Chloé Zhao

Chloé Zhao, Nomadland (2020) ile En İyi Yönetmen Oscar'ını kazanan Çin doğumlu film yönetmeni, senarist ve yapımcıdır. Kariyerinin büyük kısmını, gerçek mekânlarda ve çoğu zaman profesyonel olmayan oyuncularla çekilen bağımsız filmlerle geçirdi. 2021'de Marvel Sinematik Evreni'nin en kozmik hikâyelerinden birini anlatan Eternals'ı yazıp yönetti; film, binlerce yıl önce bir uzay gemisiyle Dünya'ya gönderilen ölümsüz varlıkları konu alır. Zhao, bu ödülü kazandığında Kathryn Bigelow'dan sonra En İyi Yönetmen Oscar'ını alan ikinci kadın, beyaz olmayan kadınlar arasında ise ilk isim oldu.

Erken yaşamı ve eğitimi

Zhao Ting adıyla 31 Mart 1982'de Pekin'de doğdu. Gençliğinde Batı popüler kültürüne, özellikle sinemaya ve müziğe ilgi duydu; manga tarzı çizgi romanlar çizdi. Kendi anlatımına göre onu film yapmaya yönelten eser Wong Kar-wai'nin Happy Together'ıdır. 15 yaşında İngiltere'deki Brighton College'a gönderildi, 2000'de Los Angeles'a taşınıp Los Angeles High School'da okudu. Ardından Mount Holyoke College'da siyaset bilimi ana dalında, sinema yan dalında okudu ve 2005'te mezun oldu. 2010'da New York Üniversitesi Tisch Sanat Okulu'nun lisansüstü film programına girdi; burada Spike Lee'nin öğrencisi oldu.

Kariyeri

Zhao'nun NYU'daki kısa filmi Daughters (2010), Palm Springs Uluslararası Kısa Film Festivali'nde birincilik aldı. İlk uzun metrajlı filmi Songs My Brothers Taught Me (2015), Güney Dakota'daki Pine Ridge rezervasyonunda Lakota Siu halkından insanlarla çekildi ve Sundance'te gösterildi. İkinci filmi The Rider (2017), kazadan sonra binicilik kariyeri sona eren genç bir kovboyu anlatır; Cannes'da Yönetmenlerin On Beş Günü bölümünde Sanat Sineması Ödülü'nü kazandı.

Frances McDormand'ın başrolde olduğu Nomadland, Venedik Film Festivali'nde Altın Aslan'ı aldı. Zhao 2021'de bu filmle En İyi Film ve En İyi Yönetmen Oscar'larını kazandı; Altın Küre, BAFTA ve Amerika Yönetmenler Birliği ödüllerini de aldı. 2025 yapımı Hamnet, 83. Altın Küre Ödülleri'nde en iyi drama filmi ödülünü kazandı; Zhao bu filmle 2026'da ikinci kez En İyi Yönetmen Oscar'ına aday gösterildi.

Uzay filmi: Eternals (2021)

Marvel Studios, Eylül 2018'de Zhao'yu aynı adlı çizgi roman karakterlerine dayanan Eternals'ı yönetmesi için seçti. Yapımcı Kevin Feige, filmin bu ekibi insanlık tarihi boyunca Dünya'da yaşamış kadim uzaylılar olarak ele alacağını açıklamıştı. Zhao senaryoyu Patrick Burleigh, Ryan Firpo ve Kaz Firpo ile birlikte yazdı.

Film, MÖ 5000'de on süper güçlü varlığın, Celestial (Göksel) adı verilen dev kozmik varlıklardan Arishem tarafından Domo adlı uzay gemisiyle Dünya'ya gönderilmesiyle başlar. Görevleri, Deviant (Sapkın) denen yırtıcı yaratıkları yok etmektir. Hikâyenin ilerleyen bölümünde asıl amacın başka olduğu ortaya çıkar: Arishem milyonlarca yıldır gezegenlerin içine Göksel tohumları yerleştirmektedir ve yeterince kalabalık bir nüfusun enerjisiyle bu tohumlardan yeni Gökseller doğar. Dünya'nın içindeki Tiamut'un doğuşu gezegenin sonu olacaktır. Yaşamın tohumlarının gezegenlere uzaydan ekildiği fikri, bilimde tartışılan panspermi varsayımının kurgusal ve abartılı bir yansımasıdır. Film, Hint Okyanusu'ndaki bir yanardağda geçen doruk sahnesi, Güneş'e uçan bir karakter ve kahramanları bir tekilliğin içine götüren Arishem'le kozmik ölçekte biter.

Zhao'ya senaryoyu yeniden yazmada geniş bir serbestlik tanındı. Önceki Marvel filmlerine göre daha fazla gerçek mekân ve doğal ışık kullandı; çekimler Temmuz 2019 ile Şubat 2020 arasında İngiltere'de ve Kanarya Adaları'nda yapıldı. Zhao, esin kaynakları arasında Terrence Malick'in filmlerini, Ridley Scott'ın Prometheus'unu, Final Fantasy oyunlarını, Yuval Noah Harari'nin Sapiens kitabını ve Ancient Aliens belgesel dizisini saydı. Film 5 Kasım 2021'de ABD'de vizyona girdi, dünya çapında 402,1 milyon dolar hasılat yaptı ve genel olarak olumlu eleştiri almayan ilk Marvel filmi oldu. Eleştiriler senaryo ve temposuna yöneldi; görselleri ve temaları ise övgü aldı. Filmin seri içindeki yeri için Marvel Sinematik Evreni izleme sırası sayfasına bakılabilir.

Uzay ve bilime etkisi

Eternals bilimsel bir uzay filmi değildir; Gökseller, Sapkınlar ve gezegen içinde doğan dev varlıklar çizgi roman kaynaklı fantastik öğelerdir. Filmin uzayla bağı daha çok temasında yatar: insanlığın tarihine dışarıdan bakan, kozmik zaman ölçeğinde düşünen bir anlatı kurar. Zhao'nun esin kaynakları arasında Ancient Aliens'ın bulunması dikkat çekicidir; bu dizi, geçmişte uzaylıların insanlıkla temas kurduğu iddialarını işler ve bilim çevrelerince desteklenmez. Gerçek bilimin bu soruya yaklaşımı için dünya dışı yaşam arayışı sayfasına bakılabilir. Film için bir uzay ajansıyla ya da bilim danışmanıyla yürütülmüş belgelenmiş bir işbirliği bulunmaz.

Mirası

Zhao, kişisel ölçekli bağımsız filmlerden Marvel'ın büyük bütçeli kozmik yapımlarına geçen yönetmenlerin en dikkat çekenlerinden biridir. Eleştirmenler, Eternals'ta klasik süper kahraman kalıbına kendi görsel gerçekçiliğini taşıma çabasını not etti. Nomadland ve Hamnet ile iki kez En İyi Yönetmen Oscar'ına aday gösterilerek bu başarıya ulaşan ikinci kadın oldu; ilki Jane Campion'dı. BBC, Aralık 2024'te onu 100 Kadın listesine aldı.

Bilmeye değer

• Gençliğinde manga tarzı çizgi roman çizdi; Eternals'ta mangadan aldığı etkiyle bir "Doğu ile Batı evliliği" kurmayı amaçladığını söyledi.
• NYU'da sinema hocalarından biri Spike Lee'ydi.
• Eternals'ın oyuncusu Gemma Chan, filmin Captain Marvel'a göre daha çok gerçek mekânda ve doğal ışıkla çekildiğini belirtti.
• Toronto Film Festivali'nin seyirci ödülünü iki kez kazandı: Nomadland ve Hamnet ile.
• Altın Küre'de en iyi yönetmen ödülünü kazanan ilk Asya kökenli kadındır.

Fotoğraf: Harald Krichel · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons