Sunita Williams

Sunita Williams, Uluslararası Uzay İstasyonu'nda üç uzun görev yapan ve istasyona iki kez komuta eden Amerikalı astronottur. Kariyeri boyunca uzayda toplam 608 gün geçirdi; dokuz uzay yürüyüşünde biriktirdiği 62 saat 6 dakika, kadın astronotlar arasında en uzun toplam uzay yürüyüşü süresidir. 2024'te Boeing'in Starliner kapsülünün ilk mürettebatlı uçuşunda pilot olarak görev aldı; sekiz gün sürmesi planlanan bu test, kapsüldeki arızalar yüzünden dokuz aydan uzun bir istasyon görevine dönüştü. NASA'daki 27 yıllık kariyerini 27 Aralık 2025'te emeklilikle noktaladı.

Erken yaşamı ve eğitimi

Williams, 19 Eylül 1965'te ABD'nin Ohio eyaletindeki Euclid kentinde doğdu; kendi memleketi olarak Massachusetts'teki Needham'ı gösterir. 1983'te Needham Lisesi'ni bitirdi. 1987'de ABD Deniz Harp Okulu'ndan fizik bilimleri lisans derecesiyle mezun oldu. 1995'te Florida Teknoloji Enstitüsü'nde mühendislik yönetimi alanında yüksek lisansını tamamladı.

Donanma kariyeri

Mayıs 1987'de deniz harp okulundan teğmen olarak Donanma'ya katıldı ve Temmuz 1989'da deniz havacısı unvanını aldı. H-46 Sea Knight helikopterleriyle uçtuğu birlikte Akdeniz, Kızıldeniz ve Basra Körfezi'ne konuşlandı. 1992'de Andrew Kasırgası'nın ardından Florida'daki yardım operasyonuna gönderilen helikopter ekibinin komutanıydı.

Ocak 1993'te ABD Donanma Deneme Pilotu Okulu'na başladı ve aynı yılın aralık ayında mezun oldu. Deneme pilotu olarak çok sayıda helikopter tipini sınadı, ardından aynı okula eğitmen olarak döndü. Astronot adaylığına seçildiğinde USS Saipan gemisinde görevliydi. 30'u aşkın hava aracı tipinde 3.000 saatten fazla uçuşu vardır. Donanma'dan 2017'de albay rütbesiyle emekli oldu.

NASA'daki görevleri

NASA onu Haziran 1998'de astronot olarak seçti; eğitime aynı yılın ağustos ayında başladı. İlk yıllarında Moskova'da Rusya'nın uzay istasyonuna katkısı üzerinde çalıştı, istasyonun robot kolu konusunda görev yaptı. NEEMO programı kapsamında Aquarius adlı su altı laboratuvarında dokuz gün yaşadı. İlk uçuşundan sonra NASA Astronot Ofisi'nin müdür yardımcılığını üstlendi.

Uzay yolculukları

Expedition 14/15 (2006-2007)

9 Aralık 2006'da Discovery mekiğiyle STS-116 göreviyle fırlatıldı ve Uluslararası Uzay İstasyonu'na yerleşti. Bu görevde dört uzay yürüyüşü yaparak toplam 29 saat 17 dakikayla kadınlar arasında o günün rekorunu kırdı. 16 Nisan 2007'de istasyondaki koşu bandında maraton koşarak uzayda koşulan ilk maratonu tamamladı. 22 Haziran 2007'de Atlantis mekiğiyle (STS-117) Kaliforniya'daki Edwards Hava Üssü'ne indi; 192 günlük bu görev, o güne dek bir kadının yaptığı en uzun tek uzay uçuşuydu.

Expedition 32/33 (2012)

Temmuz 2012'de Kazakistan'daki Baykonur Uzay Üssü'nden Soyuz TMA-05M kapsülüyle, Rus kozmonot Yuri Malençenko ve Japon astronot Akihiko Hoşide ile birlikte fırlatıldı. Önce uçuş mühendisi olarak çalıştı, Eylül 2012'de ise Expedition 33'ün komutanlığını devraldı ve istasyona komuta eden ikinci kadın oldu. Hoşide ile yaptığı üç uzay yürüyüşünde güneş panellerinden gelen gücü dağıtan bir birimi değiştirdi ve bir radyatördeki amonyak sızıntısına müdahale etti. Aynı görevde uzayda ilk triatlonu tamamladı. 18 Kasım 2012'de Kazakistan'a indi; görev 127 gün sürdü.

Boeing Starliner ve uzayan görev

5 Haziran 2024'te Butch Wilmore ile birlikte Boeing'in Starliner kapsülüyle, Cape Canaveral'dan bir Atlas V roketiyle fırlatıldı. Bu uçuş, Starliner'ın ilk mürettebatlı deneme uçuşuydu ve Williams bir yörünge aracının deneme uçuşunda yer alan ilk kadın oldu. Kapsül ertesi gün istasyona kenetlendi, ancak yaklaşma sırasında itki sistemindeki helyum sızıntıları ve konum denetim iticilerindeki arızalar ortaya çıktı.

NASA 24 Ağustos 2024'te mürettebatın Starliner ile dönmeyeceğini açıkladı. Kapsül 7 Eylül 2024'te boş olarak New Mexico'daki White Sands'e indi. Williams ve Wilmore istasyonun Expedition 71/72 ekibine katıldı; Williams Eylül 2024'ten Mart 2025'e dek istasyonun komutanıydı. Bu dönemde yaptığı bir uzay yürüyüşüyle, toplam süre bakımından kadınlar arasındaki rekoru Peggy Whitson'dan aldı. İkili, iki koltuğu onlar için boş bırakılarak fırlatılan SpaceX Crew-9 göreviyle 18 Mart 2025'te Meksika Körfezi'ne indi. Sekiz günlük olarak planlanan görev böylece dokuz ayı aşmış oldu.

Uzay ve astronomiye etkisi

Williams'ın kariyeri, Uluslararası Uzay İstasyonu döneminin üç farklı ulaşım sistemini kapsar: uzay mekiği, Rus Soyuz kapsülü ve yeni nesil ticari kapsüller. Starliner'ın ilk mürettebatlı uçuşunda yaşananlar, yeni bir insanlı uzay aracını sınamanın ne kadar zorlu olduğunu ve sorun çıktığında istasyonun mürettebat için bir sığınak olabildiğini gösterdi. Mikro yerçekimi ortamında toplam 608 gün geçirmesi, onu NASA'nın en deneyimli astronotlarından biri yaptı.

Mirası

NASA, Williams'ın 27 Aralık 2025'te emekli olduğunu Ocak 2026'da duyurdu. Üç uçuşta 608 gün, dokuz uzay yürüyüşünde 62 saat 6 dakika ile kariyerini tamamladı; bu uzay yürüyüşü süresi NASA'nın tüm zamanlar listesinde dördüncü sıradadır. Hindistan 2008'de ona Padma Bhushan nişanını verdi; Rusya'nın uzay araştırmalarına katkı madalyasını ve Slovenya'nın Altın Liyakat Nişanı'nı da aldı.

Bilmeye değer

• Uzayda koşulan ilk maratonu istasyondaki koşu bandında tamamladı.
• Su altındaki Aquarius laboratuvarında dokuz gün yaşayarak uzay koşullarına benzer bir ortamda eğitim aldı.
• Donanma kariyerinde 30'u aşkın farklı hava aracı tipiyle uçtu.
• Starliner istasyona yaklaşırken arka iticilerinden beşi devre dışı kaldı; mürettebat durumu "çok tehlikeli" diye tarif etti, yer kontrolü iticilerin çoğunu yeniden çalıştırdı.