John Buscema
Marvel'ın altın yıllarının çizeri John Buscema, Silver Surfer'ın ilk solo dizisini çizdi; Roy Thomas'la birlikte yapay zekâ Ultron'u ve android Vision'ı yarattı.
- Doğum tarihi
- 11 Aralık 1927
- Ülke
- ABD
- Görevi
- Çizgi roman sanatçısı
- Rolü
- Yazar
- Ölüm tarihi
- 10 Ocak 2002
John Buscema kimdir?
John Buscema (asıl adı Giovanni Natale Buscema; 11 Aralık 1927 - 10 Ocak 2002), Amerikalı çizgi roman sanatçısıdır. Marvel Comics'in 1960'lar ve 1970'lerde sektörün önde gelen yayınevine dönüştüğü dönemin ana çizerlerinden biri oldu. Uzayda dolaşan sürgün kahraman Silver Surfer'ın ilk solo dizisinin neredeyse tamamını çizdi; The Avengers dizisinde yapay zekâ kötü karakteri Ultron ile android kahraman Vision'ı senarist Roy Thomas'la birlikte yarattı. Fantastic Four ve Thor dizilerinde de uzun dönemler çizdi. Bilimkurgu dışındaki en ünlü işi ise iki yüzü aşkın öyküde çizdiği Barbar Conan'dır. 2002'de Will Eisner Çizgi Roman Onur Listesi'ne, 2024'te Harvey Ödülleri Onur Listesi'ne alındı.
Hayatı
Buscema, New York'un Brooklyn semtindeki Red Hook'ta, Sicilya'nın Pozzallo kasabasından göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak doğdu ve büyüdü. Küçük yaşta Temel Reis gibi gazete çizgi romanlarını kopyalayarak çizmeye başladı. Gençliğinde Hal Foster'ın Prince Valiant'ı, Alex Raymond'ın uzay macerası Flash Gordon'u ve Milton Caniff'in Terry and the Pirates'ı gibi macera çizgi romanlarının yanı sıra Norman Rockwell ve N. C. Wyeth gibi illüstratörlerden etkilendi.
Manhattan'daki High School of Music and Art'tan mezun oldu, Pratt Institute'ta gece derslerine ve Brooklyn Müzesi'ndeki canlı model çizim derslerine katıldı. Bir süre boksörlük antrenmanı yaparken boksör portreleri de çizdi. Ticari illüstratör olmayı hedeflerken 1948'de, Marvel'ın öncülü Timely Comics'te editör Stan Lee'nin yanında kadrolu çizer olarak çizgi romana girdi. 1950'lerde serbest çalışarak suç, aşk, western ve film uyarlaması gibi pek çok türde iş üretti; Superman'in yaratıcılarından Jerry Siegel'la birlikte Nature Boy adlı ilk süper kahraman karakterini çizdi. Sektörün durgunlaştığı 1950'lerin sonunda Tales to Astonish ve Strange Worlds gibi dergiler için gizem ve bilimkurgu öyküleri çizdi, ardından çizgi romandan ayrılıp yaklaşık sekiz yıl reklam ajanslarında çalıştı.
1953'te evlendi; eşi Dolores Buscema ile bir oğlu ve bir kızı oldu. Kardeşi Sal Buscema da çizgi roman sanatçısıdır, torunu Stephanie Buscema da illüstratördür. Mide kanserine yakalanan Buscema, 10 Ocak 2002'de 74 yaşında öldü; elinde bir çizim kalemiyle toprağa verildi.
Marvel'a dönüş ve kozmik kahramanlar
Buscema 1966'da Marvel'a serbest çizer olarak döndü. 1967'de The Avengers'ın 41. sayısından itibaren dizinin düzenli çizeri oldu; bu dizi onun imza işlerinden biri olacaktı. Jack Kirby'nin enerjik figürlerini, sert perspektiflerini ve mitolojik gezegen manzaralarını kendi klasik anatomi bilgisiyle birleştirmesi, çizimlerine yeni bir güç kazandırdı.
Ağustos 1968'de Stan Lee ile birlikte The Silver Surfer dizisini başlattı ve 18 sayının 17'sini çizdi. Silver Surfer, Kirby ve Lee'nin 1966'da yarattığı bir karakterdi: Zenn-La gezegeninde genç bir astronom olan Norrin Radd, gezegenini kurtarmak için gezegen yiyen kozmik varlık Galactus'un habercisi olmayı kabul eder, metal bir beden ve onu ışıktan hızlı taşıyan sörf tahtasına benzer bir araç kazanır. Dünya'yı Galactus'tan koruduğu için gezegenimize sürgün edilir. Lee'nin yazdığı ve Buscema'nın çizdiği dizi, bu "düşmüş melek" figürünün gözünden insanlığın hem yüceliğini hem vahşetini sorgulayan, dönemine göre felsefi bir çalışmaydı. İlk yedi sayı, sıradan dergilerin iki katı sayfayla ve 25 sentlik "dev" formatta çıktı. Roy Thomas'a göre Buscema, Silver Surfer ile Thor'un karşılaştığı 4. sayıyı Marvel'daki işlerinin zirvesi sayıyordu. Şeytani karakter Mephisto da bu dizide, 3. sayıda doğdu. Buscema yıllar sonra 1988'de Lee'yle yeniden buluşarak tamamı tam sayfa panellerden oluşan Silver Surfer: Judgment Day grafik romanını çizdi.
Ultron ve Vision: makine zekâsının iki yüzü
Buscema'nın bilimkurguya en kalıcı katkısı, Roy Thomas'la The Avengers'ta yarattığı iki yapay varlıktır. Ultron ilk kez Temmuz 1968'deki 54. sayıda adı verilmeden görünür, Ağustos 1968'deki 55. sayıda tam olarak tanıtılır. Bilim insanı Hank Pym'in yarattığı bu yapay zekâ zamanla bir tanrı kompleksi geliştirir ve Yenilmezler'in en büyük düşmanlarından birine dönüşür. Thomas, karakterin görünüşünde eski bir çizgi romandaki sırıtan robottan esinlendiğini ve bunu Buscema'ya gösterdiğini anlatmıştır.
Vision ise Ağustos 1968 tarihli 57. sayıda ortaya çıktı. Ultron'un Yenilmezler'i yok etmek için yaptığı bu "sentezoid", yaratıcısına sırt çevirip ekibe katılır. Duyguları olan ama ağırlıkla mantık ve merakla hareket eden bu karakter, mekanik bir araç ya da canavar olarak değil, sempatik bir yapay varlık olarak tasarlandı. Buscema, karakteri Timely Comics döneminin aynı adlı kahramanı Aarkus'un görünüşünü uyarlayarak çizdi; kırmızı ten rengi, dönemin baskı sınırları ve okurun mavi ile yeşil teni başka karakterlerle ilişkilendirmesi düşünülerek seçildi. Bu iki karakter, onlarca yıl sonra sinemada da hikâyenin merkezine yerleşti; Ultron ve Vision'ın beyaz perdedeki karşılaşması için Yenilmezler: Ultron Çağı, ekibin ilk filmi için Yenilmezler sayfalarına bakılabilir.
Fantastic Four, Thor ve 1970'ler
Thomas ve Buscema, The Avengers'ta Arkon ve Squadron Supreme gibi başka karakterler de yarattı. Jack Kirby 1970'te Marvel'dan ayrılınca Buscema onun iki dizisini devraldı: Fantastic Four'un 107-141. sayılarını ve Thor'un 182-259. sayılarını çizdi. Fantastik Dörtlü evreninin sinemadaki yeni yorumu için Fantastik Dörtlü: İlk Adımlar, gök gürültüsü tanrısının filmleri için Thor ve Thor: Ragnarok sayfalarına bakılabilir.
1973'te Conan the Barbarian'ın 25. sayısıyla başlayan Conan dönemi, ona tek bir karakter üzerinde en üretken çizerlerden biri olma ünvanını getirdi. Aynı yıllarda ayda ortalama üç dört dergi çizdi; Nova (1976) ve Ms. Marvel (1977) gibi diziler de bunların arasındaydı. Çocuklar için kitap ve plak setleri üreten Power Records için Uzay Yolu çizgi romanları çizdi, Worlds Unknown adlı bilimkurgu antolojisine katkıda bulundu. 1985-1989 arasında The Avengers'a geri döndü; 1986-1987'de Fantastic Four'un 300. sayısını da içeren bir dönem çizdi. 2000'de ilk kez DC Comics için çalıştı ve 2001'de Stan Lee'yle birlikte Just Imagine Stan Lee and John Buscema Creating Superman'i yaptı.
Öğretmenliği ve "Marvel tarzı"
1970'lerin ortasında John Buscema Sanat Okulu'nu yönetti; Stan Lee buraya konuk eğitmen olarak geldi, okuldan çıkan bazı öğrenciler profesyonel çizer oldu. Bu derslerden doğan ve Lee'yle birlikte hazırladığı How to Draw Comics the Marvel Way (1978), çizgi roman çizimi ve sayfa anlatımı üzerine bir el kitabıdır ve 2007'ye kadar 33 kez basılmıştır. Kitap, birkaç kuşak çizer için ilk başvuru kaynağı oldu.
Bilimle ilişkisi
Buscema bir bilim insanı değil, görsel anlatıcıydı; ama çizdiği hikâyeler kuşaklar boyu okurun bilim ve teknolojiye dair hayal gücünü biçimlendirdi. Ultron, insan eliyle yapılan bir zekânın denetimden çıkması korkusunu, Vision ise makinenin insan gibi düşünüp hissedip hissedemeyeceği sorusunu çizgi romanın popüler diline taşıdı; bugün yapay zekâ tartışmalarında sıkça anılan bu iki uç, 1968'de onun kaleminden çıktı. Silver Surfer'ın bir astronom olarak kurgulanması ve gezegenler arasında dolaşan bir gözlemci olarak insanlığa dışarıdan bakması da, uzayın genişliği karşısında insanın yerini sorgulayan bilimkurgu geleneğinin çizgi romandaki önemli örneklerindendir. Elbette ışıktan hızlı sörf tahtası ya da gezegen yiyen kozmik varlıklar bilimsel değil, mitolojik bir hayal gücünün ürünüdür.
Ödülleri
- Alley Ödülü (1968): The Silver Surfer 1. sayı ("Origin of the Silver Surfer") ile En İyi Uzun Hikâye (paylaşılan) ve dizi için En İyi Yeni Seri.
- Alley Ödülü (1969): The Silver Surfer 5. sayı ile En İyi Uzun Hikâye.
- Shazam Ödülü (1974): En İyi Çizer (dramatik dal).
- Eagle Ödülü (1977): Howard the Duck 3. sayı ile en sevilen tek sayı hikâyesi.
- Inkpot Ödülü (1978) ve İspanya'daki Haxtur Ödülleri'nde "Sevdiğimiz Yazar" ödülü (1997).
- Onur listeleri: Will Eisner Çizgi Roman Onur Listesi (2002) ve Harvey Ödülleri Onur Listesi (Ekim 2024). Haxtur Ödülleri 2002'de onun adını taşıyan özel bir ödül başlattı.
Etkisi
Buscema, sağlam anatomisi ve sade ama güçlü sayfa düzeniyle Marvel'ın yükseliş yıllarının ana çizerlerinden biri oldu; neredeyse her büyük Marvel dizisinin en az bir sayısını çizdi. Mürekkepçi Bill Sienkiewicz onun kalem çizimlerini, bir mürekkepçinin üzerine inşa edebileceği en sağlam temel olarak tanımlamıştır. Stan Lee, Buscema'ya hikâye özeti göndermesine gerek kalmadığını, telefonda anlattığı her ayrıntıyı hatırlayıp kusursuz sayfalara dönüştürdüğünü yazmıştır. Yarattığı ya da biçimlendirdiği karakterler bugün sinema ve dizilerde yaşamaya devam ediyor; çizim öğrettiği kitap ise onlarca yıl baskıda kaldı.






















