WhatsApp X Facebook Telegram LinkedIn E-posta

Sally Ride

Uzaya giden ilk Amerikalı kadın (STS-7, 1983). Fizik doktorası olan astronot, Challenger ve Columbia soruşturmalarında yer aldı ve bilim eğitimine adandı.

Doğum tarihi: 26 Mayıs 1951
Ülke: ABD
Görevi: Astronot ve fizikçi
Kurum: NASA; Kaliforniya Üniversitesi San Diego; Sally Ride Science
Rolü: Astronot
Ölüm tarihi: 23 Temmuz 2012

Sally Ride, 18 Haziran 1983'te Uzay Mekiği Challenger ile uçarak uzaya giden ilk Amerikalı kadın oldu; uzaya çıkan üçüncü kadındı. Otuz iki yaşındaki Ride, uzaya uçan en genç Amerikalı astronottu. Fizik doktorası olan bu bilim insanı, mekiğin robot kolunu kullanma konusundaki uzmanlığıyla seçildi ve uçuşu kadınların bilim ve mühendislikteki yerine dair tartışmaları değiştirdi. Sonraki yıllarda ise çocukların ve gençlerin bilimle buluşması için çalıştı.

Hayatı

Sally Kristen Ride, 26 Mayıs 1951'de Kaliforniya'nın Santa Monica kentinde doğdu. Babası bir üniversitede siyaset bilimi hocasıydı, annesi gönüllü danışmanlık yapıyordu. Los Angeles'ın San Fernando Vadisi'nde büyüdü. Küçük yaşta tenise ilgi duydu ve ünlü oyuncu Alice Marble'dan ders aldı; on iki yaş altı kızlar arasında Güney Kaliforniya'da ilk yirmiye girdi. Liseden sonra tam burslu olarak Swarthmore Koleji'ne gitti, ardından Stanford Üniversitesi'ne geçti.

Stanford'da 1973'te hem fizik hem de İngiliz edebiyatı diplomasını aldı; 1975'te yüksek lisansını, 1978'de ise fizik doktorasını tamamladı. Doktora çalışmasının konusu X ışınlarının yıldızlararası ortamla etkileşimiydi. Bir gazetede NASA'nın kadın astronot aradığını okuyunca başvurdu; binlerce başvuru arasından 1978'de seçilen otuz beş kişilik grupta yer aldı. Bu, kadınların da bulunduğu ilk NASA astronot grubuydu.

Çalışmaları

Eğitiminden sonra Ride, Uzay Mekiği'nin ikinci ve üçüncü uçuşlarında yerden iletişimi sağlayan CapCom görevinde çalıştı. Mekiğin Kanada yapımı robot kolunun geliştirilmesine de katkıda bulundu. Bu uzmanlığı, ilk uçuşuna seçilmesinde belirleyici oldu.

Ride'ın ilk uçuşu, STS-7 görevinde Challenger ile 18 Haziran 1983'te gerçekleşti. Beş kişilik ekipte Robert Crippen, Frederick Hauck, John Fabian, Norman Thagard ve kendisi yer alıyordu. Görev sırasında iki iletişim uydusu yörüngeye bırakıldı ve ilk mekik platform uydusu SPAS-1 kullanıldı. Ride, robot kolu kullanarak SPAS-1'i serbest bıraktı ve yeniden yakalayıp mekiğe aldı. SPAS-1 üzerinde, ağırlıksızlık ortamında metal alaşımların oluşumunu inceleyen on deney vardı. Uçuştan sonra ekip birkaç ay boyunca ülkeyi gezdi; Ride bu süreçte hem bilim insanı hem de ulusal bir simge olarak görüldü.

İkinci uçuşu, 5 Ekim 1984'te yine Challenger ile gerçekleşen STS-41-G'ydi. Bu görevde Dünya Radyasyon Bütçesi Uydusu yörüngeye yerleştirildi, Dünya'nın radar ve geniş format kamerayla gözlemleri yapıldı. Aynı mekikte Kathryn Sullivan, uzay yürüyüşü yapan ilk Amerikalı kadın oldu; Kanadalı Marc Garneau da uzaya çıkan ilk Kanadalıydı. Ride iki uçuşta toplam 343 saatten fazla uzayda kaldı.

1986'da Challenger kazası yaşandığında Ride yeni bir görev için hazırlanıyordu. Bu felaketin ardından, kazayı araştıran Rogers Komisyonu'na atandı ve operasyonlar alt komitesinin başkanlığını yaptı. Yıllar sonra Columbia kazasını inceleyen kurulda da yer aldı; hem Challenger hem Columbia soruşturmalarında görev alan tek kişi oldu. NASA'dan 1987'de ayrıldı.

Sonraki yılları

Ride, Stanford'daki Uluslararası Güvenlik ve Silah Kontrolü Merkezi'nde iki yıl çalıştı, sonra Kaliforniya Üniversitesi San Diego'da fizik profesörü oldu; doğrusal olmayan optik ve Thomson saçılması üzerine araştırma yaptı. 1990'lı yıllardan itibaren NASA ile birlikte ISS EarthKAM ve GRAIL MoonKAM projelerini yürüttü; bu programlar ortaokul öğrencilerinin Dünya ve Ay'ın fotoğraflarını istemesine olanak sağladı. 1999-2000 arasında Space.com'un başkanlığını yaptı, 2001'de uzun süreli partneri Tam O'Shaughnessy ile birlikte Sally Ride Science şirketini kurdu. Şirketin amacı, özellikle kız çocuklarını fen ve matematik alanlarına yönlendirmekti.

Ride, 23 Temmuz 2012'de pankreas kanserinden öldü; 61 yaşındaydı. Ölüm ilanında, yirmi yedi yıllık yaşam arkadaşının Tam O'Shaughnessy olduğu açıklandı; böylece LGBTQ olduğu bilinen ilk astronot oldu. Bu bilgiyi hayatı boyunca gizli tutmuştu. 2013'te ölümünden sonra Başkanlık Özgürlük Madalyası verildi.

Mirası

Sally Ride'ın adı, kadınların uzaydaki yerinin simgesi olarak anılır. Ancak onu özel kılan yalnızca "ilk" olması değil, ilk olmanın getirdiği ünü bilim eğitimi için kullanmasıydı. Kız öğrencilerin fen alanlarından uzaklaştırıldığı bir dönemde, onlara rol model olmaya çalıştı. Challenger soruşturmasında verdiği bağımsız duruş da, NASA içinde güvenlik kültürünün sorgulanmasına katkıda bulundu. Ay'ın bir kraterine ve birçok okula adı verildi.

Ride'ın kamuoyundaki duruşu, mütevazı ve sakin bir bilim insanı imajıyla öne çıktı. Basın toplantılarında kadınlara yönelik sorulara kendisini ön plana çıkarmadan yanıt verdi; ilk Amerikalı kadın astronot olarak görülmekten çok, işini iyi yapan bir görev uzmanı olarak anılmak istedi. Özel hayatını gizli tutması da bu tavrın bir parçasıydı. Son yıllarını bilim eğitimine adaması, bu önceliğini gösterir. Sally Ride Science'ın faaliyetleri ve EarthKAM gibi programlar, ortaokul öğrencilerinin Dünya ve Ay görüntüleriyle doğrudan çalışmasını sağladı.