Carrying the Fire (Michael Collins): Apollo 11 anılarının özeti ve okuma rehberi

Carrying the Fire: An Astronaut's Journeys, Apollo 11'in komuta modülü pilotu Michael Collins'in 1974'te yayımlanan anı kitabıdır. Collins, Neil Armstrong ve Buzz Aldrin Ay'a inerken yörüngede tek başına bekleyen adamdı; kitap, onun hava kuvvetleri pilotluğundan Gemini 10 uçuşuna, oradan Apollo 11'e uzanan hayatını anlatır. Pek çok eleştirmen ve okur tarafından astronotların yazdığı en iyi anı kitaplarından biri sayılır. 478 sayfalık özgün baskıya havacılık öncüsü Charles Lindbergh bir önsöz yazdı; Lindbergh aynı yıl öldü.

Aşağıda kitabın içeriğini, nasıl yazıldığını, anlattığı uçuşların gerçek bilimle bağını ve nereden okunması gerektiğini bulacaksınız.

Kitap ne anlatıyor?

Carrying the Fire bir görev raporu değil, bir insanın hikâyesidir. Collins, hava kuvvetlerinde test pilotu olarak geçen yıllarını, astronot seçilmesini, eğitim dönemini, Gemini 10'daki uzay yürüyüşlerini ve Apollo 11 uçuşunu anlatır. Kitap, astronot arkadaşlarına dair açık sözlü gözlemler de içerir: Armstrong'un Ay'a ilk çıkacak kişi olarak iyi bir seçim olduğunu, Aldrin'in ise sürekli birkaç hamle ilerisini düşünen, satranç ustası tabiatlı biri olduğunu yazar. Ay'a ilk kimin ineceğinin belirlenmesi ve bunun yarattığı gerilim de kitapta ele alınır.

Kitabın başlığı da hikâyesi olan bir tercihtir. Collins önce adını World in my Window (Penceremdeki Dünya) koymak istemiş, sonra bunu fazla duygusal bulmuş; editörüyle konuşarak uzay yolculuğunu anlatan üç sözcüğe karar vermiş ve Carrying the Fire adını seçmiştir.

Collins kitabı tamamen kendisi yazdı. Hayalet yazar kullanmayı reddetti; gerekçesi, anlatıcıyla okur arasına bir "tercüman" girdiğinde kitabın gerçekçiliğini yitirdiğiydi. Bu yüzden metin, bir mühendis ve pilotun doğrudan, ölçülü ve çoğu zaman esprili sesini taşır.

Kitabın özeti

Bu bölüm kitabın sonunu da anlatır. Kitap, Collins'in hayatını kabaca kronolojik ilerleyen üç ana halkada toplar:

• Pilotluktan astronotluğa: Collins, 31 Ekim 1930'da Roma'da doğdu, 1952'de West Point'ten mezun oldu ve hava kuvvetlerinde F-86 Sabre uçurdu. Ardından Edwards'ta test pilotluğu okuluna girdi. Kitabın ilk bölümleri bu mesleki yolu ve 1963'te NASA astronotu seçilmesini ele alır.
• Gemini 10: Temmuz 1966'da John Young'la uçtu; iki uzay yürüyüşü yaptı, Agena hedef aracıyla kenetlendi ve ikinci bir Agena'ya yaklaştı. Kitap, uzay yürüyüşünün ve yörünge buluşmasının ilk kez denendiği bu uçuşu ayrıntılarıyla anlatır.
• Apollo 11: Kitabın doruk noktasıdır. Collins, Armstrong ve Aldrin'le birlikte Temmuz 1969'da Ay'a gitti; iki arkadaşı iniş aracıyla Ay yüzeyine inerken komuta modülü Columbia ile Ay'ın çevresinde 30 tur attı. Eagle ayrıldıktan sonra Collins aracı dışarıdan inceleyerek hasar olmadığını denetledi; iniş aracı 21 Temmuz'da Ay yüzeyinden kalkıp Columbia ile yeniden kenetlendi ve ekip 24 Temmuz'da Pasifik'e indi.
• Kitabın ötesi: Kitabın odağı bu üç halkadır. Collins'in sonraki yolu da bilinmeye değer: 1970-71'de ABD Dışişleri Bakanlığı'nda kamu işlerinden sorumlu müsteşar olarak çalıştı, 1971'den 1978'e kadar Ulusal Hava ve Uzay Müzesi'nin müdürüydü.

Kitap bu hâliyle bir olay örgüsünden çok bir meslek ve yaşam anlatısıdır: önce yetişme, sonra uçuş deneyimi, en sonda tarihi görev. Dil ve ton, kitabın kalıcılığının nedenlerinden biri sayılır; Sherrod'un övgüsü de buna dayanır.

Kitapta en çok anılan konular, Armstrong ile Aldrin hakkındaki açık sözlü gözlemler, Ay'a ilk kimin ineceğinin belirlenmesi ve Gemini 10'daki uzay yürüyüşleridir. Bu konuların her biri, kitabın yalnızca tek bir olaya değil, bir çalışma ortamına ve meslektaşlar arasındaki ilişkilere de dayandığını gösterir.

Yazar ve yazıldığı dönem

Michael Collins, 31 Ekim 1930'da Roma'da doğdu ve 28 Nisan 2021'de Florida'nın Naples kentinde öldü. Kitap yayımlandığında Ulusal Hava ve Uzay Müzesi'nin müdürüydü. Kitaptan sonra Flying to the Moon and Other Strange Places (1976), Liftoff (1988) ve Mission to Mars (1990) adlı kitapları yazdı.

Kitap, 2009'da Ay'a ilk inişin 40. yıldönümü için Farrar, Straus & Giroux tarafından yeniden basıldı; 2019'da 50. yıl dönümü için de FSG ve Pan Books yeni bir baskı çıkardı. Collins'in kitabı hâlâ Apollo 11 hakkında okunan başlıca birinci el anlatımlardan biridir.

Kitaptaki bilim ve uzay bağı

Komuta modülü pilotunun görevi, üç kişilik mürettebatın Ay'a gidip dönmesini sağlayan ana aracı yönetmekti. Apollo 11'de bu araç Columbia, iniş aracı ise Eagle adını taşıyordu; Collins Columbia ile Ay çevresinde 30 tur attı. Bu iş bölümü, Apollo'nun Ay yörüngesinde buluşma düzeninin temel sonucuydu: yalnızca iniş aracı yüzeye iner, komuta modülü yörüngede kalır. Apollo uzay araçlarının tarihi için Chariots for Apollo sayfamıza bakabilirsiniz.

Kitabın bilimsel yanı, uzay uçuşunun yörünge mekaniğidir. Gemini 10, iki uzay aracını yörüngede buluşturma ve kenetleme tekniklerini denemek için tasarlanmıştı. Uçuşun hedefi, bir Agena hedef aracıyla buluşup kenetlenmek ve uzay yürüyüşü yapmaktı. Uçuş yaklaşık 2 gün 22 saat 46 dakika sürdü. Agena motoru yakılarak mürettebat yaklaşık 764 kilometre yüksekliğe çıktı, o dönem için bir insanın ulaştığı en yüksek irtifaydı; sonra ikinci bir Agena'ya yaklaşıldı. Collins sekstantla yıldızlardan konum bulmaya çalışırken alet beklenildiği gibi çalışmadı; gece havasının parıltısını (airglow) ufuk sanması gibi sorunlar yaşandı ve ekip yer bilgisayarlarının hesaplarına dayandı.

Yörünge buluşması, günlük sezgiye ters düşen bir konudur. Aynı yörüngede önünüzdeki araca yetişmek için hızlanmak sizi daha yüksek ve daha yavaş bir yörüngeye taşır; yetişmek için önce alçalmak, yani daha düşük ve daha hızlı bir yörüngeye inmek gerekir. Bu yüzden buluşma, hız ve yükseklik arasındaki ilişkiyi hesaba katan dikkatli bir manevra dizisidir. Gemini 10'un sorunlu sekstant denemesi ve yer bilgisayarlarının devreye girmesi, bu hesabın o dönemde ne kadar zor olduğunu gösterir.

Collins'in uzay yürüyüşleri de astronomiyle ilişkilidir. İlk, ayakta duran türdeki çıkışta (yaklaşık 49 dakika) açık kapıdan 70 mm'lik bir kamerayla güney Samanyolu'nun morötesi fotoğraflarını çekti; ikinci çıkışta (yaklaşık 39 dakika) uzun bir bağla Agena'ya geçti ve üzerindeki kozmik toz toplama panelini söktü. Bu, bir insanın yörüngede başka bir uzay aracına ulaşmasının ilk örneğiydi. Yörünge buluşması fikri, Apollo'nun Ay yörüngesinde buluşma yöntemiyle doğrudan bağlantılıdır; bu yöntemin tarihi için Enchanted Rendezvous ve Gemini programı için On the Shoulders of Titans sayfalarına bakabilirsiniz.

Gemini 10 uzay yürüyüşü	Yapılan iş	Süre
Birinci (ayakta çıkış)	Açık kapıdan güney Samanyolu'nun morötesi fotoğrafları	yaklaşık 49 dakika
İkinci	Agena'ya geçiş, kozmik toz toplama panelinin alınması	yaklaşık 39 dakika

Apollo 11 tarafında ise gerçekler kayıtlarla uyumludur: fırlatma 16 Temmuz 1969'da, iniş 20 Temmuz'da, yüzeyden kalkış 21 Temmuz'da ve Pasifik'e iniş 24 Temmuz'da gerçekleşti; Armstrong ve Aldrin yüzeyde yaklaşık iki buçuk saat çalışıp 21,5 kilogram Ay örneği topladı. Görevin tamamını Neil Armstrong'un gözünden okumak isterseniz James R. Hansen'in biyografisi First Man'e bakabilirsiniz.

Etkisi ve ödülleri

Time dergisi için kitabı inceleyen Robert Sherrod, onu astronotların yazdığı en iyi yazılmış kitap olarak niteledi. Kitap 2009'da 40., 2019'da 50. yıl dönümünde yeniden basılarak okurla buluşmaya devam etti. Etkisi, bir ödülden çok bu kalıcılıkla ölçülür; astronot anılarında hayalet yazar kullanılmasına karşı çıkan bir yazım tutumu da kitabı özel kılar; Apollo 11 hakkında birinci elden yazılmış en çok okunan metinlerden biri olmayı sürdürür.

Uyarlamaları

Kitabın doğrudan bir film ya da dizi uyarlaması bulunmuyor. Ancak Apollo 11 görevini arşiv kayıtlarıyla anlatan Apollo 11 belgeseli ve Armstrong'u merkeze alan Ay'da İlk İnsan filmi, aynı olayları farklı bir bakışla gösterir; Collins'in kitabı bu anlatılara tamamlayıcı bir ses ekler.

Kimlere uygun, nereden başlanmalı?

Kitap, uzay programının tarihine merak duyan, ama teknik bir ders kitabı okumak istemeyen herkese uygundur. Dil açık ve mizahlıdır. İlk kez okuyacaksanız Gemini ve Apollo bölümlerinden başlayıp sonra baştaki yaşam öyküsüne dönebilirsiniz. Apollo 13'ü anlatan Kayıp Ay ile birlikte okunduğunda, Apollo'nun hem zafer hem kriz yüzünü görmek mümkündür. Ay yolculuklarının genel tarihi için Ay'a yolculuklar yazımıza, görevin diğer iki astronotu için Buzz Aldrin sayfasına bakabilirsiniz.