Ron Howard

Ron Howard, Apollo 13 filmiyle NASA tarihinin en dramatik kurtarma öyküsünü beyazperdeye taşıyan Amerikalı yönetmen, yapımcı ve oyuncudur. Televizyonda çocuk oyuncu olarak tanındı, ardından kamera arkasına geçti ve Akıl Oyunları (A Beautiful Mind) ile En İyi Yönetmen ve En İyi Film Oscar'larını kazandı. Uzayla ilgili işleri arasında Apollo 13'ün yanı sıra Han Solo: Bir Star Wars Hikâyesi ve National Geographic'in Mars dizisi de vardır. Apollo 13, gerçek bir uzay görevini titizlikle canlandıran filmlerin ölçütü sayılır.

Erken yaşamı ve eğitimi

Ronald William Howard, 1 Mart 1954'te ABD'nin Oklahoma eyaletindeki Duncan kasabasında doğdu. Oyunculuğa çok küçük yaşta başladı. 1960-1968 yılları arasında The Andy Griffith Show dizisinde Opie Taylor'ı canlandırarak tanındı. American Graffiti (1973) filminde Steve Bolander rolünü oynadı; 1974'ten itibaren Happy Days dizisinin Richie Cunningham'ı olarak geniş kitlelere ulaştı.

Güney Kaliforniya Üniversitesi'nin sinema okuluna (USC School of Cinematic Arts) devam etti, ancak mezun olmadı. 1969'da ilk kısa filmlerini çekmeye başlamıştı.

Kariyeri

İlk uzun metrajlı filmi Grand Theft Auto'yu 1977'de yönetti. Splash (1984) ile yönetmen olarak gişede başarı yakaladı. Uzun yıllardır yapımcı Brian Grazer ile birlikte Imagine Entertainment'ın başında bulunuyor.

Uzay dışındaki filmografisinde Willow (1988), Backdraft (1991), Akıl Oyunları (2001), Da Vinci Şifresi (2006) ve kendisine En İyi Yönetmen adaylığı getiren Frost/Nixon (2008) öne çıkar. Zafere Hücum (Rush) ve 2018'deki Tayland mağara kurtarmasını konu alan Thirteen Lives (2022) gerçek olaylara dayanan diğer işleri arasındadır. Arrested Development dizisinin anlatıcılığını da üstlendi.

Uzay filmleri ve dizileri

Cocoon (1985)

Howard'ın bilimkurguya ilk adımı Cocoon oldu. Filmde insan kılığına girmiş Antarea gezegeninden gelen uzaylılar Florida'da bir ev kiralar; yakındaki huzurevinin sakinleri uzaylıların "yaşam enerjisi" yüklediği havuza girince gençleşmeye başlar. Film, Don Ameche'ye En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu ve En İyi Görsel Efekt dallarında iki Oscar getirdi; Howard da bu filmle En İyi Yönetmen dalında Saturn Ödülü aldı.

Apollo 13 (1995)

Apollo 13, görev komutanı Jim Lovell ile gazeteci Jeffrey Kluger'ın 1994 tarihli Lost Moon (Kayıp Ay) kitabına dayanır. 11 Nisan 1970'te fırlatılan görevde, yolculuğun yaklaşık ikinci gününde servis modülündeki bir oksijen tankı patladı ve aracın elektrik ve yaşam destek sistemleri devre dışı kaldı. Lovell, Jack Swigert ve Fred Haise, Ay modülünü bir cankurtaran sandalı gibi kullanarak Ay'ın çevresinden dolaşıp geri döndü ve 17 Nisan'da Büyük Okyanus'a indi. Film bu kurtarma çabasını, yerdeki mühendislerin karbondioksit filtresi için bulduğu derme çatma çözüm de dahil olmak üzere adım adım anlatır. Lovell'ı Tom Hanks canlandırdı; Kevin Bacon, Bill Paxton ve Gary Sinise'in yanı sıra Ed Harris, uçuş direktörü Gene Kranz rolünde yer aldı. Film 30 Haziran 1995'te ABD'de gösterime girdi.

Ağırlıksızlık sahneleri stüdyoda taklit edilmek yerine gerçekten ağırlıksız ortamda çekildi. Yapım ekibi NASA'nın izni ve yardımıyla, parabolik uçuşlarla kısa süreli ağırlıksızlık yaratan KC-135 uçağında 612 manevra yaptı ve toplamda yaklaşık 3 saat 54 dakikalık çekim süresi elde etti. Ekip bu uçağı "kusma kuyruklu yıldızı" diye anıyordu. Hanks, Paxton ve Bacon, ABD Uzay Kampı'nda Lovell ve teknik danışman olarak çalışan astronot David Scott ile eğitim aldı; uçuş kontrolörlerini canlandıran oyuncular ise eski uçuş direktörü Gerry Griffin'in yönettiği bir hazırlık sürecinden geçti.

Diyalogların büyük kısmı görev kayıtlarından alındı, ancak bazı küçük değişiklikler yapıldı. Ünlü "Houston, bir sorunumuz var" repliği, kayıtlarda Jack Swigert'ın ağzından "Houston, bir sorun yaşadık" biçiminde geçer. "Başarısızlık bir seçenek değil" sözü ise gerçek kayıtlarda yoktur; senaristler bu cümleyi uçuş dinamiği görevlisi Jerry Bostick ile yaptıkları görüşmeden yola çıkarak yazdı. Film dokuz dalda Oscar'a aday oldu, kurgu ve ses dallarında iki ödül kazandı ve dünya genelinde yaklaşık 355 milyon dolar hasılat yaptı. 2023'te ABD Ulusal Film Sicili'ne alındı. Apollo programının bütün öyküsü Ay'a yolculuklar sayfasında anlatılıyor.

Mars (2016)

Howard ve Grazer, National Geographic kanalının 14 Kasım 2016'da yayımlanmaya başlayan Mars dizisinin yürütücü yapımcıları arasındadır. Dizi, 2033 yılında Kızıl Gezegen'e giden kurgusal bir mürettebatın hikâyesini, günümüzde çekilmiş belgesel röportajlarla iç içe anlatır. Röportaj verenler arasında Elon Musk, Marslı romanının yazarı Andy Weir, Mars Society'nin kurucusu Robert Zubrin ve Neil deGrasse Tyson vardı. Dizi iki sezon sürdü. Gezegenin kendisi hakkında ayrıntılı bilgi Mars sayfasında.

Han Solo: Bir Star Wars Hikâyesi (2018)

Lucasfilm, Haziran 2017'de çekimlerin yaklaşık dörtte üçü tamamlanmışken yönetmenler Phil Lord ve Christopher Miller'ı "yaratıcı anlaşmazlıklar" gerekçesiyle projeden çıkardı; Howard iki gün sonra yerlerine getirildi. Kaynaklara göre filmin yaklaşık yüzde 70'ini yeniden çekti. Genç Han Solo ile Chewbacca'nın bir soygun ekibine katılmasını anlatan Han Solo: Bir Star Wars Hikâyesi 25 Mayıs 2018'de gösterime girdi. Dünya genelinde yaklaşık 393 milyon dolar hasılat yapan film, zarar eden ilk Star Wars filmi olarak kayda geçti; görsel efekt dalında Oscar adaylığı aldı.

Uzay ve bilime etkisi

Apollo 13, gerçek bir uzay kazasını abartıya kaçmadan, mühendislik ve ekip çalışmasını merkeze alarak anlatmasıyla öne çıkar. Film, uçuş kontrol odasındaki mühendisleri ve uçuş direktörlerini de kahraman olarak gösterdi; Lovell'ın da kamera önünde kurtarma gemisi USS Iwo Jima'nın kaptanı olarak kısa bir rolü vardır. Mars dizisi ise kurgu ile gerçek bilim insanlarının görüşlerini aynı yapımda buluşturarak insanlı Mars yolculuğu tartışmasını televizyon izleyicisine taşıdı.

Mirası

Howard, çocuk yıldızlıktan başarılı bir yönetmenliğe geçebilen ender isimlerden biri olarak anılır. Hollywood Şöhretler Kaldırımı'nda televizyon dalında bir yıldızı vardır. Uzay sineması açısından mirası, NASA'nın yardımıyla gerçek ağırlıksızlıkta çekilen ve görev kayıtlarına sadık kalan Apollo 13'tür.

Bilmeye değer

• Apollo 13'ün ağırlıksızlık sahneleri için KC-135 uçağı 612 kez parabolik uçuş yaptı.
• Gerçek Jim Lovell, filmde kendisini kurtaran geminin kaptanını canlandırdı.
• "Başarısızlık bir seçenek değil" sözü görev kayıtlarında geçmez; film için yazıldı.
• Apollo 13'ün teknik danışmanı David Scott, 1966'da Gemini 8'de Neil Armstrong'la birlikte uçan astronottu.
• Han Solo filmini, çekimlerin büyük kısmı bitmişken devraldı.

Fotoğraf: Jay Dixit · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons