Pete Conrad

Pete Conrad, Ay'da yürüyen üçüncü insan olan Amerikalı astronot ve deniz deneme pilotudur. Gemini 5 ile uzay dayanıklılık rekorunu, Gemini 11 ile mürettebatlı Dünya yörüngesinde ulaşılan en yüksek irtifa rekorunu kırdı. Kasım 1969'da Apollo 12'nin komutanı olarak Fırtınalar Okyanusu'nda, daha önce oraya inmiş Surveyor 3 sondasının hemen yakınına hassas bir iniş yaptı. 1973'te ise ABD'nin ilk uzay istasyonu Skylab'e giden ilk ekibin komutanı olarak, fırlatmada hasar gören istasyonu uzay yürüyüşüyle onardı.

Erken yaşamı ve eğitimi

Charles "Pete" Conrad Jr., 2 Haziran 1930'da ABD'nin Pennsylvania eyaletindeki Philadelphia'da doğdu. 1953'te Princeton Üniversitesi'nden havacılık mühendisliği lisans derecesiyle mezun oldu; bu nedenle Ivy League üniversitelerinden çıkan ilk astronot olarak anılır.

Kariyeri

Eylül 1954'te deniz havacısı oldu ve savaş pilotu olarak görev yaptı. 1958'de ABD Donanma Deneme Pilotu Okulu'nun 20. sınıfından mezun oldu ve proje deneme pilotu olarak çalıştı. 1959'da Merkür programı için astronot adayları arasındaydı, ancak ilk astronot grubuna alınmadı. NASA, Haziran 1962'de onu "Yeni Dokuzlar" diye anılan ikinci astronot grubuna aldı.

Uzay yolculukları

Gemini 5 (1965)

21 Ağustos 1965'te komutan Gordon Cooper ile fırlatıldı. Uçuş 7 gün 22 saat 55 dakika sürdü ve Sovyetler'in Vostok 5 ile tuttuğu dayanıklılık rekorunu geride bıraktı; uzun süreli uçuş rekoru ilk kez ABD'ye geçti. Görev amblemine yazılmak istenen "Ya 8 gün ya hiç" sloganı NASA yöneticilerinin itirazı üzerine kumaşla örtüldü.

Gemini 11 (1966)

12-15 Eylül 1966'daki Gemini 11'de komutandı; pilot Richard Gordon'du. Kapsül, fırlatmadan yaklaşık 94 dakika sonra, daha ilk turda Agena hedef aracına kenetlendi. Ardından Agena'nın motoru yörüngeyi yükseltti ve kapsül 1.370 kilometre dolayında bir en uzak noktaya (apoje) ulaştı; bu, mürettebatlı bir Dünya yörüngesinde o güne dek görülen en yüksek irtifaydı. Uçuşta iki araç 30 metrelik bir halatla birbirine bağlanarak döndürüldü ve çok küçük bir yapay yerçekimi elde edildi. Görev, ABD'nin tamamen bilgisayar denetimli ilk atmosfere giriş ve inişiyle sona erdi.

Apollo 12 (1969)

Apollo 12, 14 Kasım 1969'da fırlatıldı ve Saturn V roketine kalkıştan kısa süre sonra iki kez yıldırım düştü. Yakıt hücreleri devre dışı kaldı, ama yer kontrolünün önerisiyle Alan Bean'in çevirdiği bir anahtar sistemleri geri getirdi. Conrad ve Bean, 19 Kasım'da Fırtınalar Okyanusu'na, insansız Surveyor 3 sondasına yaklaşık 163 metre mesafede indi. Richard Gordon ise yörüngede kaldı.

İkili, toplamı 7 saat 45 dakikayı bulan iki Ay yürüyüşü yaptı ve Surveyor 3'ün televizyon kamerası dahil bazı parçalarını Dünya'ya getirdi. Ekip 24 Kasım 1969'da Büyük Okyanus'a indi. Conrad'ın Ay'a ayak bastığında söylediği esprili sözleri, NASA'nın astronotlara ne söyleyeceklerini ezberlettiğini düşünen gazeteci Oriana Fallaci ile yaptığı 500 dolarlık bir iddianın ürünüydü; Fallaci bu parayı hiç ödemedi.

Skylab 2 (1973)

25 Mayıs 1973'te fırlatılan Skylab 2, ABD'nin ilk uzay istasyonuna giden ilk ekipti. İstasyon fırlatma sırasında göktaşı kalkanını kaybetmiş, güneş panellerinden biri sıkışmış ve içi aşırı ısınmıştı. Ekip, hava kilidinden açtığı şemsiye benzeri bir güneşlikle iç sıcaklığı yaşanabilir düzeye indirdi; Conrad ve Joseph Kerwin bir uzay yürüyüşüyle sıkışan paneli kurtararak istasyonun gücünü artırdı. 28 gün süren görev, ABD'nin önceki rekorunun iki katıydı ve o güne dek en uzun insanlı uzay uçuşu oldu; Conrad da uzayda en çok zaman geçirmiş astronot unvanını aldı. Ekip 22 Haziran 1973'te Büyük Okyanus'a indi.

NASA sonrası

Conrad, Aralık 1973'te Donanma'dan albay rütbesiyle ve NASA'dan emekli oldu. 1976'da McDonnell Douglas'a katılarak çeşitli başkan yardımcılıklarında çalıştı; 1990'larda yeniden kullanılabilir roket denemesi DC-X (Delta Clipper) projesinde görev aldı. 1996'da rekor kıran bir dünya turu uçuşunun ekibindeydi. 8 Temmuz 1999'da Kaliforniya'da geçirdiği bir motosiklet kazasında 69 yaşında öldü ve Arlington Ulusal Mezarlığı'na gömüldü.

Uzay ve astronomiye etkisi

Conrad'ın kariyeri, uzay uçuşunun üç önemli adımını özetler: uzun süreli uçuşun mümkün olduğunu göstermek, yörüngede buluşma ve kenetlenme, ve Ay'a hassas iniş. Skylab'deki onarım ise ilk kez bir uzay istasyonunun yörüngede, uzay yürüyüşüyle kurtarılmasıydı; bu onarım, insanların yörüngedeki bir istasyonu yerinde tamir edebileceğini gösterdi.

Mirası

1978'de Kongre Uzay Onur Madalyası'nı aldı; iki kez Donanma Üstün Hizmet Madalyası, iki kez Seçkin Uçuş Haçı ve iki kez NASA Üstün Hizmet Madalyası ile onurlandırıldı. 1974'te Harmon ve Thompson ödüllerini kazandı, 1980'de Ulusal Havacılık Onur Listesi'ne girdi. Skylab ekipleri 1973 Collier Kupası'nı paylaştı. Dört uçuşunda uzayda toplam 49 gün 3 saat 38 dakika geçirdi; dört uzay yürüyüşünün toplam süresi 12 saat 46 dakikadır.

Bilmeye değer

• Ay'da yürüyen üçüncü insandır; kendisinden önce yalnızca Neil Armstrong ve Buzz Aldrin Ay'a ayak bastı.
• Apollo 12'nin Saturn V roketine kalkıştan sonraki ilk dakikada iki kez yıldırım düştü.
• Gemini 11, ABD'nin tamamen bilgisayar denetimli ilk atmosfere giriş ve inişini yaptı.
• Skylab 2'nin 28 günlük süresi o güne dek insanlı uzay uçuşu rekoruydu.