Jean-Claude Forest
Fransız çizgi roman yazarı ve çizeri Jean-Claude Forest, gezegenden gezegene dolaşan Barbarella'yı yarattı, Les Naufragés du temps'ın senaryosunu yazdı ve 1983 Angoulême Büyük Ödülü'nü aldı.
- Doğum tarihi
- 11 Eylül 1930
- Ülke
- Fransa
- Görevi
- Çizgi roman yazarı ve çizer
- Rolü
- Yazar
- Ölüm tarihi
- 30 Aralık 1998
Jean-Claude Forest kimdir?
Jean-Claude Forest (11 Eylül 1930 – 30 Aralık 1998), Fransız çizgi roman yazarı ve çizeridir. Gezegenden gezegene dolaşan özgür ruhlu bilimkurgu kahramanı Barbarella'nın yaratıcısı olarak dünya çapında tanındı. 1962'de bir dergide başlayan Barbarella, 1964'te albüm olarak basıldığında skandal yarattı ve Fransa'da "yetişkinler için çizgi roman" kavramının simgesi oldu; 1968'de Roger Vadim'in yönettiği, Jane Fonda'nın başrolünü oynadığı Barbarella filmine uyarlandı. Forest ayrıca Paul Gillon'la birlikte Fransız bilimkurgu çizgi romanının klasiklerinden Les Naufragés du temps'ı (Zamanın Kazazedeleri) yarattı ve 1983'te Angoulême Büyük Ödülü'nü (Grand Prix de la ville d'Angoulême) aldı.
Forest, 1960'lar ve 1970'lerde Fransız çizgi romanını çocuk dergilerinin sınırlarından çıkaran kuşağın öncülerindendir. Hayal gücünün genişliği, çizgisinin zarafeti ve kadın kahramanlarıyla anılır.
Hayatı
Jean-Claude Maurice Forest, Paris'in doğu banliyölerinden Le Perreux-sur-Marne'da doğdu. Paris'te tasarım eğitimi aldı. Fransızca Vikipedi'ye göre ilk çizgi roman işleri 1949'da O.K. dergisinde çıktı; okulu 1950'lerin başında bitirince de profesyonel çizer olarak çalışmaya başladı. 1950'lerde Vaillant, Caméra 34, Fillette, Mireille ve Suzette gibi gençlik dergilerine çizdi; Charlie Chaplin'in sinema karakterinden esinlenen popüler Charlot serisinin birçok albümünü resimledi. Bu albümlerden bazılarının adı bile dönemin bilim ve uzay merakını yansıtır: Charlot Chercheur d'Uranium (Uranyum Arayıcısı Charlot, 1955), Charlot Pionnier Interplanétaire (Gezegenlerarası Öncü Charlot, 1960) ve Charlot et les Robots (Charlot ve Robotlar, 1961).
Aynı yıllarda Fransız bilimkurgusunun görsel yüzlerinden biri oldu. Nisan 1958'den Eylül 1967'ye kadar bilimkurgu dergisi Fiction'ın kapaklarını çizdi; 1960-1964 arasında da Fransa'nın önemli bilimkurgu kitap dizilerinden Le Rayon fantastique'te çıkan romanların kapaklarını hazırladı. 1960'ların başında, aralarında yönetmen Alain Resnais'nin de bulunduğu bir grupla birlikte Fransız çizgi roman kulübünün kurucuları arasında yer aldı.
Ömrünün son yıllarında daha az çizgi roman üretti. 1985-1988 arasında çocuk dergisi Okapi'nin çizgi roman bölümünü yönetti. Son eseri Il faut y croire pour le voir (Görmek İçin İnanmak Gerek), Alain Bignon'un çizimleriyle 1996'da yayımlandı. Forest, 30 Aralık 1998'de Lagny-sur-Marne'da 68 yaşında öldü.
Barbarella: uzayda bir kahraman
Forest, Barbarella'yı 1962 baharında üç ayda bir çıkan V Magazine için yarattı. Barbarella gezegenden gezegene yolculuk eden genç bir kadındır; uzaylılarla karşılaşır, maceradan maceraya koşar. Fransızca Vikipedi'nin aktardığına göre karakter Brigitte Bardot örnek alınarak çizildi; yaratıcısı için cinsel özgürleşme çağının modern, bağımsız kadınını temsil ediyordu. Tek gözlü yaşlı bilgin, son "kuş-insan" olan kör melek Pygar ve labirentle çevrili Sogo kentini yöneten Kara Kraliçe, ilk macerasının akılda kalan karakterleridir.
Seri 1964'te Éric Losfeld'in yayınevi Le Terrain vague tarafından albüm olarak basıldı. Kitap skandal yarattı, sansürle yasaklandı ve "yetişkinler için ilk çizgi roman" olarak anılmaya başladı; oysa kaynakların belirttiği gibi erotizmi oldukça hafifti. Kısa sürede bir düzine dile çevrildi. İngilizce çevirisi Richard Seaver imzasıyla 1965-1966'da Evergreen Review'da, 1978'de de Heavy Metal'de yayımlandı.
Barbarella dört albümlük bir seriye dönüştü: Barbarella (1964), Les Colères du Mange-Minutes (Dakika Yiyen'in Öfkesi, 1974), Le Semble-Lune (Ay Gibi Görünen, 1977) ve çizimlerini Daniel Billon'un yaptığı Le Miroir aux tempêtes (Fırtınalar Aynası, 1982). Seride Forest kendini de bir karakter olarak çizer: "sanatçı" figürü, Le Semble-Lune'de Browningwell adını alır ve Barbarella'yla bir çocukları olur.
1968'de Roger Vadim ilk albümü sinemaya uyarladı; başrolü Jane Fonda oynadı, Forest filmde sanat danışmanı olarak çalıştı. Film, karakteri çizgi roman okurlarının çok ötesine taşıdı. İngiliz pop grubu Duran Duran adını filmdeki bilim insanı Durand Durand'dan aldı; Belçikalı şarkıcı Lio ise sahne adını serinin bir karakterinden. Barbarella, Fransız çizgi romanının uluslararası ölçekte en çok tanınan kadın kahramanlarından biri hâline geldi.
Zamanın Kazazedeleri ve öteki bilimkurgu işleri
1964'ün sonunda yayıncı Daniel Filipacchi, Forest'a Chouchou adlı yeni bir haftalık derginin yönetimini verdi. Forest dergiyi yalnızca on bir sayı yönetebildi, ama bu kısa sürede iki önemli seri başlattı: başka bir sıra dışı kadın kahramanın serisi Bébé Cyanure (Siyanür Bebek) ve Paul Gillon'un çizdiği bilimkurgu destanı Les Naufragés du temps. Forest, Jean-Claude Valherbe takma adıyla senaryosunu yazdığı serinin ilk bölümü derginin 12 Kasım 1964 tarihli ilk sayısında çıktı.
Les Naufragés du temps'ta 20. yüzyılda bir kapsül içinde kış uykusuna (hibernasyona) yatırılıp uzaya bırakılan bir adam, bin yıl sonra, 2990'da uyandırılır. Hiçbir şey tanıdık değildir; kendisiyle birlikte uyutulan kadın Valérie'yi aramaya koşullanmıştır ve akıllı, fare benzeri uzaylı Trasse'larla savaşmak zorundadır. Adın kendisi, Jules Verne'in Esrarlı Ada romanının ilk bölümü "Les Naufragés de l'air"e (Havanın Kazazedeleri) bir göndermedir. Seri 1965'te dokuz sayının ardından kesildi, 1974'te France-Soir gazetesinde yeniden başladı. Forest'ın senaryoya katkıda bulunduğu ilk dört albüm Hachette tarafından yayımlandı: L'Étoile endormie (Uyuyan Yıldız, 1974), La Mort sinueuse (Kıvrımlı Ölüm, 1975), Labyrinthes (Labirentler, 1976) ve L'Univers cannibale (Yamyam Evren, 1976). 1977'deki beşinci albümden sonra seriyi Gillon tek başına sürdürdü. Fransızca kaynaklar bu uzay operasını, Valérian ve Laureline gibi serilerle birlikte Fransız bilimkurgu çizgi romanının klasikleri arasında sayar.
Forest'ın bilimkurguyla ilişkisi bu iki seriyle sınırlı değildi. 1965-1966'da Fransız televizyonu ORTF için, şiirlerini André Ruellan'ın yazdığı, müziğini Serge Gainsbourg'un yapıp seslendirdiği kâğıt kesme animasyon dizisi Marie Mathématique'in senaryosunu ve çizimlerini hazırladı. 1974'te yine ORTF için Les Poules bleues de l'automne (Sonbaharın Mavi Tavukları) adlı bir bilimkurgu televizyon dramasını yazıp yönetti. 1971'de Barbarella'nın havasını taşıyan yeni bir kahraman, Hypocrite'i France-Soir'da başlattı.
Yetişkin çizgi romanın ustası
1970'lerde Forest, Fransız çizgi romanını yenileyen avangart dergilerin hepsinde yer aldı: Fluide glacial, Métal hurlant, L'Écho des savanes bunların başında gelir. En verimli işbirliğini ise (À suivre) dergisinde yaptı. Burada çizimlerini Jacques Tardi'nin yaptığı Ici Même'in (Tam Burada, 1978-1979) senaryosunu yazdı; bu eser bugün Fransız çizgi romanının klasiklerinden sayılır. Aynı dergide tek başına La Jonque fantôme vue de l'orchestre (Orkestradan Görülen Hayalet Yelkenli, 1980) ve Enfants, c'est l'Hydragon qui passe (Çocuklar, İşte Hydragon Geçiyor, 1982) gibi masalsı ve gerçeküstü eserler üretti.
Bilimle ve bilim edebiyatıyla bağı
Forest bir bilim insanı değildi; onun alanı hayal gücüydü. Yine de çalışmaları bilimkurgu edebiyatının görsel tarihine sıkı sıkıya bağlıdır. 1958-1967 arasında çizdiği Fiction kapakları ve Le Rayon fantastique dizisinin kapakları, Fransız okurların o yıllarda bilimkurguyla tanıştığı ilk görüntüler arasındaydı. 1979-1982 arasında Dargaud'nun Lecture et Loisirs (Okuma ve Boş Zaman) dizisi için sekiz klasik romanı resimledi; bunların üçü Jules Verne'in uzay ve havacılık romanlarıydı: Ay'a Yolculuk (De la Terre à la Lune, 1980), Ay'ın Çevresinde (Autour de la Lune, 1982) ve Balonla Beş Hafta (Cinq Semaines en ballon, 1982).
Les Naufragés du temps'ın temel fikri olan insanı uzun süre uyutarak geleceğe taşımak, bilimkurgunun en eski ve en kalıcı temalarındandır; yıldızlararası mesafelerin insan ömrüne sığmaması, kurguyu bu çözüme defalarca götürmüştür. Barbarella'nın gezegenler arası dünyası ise bilimsel kesinlikten çok, uzay çağının başındaki iyimser ve özgür havayı yansıtır: seri, Yuri Gagarin'in uçuşundan yalnızca bir yıl sonra yayına başlamıştı.
Ödülleri
- 1968: İsveç'te verilen Adamson Ödülü, en iyi uluslararası çizgi roman sanatçısı (bütün eserleri için)
- 1980: Angoulême Uluslararası Çizgi Roman Festivali, en iyi senarist ödülü (Ici Même)
- 1983: Grand Prix de la ville d'Angoulême, bütün eserleri için verilen büyük ödül
- 1987: Angoulême'de 12 yaş altı okurlar için Alfred ödülü (Léonid Beaudragon'un ilk cildi, Didier Savard ile)
- 1996: Prix Bloody Mary (Il faut y croire pour le voir, Alain Bignon ile)
Kitapları
Etkisi
Forest'ın en büyük etkisi, çizgi romanı yetişkin okurun ciddiye alabileceği bir sanat dalı olarak kabul ettirme mücadelesindeki payıdır. Barbarella'nın 1964'te ana akım bir yayınevinden çıkması, sansürle karşılaşması ve buna rağmen bir dünya markasına dönüşmesi, bu dönüşümün sembollerinden biri oldu. Karakter İtalya'da birçok taklide yol açtı, 2004'te bir müzikale uyarlandı; 2010'lar ve 2020'lerde ABD'de yeni çizgi roman serileri çıktı, yeni bir film uyarlaması da duyuruldu.
Les Naufragés du temps ise Fransız bilimkurgu çizgi romanında uzay operasının, yani galaksi ölçeğinde geçen macera anlatısının erken ve olgun örneklerinden biridir. Angoulême Büyük Ödülü'nün kendisine verilmesi, meslektaşlarının bu katkıyı nasıl gördüğünün açık bir işaretidir.






















