NVS-03 yörüngede: ISRO'nun navigasyon uydusu NVS-02'nin takıldığı ilk ateşlemeyi geçti

Hindistan Uzay Araştırma Örgütü (ISRO), bölgesel navigasyon sistemi NavIC'in ikinci nesil uydularından üçüncüsü olan NVS-03'ün GSLV-F18 roketiyle yörüngeye ulaştığını duyurdu. Kurumun açıklamasına göre uydu, 30 Ekim akşamı ISRO'nun verdiği saatle 23.51'de 170,3 x 38.080 kilometrelik transfer yörüngesine bırakıldı. Fırlatma, Satish Dhawan Uzay Merkezi'nin (Sriharikota) İkinci Fırlatma Rampası'ndan yapıldı. Bu, Hindistan'ın Yer Eşzamanlı Uydu Fırlatma Aracı GSLV'nin 20. uçuşuydu.

Asıl kritik adım ertesi gün geldi. ISRO'nun 31 Ekim tarihli güncellemesine göre uydunun sıvı yakıtlı apoje motoru (LAM), planlanan ilk yörünge manevrasında 2.174,8 saniye, yani 36 dakikadan biraz fazla çalıştı. Ateşleme 31 Ekim'de saat 16.48'de tamamlandı ve uydunun yörüngesi yaklaşık 5.477,6 x 37.833,4 kilometreye çıktı. Kurum, uydunun sağlık durumunun normal olduğunu bildirdi.

Bu ateşleme neden önemliydi?

Yer eşzamanlı yörüngeye gidecek bir uydunun yolculuğu roketten ayrılınca bitmez. GSLV gibi roketler uyduyu, Dünya'ya en yakın noktası alçakta, en uzak noktası çok yüksekte olan uzun bir elipse, yani yer eşzamanlı transfer yörüngesine (GTO) bırakır. Uydu görev konumuna kendi motorunu birkaç kez ateşleyerek çıkar: her ateşleme yörüngenin alçak ucunu biraz daha yukarı taşır ve sonunda yörünge daireselleşir. NVS-03'ün ilk ateşlemesi, yörüngenin en alçak noktasını yaklaşık 170 kilometreden 5.477 kilometreye taşıdı.

NavIC için bu adımın ayrı bir anlamı var. Serinin bir önceki uydusu NVS-02, Ocak 2025'te GSLV-F15 ile fırlatılmış; roket görevini doğru yapmış ama uydu transfer yörüngesinden çıkamamıştı. ISRO'nun sonradan açıkladığı inceleme sonuçlarına göre yörünge yükseltme motorunun oksitleyici hattındaki piro valfe açma sinyali ulaşmamıştı. Kısacası NVS-02'nin takıldığı yer, NVS-03'ün 31 Ekim'de geçtiği ilk motor ateşlemesiydi. İnceleme kurulunun bulguları ve görevin arka planı fırlatma öncesi yazımızda ayrıntılı olarak yer alıyor.

NVS-03 ne taşıyor?

ISRO'ya göre NVS-03, IRNSS serisiyle başlayan navigasyon hizmetinin kesintisiz sürmesi için tasarlanan yeni nesil sistemin üçüncü uydusu. Uyduda Hindistan'da geliştirilmiş bir atom saati ile yurt dışından tedarik edilmiş atom saatleri birlikte bulunuyor. Atom saatleri navigasyon uydularının kalbidir: alıcılar, uydulardan gelen sinyallerin yolda geçirdiği süreyi ölçerek konumlarını hesaplar. Bu yüzden saatteki çok küçük bir sapma bile yerde konum hatasına dönüşür.

Yeni nesil uydular, NavIC'in kullandığı L5 ve S bantlarına ek olarak L1 bandında da yayın yapıyor. ISRO bu eklemeyi, NavIC hizmetlerinin daha yaygın kullanılmasını kolaylaştıracak bir adım olarak tanımlıyor. Hizmet alanı küresel değil, bölgesel: kapsama Hindistan toprakları ile ülke sınırlarından yaklaşık 1.500 kilometre öteye uzanan bölgeyi içeriyor.

Sırada ne var?

ISRO, önümüzdeki günlerde yeni yörünge manevraları yapılacağını ve NVS-03'ün sonunda yer eşzamanlı yörüngede 111,75 derece doğu boylamındaki konumuna yerleştirileceğini açıkladı. Görevin tam başarısı bu manevraların tamamlanmasına, ardından da uydunun yük sistemlerinin, özellikle atom saatlerinin yörüngede sınanmasına bağlı. İlk ateşlemenin sorunsuz geçmesi, NVS-02'den sonra yapılan düzeltmelerin bu uyduda işe yaradığına dair ilk somut işaret. Yine de kalan ateşlemeler bitmeden süreç tamamlanmış sayılmıyor.

Zamanlama da önemli. NavIC'in ilk nesil uydularının bir bölümü tasarım ömrünü dolduruyor; ISRO'nun Mart 2026'daki açıklamasına göre IRNSS-1F'nin yurt dışından alınmış atom saati 13 Mart'ta çalışmayı durdurmuş, uydu yalnız tek yönlü mesaj yayını için kullanılmaya başlanmıştı. NVS-03'ün görev konumuna ulaşması, sistemin hizmet kapasitesini korumak açısından bu yüzden kritik. ISRO'nun planında serinin kalan iki uydusu NVS-04 ve NVS-05 de yer alıyor.