Artemis II komutanı Reid Wiseman, NASA JPL'nin direktör yardımcısı oluyor

Artemis II görevinin komutanı Reid Wiseman, NASA'nın Jet İtki Laboratuvarı'nın (JPL) yeni direktör yardımcısı oldu. NASA ve laboratuvarı ajans adına yöneten Caltech'in 28 Ekim'de duyurduğu karara göre emekli astronot, 30 Kasım 2026'dan itibaren hem JPL direktör yardımcısı hem de Caltech'in başkan yardımcısı (associate vice president) olarak görev yapacak.

Atama, Ay'ın çevresinde dolaşıp dönen ilk insanlı Artemis uçuşunun komutanını, Güneş Sistemi'ne robotik araçlar gönderen laboratuvarın yönetimine taşıyor. Wiseman, insanlı uzay uçuşunun içinden gelen bir isim olarak, Mars gezginlerinden derin uzay sondalarına uzanan görevleri yürüten bir kurumun yönetim kadrosuna giriyor.

Yeni görevde neler var?

Duyuruya göre Wiseman, laboratuvar operasyonlarının stratejik yönetiminden ve sürekli iyileştirilmesinden sorumlu olacak; kurumsal planlama, yönetim ve mevzuata uyum konularında Caltech'le yakın çalışacak. JPL'deki görevlerin yürütülmesinde "Merkez Yönetim Yetkilisi" (Center Management Authority) rolünü üstlenecek ve görev destek işlevlerinin NASA gerekliliklerine, federal ve eyalet düzenlemelerine uygun yürümesini sağlayacak. Bunlara ek olarak laboratuvarın ulusal güvenlik programlarındaki birincil muhatabı da o olacak.

JPL, NASA'nın tek federal fonlu araştırma ve geliştirme merkezi. Caltech tarafından kurulan laboratuvar, kuruluşunun 90. yılına yaklaşıyor. Laboratuvarın bu uzun geçmişini JPL'nin 90. yılı yazımızda anlatmıştık.

Kim ne dedi?

NASA Yöneticisi Jared Isaacman, Wiseman'ın kariyerini "mümkün olanın sınırında" geçirdiğini, bu sınırı daha da ileri itecek teknik muhakemeye, operasyon deneyimine ve liderliğe sahip olduğunu söyledi. Isaacman, Artemis II komutanı olarak ABD'yi yeniden Ay'ın çevresine taşımaya yardım eden Wiseman'ın, emekli astronot olarak NASA'ya JPL'den farklı bir açıdan katkı vermeyi sürdüreceğini ekledi.

JPL direktörü ve Caltech başkan yardımcısı Dave Gallagher, Dünya'dan tarihteki herkesten daha uzağa giden bir astronotun, yaklaşık 90 yıldır uzay araçlarını Güneş Sistemi'nin uzak köşelerine gönderen kurumlara katılmasının yerinde olduğunu belirtti. Gallagher'a göre Wiseman, yüksek riskli görevlerde ekip yönetmenin ne demek olduğunu biliyor ve yönetim kadrosuna güçlü bir derinlik katıyor. Caltech rektörü Ray Jayawardhana da Wiseman'ın öncü ruhu ve merakıyla kurum için doğal bir seçim olduğunu söyledi.

Wiseman ise Artemis II'deki deneyimini şöyle anlattı: Derin uzaydan Güneş'in Ay'ın ardında kayboluşunu görmeyi anlatacak sözcük İngilizcede yoktu; ama bu deneyim, Caltech ve JPL'nin hayal edip cesaretle gerçekleştirdiği "imkânsız işlere" geçmek için yalnızca bir sıçrama tahtasıydı. Wiseman, insanlığı ve Güneş Sistemi ile evren hakkındaki bilgimizi ileri taşımaya çalışacak bu ekibe katılmak için kariyerinde harika bir zaman olduğunu söyledi.

Deniz tabanından Ay'ın arkasına

Wiseman, NASA'nın astronot kadrosuna 2009'da katıldı. 2014'te Uluslararası Uzay İstasyonu'nda 165 gün süren 41. Sefer'de uçuş mühendisi olarak görev yaptı. 2016'da NASA'nın aşırı ortam görevleri dizisinin 21.'si olan NEEMO 21'in komutanlarından biri olarak okyanus tabanındaki bir yaşam alanında sekiz gün geçirdi. Aralık 2020 ile Kasım 2022 arasında NASA'nın baş astronotu olarak astronot kadrosunu yönetti; bu dönemde ajansın tüm insanlı uçuşlarında mürettebatın uçuşa hazırlığı ve güvenliğinden sorumluydu.

Kariyerinin en bilinen durağı ise Artemis II oldu. Wiseman, Victor Glover, Christina Koch ve Kanadalı Jeremy Hansen'le birlikte yaptığı Ay çevresi uçuşunda toplam 695.081 mil (yaklaşık 1,12 milyon kilometre) yol kat etti; ekip, Dünya'dan insanların o güne dek ulaştığı en uzak noktaya gitti. Ekibe sonradan verilen nişanı Artemis II ekibine ABD'nin en yüksek uzay nişanı verildi haberimizde aktarmıştık.

Astronotluktan önce Wiseman, Rensselaer Politeknik Enstitüsü'nde bilgisayar ve sistem mühendisliği okudu, ardından ABD Donanması'na katılarak muharebe görevlerinde uçtu ve test pilotu oldu. Memleketi Baltimore'daki Johns Hopkins Üniversitesi'nden sistem mühendisliği alanında yüksek lisans derecesi var. Donanmadan kaptan (albay dengi) rütbesiyle emekli oldu.

Sırada ne var?

Wiseman 30 Kasım'da göreve başlayacak. Duyuruda yeni direktör yardımcısının JPL'nin hangi görevlerine öncelik vereceğine ya da laboratuvarın yönetim yapısında başka değişiklik olup olmayacağına dair bilgi yer almıyor. Belli olan, insanlı Ay programının ilk komutanlarından birinin artık robotik keşfin merkezinde, görevlerin yürütülmesinden doğrudan sorumlu bir koltukta oturacağı.