Barbarella
Jane Fonda'nın canlandırdığı uzay maceracısı, yıkıcı bir silahın mucidini bulmak için Tau Ceti'ye gider. Roger Vadim'in 1968 tarihli rengârenk, şakacı kült bilimkurgusu.
- Tür
- Film
- Yıl
- 1968
- Yönetmen / yaratıcı
- Roger Vadim
- Oyuncular
- Jane Fonda, John Phillip Law, Anita Pallenberg, Milo O'Shea, Marcel Marceau, David Hemmings
- Süre / sezon
- 98 dk
1968, sinemada bilimkurgunun iki ayrı yöne aynı anda yürüdüğü yıldı. Bir yanda Stanley Kubrick'in ağırbaşlı 2001: Bir Uzay Destanı vardı; öbür yanda rengârenk, şakacı ve bilerek abartılı Barbarella. Roger Vadim'in yönettiği, Jean-Claude Forest'in aynı adlı Fransız çizgi romanından uyarlanan film, Jane Fonda'yı galaksiler arasında dolaşan bir kahraman olarak perdeye taşıdı. Fransız-İtalyan ortak yapımı olan ve İngilizce çekilen film, zamanla bir kült klasiğe dönüştü; tasarımı, kostümleri ve müzikleri bugün hâlâ moda ve pop kültürde yankılanıyor.
Video: https://www.youtube.com/watch?v=ohnblmkufJA
Konusu
Belirsiz bir gelecekte Dünya, savaşı ve şiddeti çoktan unutmuş barışçıl bir gezegendir. Dünya'nın başkanı, uzay maceracısı Barbarella'ya acil bir görev verir: Tau Ceti yıldız sistemine gidip, "pozitronik ışın" adlı yıkıcı bir silah icat ettiği düşünülen bilim insanı Durand Durand'ı bulmak. Barbarella'nın gemisi sistemin 16. gezegenine zorunlu iniş yapar ve kahramanımız kendini buz çöllerinde, labirentlerde ve her türlü kötülüğün kol gezdiği Sogo şehrinde bulur.
Yolculuk boyunca kör bir melek olan Pygar, tuhaf bir profesör, yeraltı direnişinin lideri ve şehri yöneten gizemli Kara Kraliçe ile karşılaşır. Barbarella şiddeti hiç tanımamış bir dünyadan geldiği için tehlikeler karşısında çoğu zaman sakar ve saftır; filmin mizahı da büyük ölçüde bu masumiyetten doğar. Sogo'nun altında ise kötü düşüncelerle beslenen, sıvı hâlde yaşayan bir enerji olan Mathmos kaynar.
Yapım
Yapımcı Dino De Laurentiis, Forest'in çizgi romanının film haklarını satın aldıktan sonra yönetmenliği, çizgi romana ve bilimkurguya ilgisiyle bilinen Vadim'e verdi. Başrol için önce Brigitte Bardot, Virna Lisi ve Sophia Loren düşünüldü; sonunda rol, o dönem Vadim'in eşi olan Jane Fonda'ya gitti. Senaryonun ilk taslağını Terry Southern yazdı, ancak metin çekimler sırasında o kadar değişti ki jenerikte Vadim ve Forest dahil sekiz yazarın adı yer aldı.
Çekimler 1967 yazında Roma'daki Cinecittà stüdyolarında yapıldı. Kostümleri Jacques Fonteray tasarladı; filmin son bölümündeki ünlü metal elbise Paco Rabanne'ın fikirlerinden esinlendi. Forest de filmin sanat danışmanı olarak tasarımlara katkı verdi. Ünlü pandomim sanatçısı Marcel Marceau, Profesör Ping rolüyle ilk kez konuşan bir rolde oynadı. Görüntü yönetmenliğini Claude Renoir yaptı. Film yaklaşık 98 dakika sürüyor ve Paramount tarafından dağıtıldı; ilk gösterimini 11 Ekim 1968'de New York'ta yaptı.
Bilimkurgu dünyasındaki yeri
Barbarella, bilimi değil, uzay macerasının görsel hayal gücünü merkeze koyan bir film. Gemi içi tüylü halılarla kaplı bir salon gibi döşenmiş, gezegenler pop-art renkleriyle boyanmış, kötü adamların silahları bile oyuncak gibi tasarlanmış. 1960'ların Avrupa sinemasında görülen "retro-fütürizm" akımının en tanınmış örneklerinden biri sayılıyor. Eleştirmenler, ilk gösterim döneminde bile filmin dekorlarını ve görüntülerini överken hikâyesini zayıf buldu; bugün Rotten Tomatoes'ta yüzde 64 onay oranıyla "karışık ama eğlenceli" bir yerde duruyor.
Bilimsel karne
Filmin bilimsel iddiası yok, ama seçtiği adres ilginç: Tau Ceti gerçek bir yıldız. Balina (Cetus) takımyıldızında yer alan bu yıldız, Güneş'e 12 ışık yılından biraz daha yakın; Güneş'e benzer tayf özellikleri taşıyor ama kütlesi Güneş'in yaklaşık yüzde 78'i kadar. Çıplak gözle görülebilen bu yıldız, en yakın tek başına duran G tipi yıldız olduğu için gökbilimcilerin de gözdesi. Dünya dışı zekâ araştırmalarının (SETI) hedef listelerinde düzenli olarak yer alıyor.
Ne var ki filmdeki gibi kalabalık bir gezegen ailesine dair kanıt yok. Yıllar içinde Tau Ceti çevresinde birkaç aday gezegen öne sürüldü, ancak 2025 itibarıyla bunların hiçbiri kesin olarak doğrulanamadı. Üstelik yıldızın çevresinde Güneş Sistemi'ndekinin on katından fazla toz bulunuyor; bu da orada bir gezegen olsa bile çok daha sık göktaşı çarpmasına maruz kalacağı anlamına geliyor. Yani 16 gezegenli, buz denizli, şehirli bir Tau Ceti sistemi şimdilik tamamen hayal ürünü.
"Pozitronik ışın" adı da bilimden ödünç alınmış bir süs: pozitron, elektronun karşıt parçacığı olan gerçek bir antimadde parçacığıdır, fakat filmde silahın nasıl çalıştığına dair bir açıklama yoktur. Filmin ünlü açılış sahnesindeki ağırlıksız süzülme ise gerçeğe en çok yaklaştığı an: uzayda serbest düşüşteki bir araçta her şey gerçekten havada asılı kalır. Bugün astronotlar bunu ekibe katılan küçük peluş "sıfır yerçekimi göstergeleri" ile gösteriyor.

Filmdeki Dünya toplumunun cinsellik yerine hap kullanması, gemi içindeki rahat salon ve kolayca tamir edilen uzay araçları ise bilimden çok dönemin hicvine ait. Kısacası Barbarella'yı izlerken astrofizik dersi değil, 1960'ların uzay çağına duyduğu neşeli merakın bir kartpostalını izlediğinizi bilmek gerek.
Etkisi
Film, özellikle İngiltere'de büyük ilgi gördü ve 1968'de orada en çok izlenen ikinci film oldu. Paramount, Yıldız Savaşları'nın başarısının ardından 1977'de filmi Barbarella: Queen of the Galaxy adıyla, bazı sahneleri kırpılmış olarak yeniden vizyona soktu. Entertainment Weekly 2003'te onu en iyi 50 kült film listesinde 40. sıraya yerleştirdi.
Etkisi müzikte de belirgin: İngiliz grup Duran Duran adını filmin kötü karakterinden aldı; Matmos adlı ikili ise Sogo'nun altındaki canlı göle göndermede bulundu. Kostümler, Jean-Paul Gaultier'nin Beşinci Element için yaptığı tasarımlara ilham verdi. Yeni bir uyarlama için onlarca yıldır çeşitli denemeler yapıldı; Sony Pictures 2022'de Sydney Sweeney'li yeni bir versiyonu duyurdu ve 2024'te yönetmenliğe Edgar Wright getirildi, ancak bu proje henüz tamamlanmadı.
Kitabı
Karakterleri
Kısaca
- Yönetmen: Roger Vadim · Yıl: 1968 · Süre: 98 dakika
- Jean-Claude Forest'in Fransız çizgi romanından uyarlandı; başrolde Jane Fonda var.
- Hikâye, Güneş'e 12 ışık yılından biraz yakın gerçek bir yıldız olan Tau Ceti'de geçiyor; ancak bu yıldızda kesinleşmiş bir gezegen hâlâ yok.
- Bilimden çok tasarım ve mizah filmi; dekor ve kostümleri kült statüsünün asıl kaynağı.
- Duran Duran grubu adını filmin kötü karakterinden aldı.
Bunları da izleyinTümü →
VaranasiS. S. Rajamouli2027 · Vizyon: 7 Nisan 2027
Spaceballs: The New OneJosh Greenbaum2027 · Vizyon: 23 Nisan 2027
The ChallengerJames Hawes2013 · 89 dk
Hayabusa: Harukanaru KikanTokiyuki Takimoto2012 · 136 dk
Genç Astronotlar (Explorers)Joe Dante1985 · 109 dk
Venom: Zehirli Öfke (Venom)Ruben Fleischer2018 · 112 dk












