Samantha Cristoforetti

Samantha Cristoforetti, Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) İtalyan astronotu. Eski bir savaş pilotu ve makine mühendisi olan Cristoforetti, uzaya çıkan ilk İtalyan kadın, ESA'nın ikinci kadın astronotu ve Uluslararası Uzay İstasyonu'nu (ISS) yöneten ilk Avrupalı kadın. Tek uçuşta 199 gün 16 saatle bir Avrupalı astronotun en uzun kesintisiz uzay uçuşu rekorunu elinde tuttu.

Hayatı

Samantha Cristoforetti, 26 Nisan 1977'de Milano'da doğdu. Çocukluğunu İtalya'nın Trentino bölgesindeki Val di Sole vadisinde, Malè kasabasında geçirdi. Çocukluğunda Star Trek dizisinin hayranıydı ve ilerleyen yıllarda uzaya ilgisinde bu dizinin etkisi olduğunu söylemiştir. 18 yaşında AFS değişim programıyla ABD'ye gitti ve Uzay Kampı'na katıldı.

Bolzano ve Trento'da okudu, ardından Münih Teknik Üniversitesi'nden makine mühendisliği diplomasını aldı. Toulouse'daki Ulusal Havacılık ve Uzay Yüksek Okulu (ISAE-SUPAERO) ile Moskova'daki Mendeleyev Rusya Kimya Teknolojisi Üniversitesi'nde de eğitim gördü. Napoli Üniversitesi'ne bağlı Pozzuoli Hava Akademisi'nde havacılık bilimleri okudu ve İtalyan Hava Kuvvetleri'nde teğmen ve savaş pilotu olan ilk kadınlardan biri oldu. Avrupa-NATO ortak jet pilotu eğitimini tamamladı; altı farklı askerî uçak türüyle 500 saatten fazla uçtu. Birden fazla dil biliyor: İtalyanca, İngilizce, Almanca, Fransızca, Rusça ve Çince.

ESA yılları

ESA, Cristoforetti'yi 2009'da sekiz bin başvuru arasından astronot olarak seçti. 2012'de ISS'ye uzun süreli bir görev için 2014'e atandığı açıklandı. Ayrıca Haziran 2019'da NEEMO 23 sualtı görevine komutanlık etti.

### Futura görevi

23 Kasım 2014'te Soyuz TMA-15M ile Baykonur'dan fırlatıldı ve yaklaşık altı saat sonra ISS'ye ulaştı. 11 Haziran 2015'te iki mürettebat arkadaşıyla birlikte Dünya'ya döndü. Toplam 199 gün süren bu görev "Futura" adını taşıyordu ve bir kadın astronotun en uzun tek uçuş rekorunu o zamana kadar elinde tutan Sunita Williams'ın 195 günlük süresini geçti. Rekor, 2017'de Peggy Whitson, 2019'da Christina Koch tarafından aşıldı. İki Rus roketinin başarısız olması nedeniyle görevi bir ay uzamıştı.

İstasyonda uzun süreli kalışı simüle eden birçok bilimsel deney yürüttü. Nisan 2015'te Dragon kapsülüyle istasyona ulaşan ISSpresso kahve makinesini kurdu ve 3 Mayıs 2015'te uzaydaki ilk espressoyu yaptı. Leonard Nimoy'un ölümünün ertesi günü, Cupola penceresinde Star Trek rozetiyle Vulkan selamı verdiği bir fotoğraf paylaştı. Radyo amatörü olarak ARISS girişimi kapsamında okullarla temas kurdu. 16 Temmuz 2015'te İtalya Cumhurbaşkanı Mattarella tarafından Liyakat Nişanı'nın en yüksek rütbesi olan Büyük Haç Şövalyesi unvanını aldı.

### Minerva görevi

27 Nisan 2022'de SpaceX Crew-4 görevi kapsamında Crew Dragon aracıyla ikinci kez ISS'ye gitti. Görevin adı "Minerva"ydı. İstasyondan TikTok videosu çeken ilk kişi oldu. 13 Mayıs 2022'de o güne kadarki en güçlü uzay biyomedikal çözümleyicisi olan rHEALTH ONE cihazını çalıştıran ilk astronot oldu. 21 Temmuz 2022'de ilk uzay yürüyüşünü yaptı; Oleg Artemyev ile 7 saat 5 dakika süren Avrupa Robot Kolu için yapılan çalışmada, Rus yapımı Orlan giysisini kullandı. Bu, 2009'dan sonra Orlan giysisini giyen ilk Rus olmayan astronot ve 1999'dan sonra ilk Avrupalı astronottu.

28 Eylül 2022'de ISS Expedition 68'in komutasını devraldı; böylece istasyonu yöneten ilk Avrupalı kadın oldu. 14 Ekim 2022'de Crew Dragon "Freedom" ile Dünya'ya döndü. Crew-4, yaklaşık 170 gün sürdü. İki uçuştaki toplam süresi 369 günü buldu.

Mirası

Politico Europe, Aralık 2021'de Cristoforetti'yi Avrupa'nın en etkili 28 kişisi arasından "hayalciler" kategorisinde saydı. 2020'te "Diary of an Apprentice Astronaut" (Çırak Astronotun Günlüğü) adıyla İngilizceye çevrilen kitabını yayımladı. 2022 Eurovision Şarkı Yarışması finalinde, ISS'den önceden kaydedilmiş bir mesajla yer aldı; 2026 Kış Olimpiyatları açılış töreninde de bulundu.

ESA'nın Çin ile ortak eğitim programına katılan astronotlar arasındaydı; ancak ESA, Ocak 2023'te Çin istasyonuna astronot göndermeyeceğini duyurdu. Cristoforetti, Avrupa'nın insanlı uzay uçuşunun görünür simgelerinden biri.

Uzay ve topluma bakışı

Cristoforetti, uzaydaki yaşamı sade ve esprili bir dille anlatmasıyla da tanınıyor. Hitchhiker's Guide to the Galaxy göndermeleriyle dolu fotoğraflar paylaştı; mürettebat arkadaşı Anton Şkaplerov'un tişörtündeki "42" sayısı, bu serinin "yaşamın, evrenin ve her şeyin cevabı" esprisine işaret ediyordu. Şubat 2015'te "Mission X: Train Like an Astronaut" programını başlatarak 8-12 yaş arası öğrencileri dokuz haftalık bir spor programına davet etti; kendisi de uzayda aynı süre boyunca antrenman yaptı. Kapalı bir hava ortamında fotosentezle üretilen Spirulina algasının besin kaynağı olabileceğini gösteren etkinlikler de yürüttü. Bu etkinlikler, ona bilim iletişimi alanında geniş bir izleyici kitlesi kazandırdı.

Kısaca

• 26 Nisan 1977'de Milano'da doğdu; eski İtalyan Hava Kuvvetleri savaş pilotu ve makine mühendisi.
• 2009'da ESA astronotu seçildi.
• 2014-2015 Futura görevinde 199 gün kalarak Avrupalı rekorunu kırdı.
• 2022 Minerva görevinde ilk uzay yürüyüşünü yaptı ve Expedition 68'in komutanı oldu.
• İki uçuşta toplam 369 gün uzayda kaldı.

Fotoğraf: Robert Markowitz (NASA) · Public domain · Wikimedia Commons