Voyager 1 gücünü korudu, kısa süren iletişim kesintisi kendiliğinden çözüldü

NASA'nın Voyager ekibi, Voyager 1 uzay aracıyla ilgili son iki gelişmeyi kutluyor: Ekip eylülde, uzay aracının giderek azalan güç kaynağını uzatmaya yönelik aylar süren bir çalışmayı başarıyla tamamladı. Ardından 20 Ekim'de, uzay aracıyla beklenmedik biçimde kesilen iletişim 48 saat sonra, ekip sorunu gidermek için araca komut göndermeden önce kendiliğinden düzeldi.

Mühendisler eylül başında Voyager 1 uzay aracındaki üç cihazı başarıyla kapatıp yerlerine daha az güç harcayan üç alternatif devreye aldı. "Büyük Patlama" (Big Bang) adı takılan bu enerji tasarrufu çalışması, görev ekibinin aynı değişimi Voyager 2'de yapmasından yaklaşık altı hafta sonra tamamlandı. Büyük Patlama, Voyager 1'in geriye kalan bilim aletlerinin daha önce öngörülenden daha uzun süre çalışmasını sağlayacak.

Voyager'lar güçlerini, bozunan plütonyumun ısısını elektriğe dönüştüren radyoizotop termoelektrik jeneratörlerden alıyor. Plütonyum stoku sürekli azaldığından her iki sonda da her yıl yaklaşık 4 watt güç kaybediyor. Voyager'ın fırlatılmasının üzerinden neredeyse yarım yüzyıl geçmişken uzay araçlarının güç payları iyice daralmış durumda; bu da ekibin, zorunlu olmayan cihaz ve sistemleri kapatarak enerji tasarrufu yapmasını gerektiriyor.

Büyük Patlama'yı benzersiz kılan, değişimlerin aynı anda yapılmasını gerektirmesiydi. Bu altı cihaz, uzay aracının uzayın dondurucu genişliğinde çalışabilecek kadar sıcak kalmasına yardımcı oluyor; ekip ancak üçünü birden değiştirerek hem Voyager 1'in kullandığı güç miktarını azaltabilir hem de ısının uzay aracı üzerinde düzgün dağılmasını sağlayabilirdi.

Son yıllarda azalan güç kaynağı, ekibi iki bilim aletini kapatmak zorunda bıraktı. Görev 1977'de 10 özel bilim aletiyle fırlatılmıştı; bunların bir kısmı uzay aracının gezegenlerle karşılaşmalarından sonra kapatıldı. Bazı aletler ise Güneş'in oluşturduğu, parçacıklar ve manyetik alanlardan oluşan bir kabarcık olan heliosferin dış bölgesini incelemek için açık bırakıldı. Voyager'lar şimdi heliosferin dışındaki bölge olan yıldızlararası uzayda yol alıyor ve bu bölgeyi doğrudan incelemiş tek uzay araçları. Büyük Patlama yapılmasaydı, görevin Voyager 1'deki bir aleti daha en erken 2027 yazında kapatması gerekecekti.

Kısa süreli sinyal kaybı

Ancak ekip, şu andan 2027 yazına kadar, 18 ve 19 Ekim'de Voyager 1 ile bağlantının kısa süreliğine kopmasıyla yakın zamanda karşılaştıkları türden yeni sürprizlere hazır bekliyor. NASA'nın Derin Uzay Ağı (Ay ve ötesindeki uzay araçlarıyla iletişim kurmak için kullanılan, dünyanın dört bir yanındaki üç tesiste bulunan büyük antenler), Dünya'dan 24 milyar kilometre (16 milyar mil) uzaktaki sondadan gelen radyo sinyalini, aralarında 24 saat bulunan iki planlı iletişim denemesinde algılayamadı. Uzay aracının sinyali 24 saat sonra, 20 Ekim'de yeniden belirdi ve ekip o tarihten bu yana araçla iletişimi sürdürüyor.

Mühendisler iletişim kaybına neyin yol açtığını hâlâ araştırıyor. Ekip şu ana kadar bir grup iticinin devre dışı kaldığını ve yedeklerinin devreye girdiğini belirledi. Böyle bir değişim, uzay aracının bilgisayarları etkin iticilerde bir terslik saptadığında kendiliğinden gerçekleşecek şekilde programlanmış. Hata koruması olarak bilinen bu otomatik tepki, uzay aracını kendini güvenli ya da kararlı bir yapılanmaya almaya ve olağan işlemleri duraklatmaya yönlendiriyor; böylece mühendislere sorunu teşhis edip harekete geçmeleri için zaman kazandırıyor.

NASA'nın Güney Kaliforniya'daki Jet İtki Laboratuvarı'nda (JPL) Voyager görev yöneticisi olan Kareem Badaruddin, "Uzay aracının böyle bir şey yaptığını ilk kez görüyoruz, ama görevin beklenmedik olanı beklememiz gereken bir noktasındayız" dedi ve ekledi: "Voyager 1 ile yeniden temas kurduğumuz için rahatladık ve ne olduğunu anlamak için sabırsızlanıyoruz."

Tarihî eşik

İnceleme sürerken Voyager 1, saatte 61.155 kilometre (saatte 38.000 mil) hızla önemli bir eşiğe doğru ilerliyor: 18 Kasım'da, insan yapımı herhangi bir nesneden daha uzağa gitmiş olan bu uzay aracı Dünya'dan 25,89 milyar kilometre (16,09 milyar mil) uzakta olacak. Bu mesafe bir ışık gününe, yani ışığın bir günde kat edebildiği uzaklığa eşit. Bu da sondayla iletişim için kullanılan radyo dalgalarının ona ulaşmasının 24 saat süreceği, uzay aracının yanıt mesajını taşıyan radyo dalgalarının da 24 saat daha yol alacağı anlamına geliyor.

JPL'de Voyager proje yöneticisi olan Suzanne Dodd, "Voyager'a 'merhaba' demek istiyorsanız mesajınızı gönderiyorsunuz, sonra evinize gidiyorsunuz ve sonunda bir yanıt almak için iki gün bekliyorsunuz" dedi.

Uzay aracı bir ışık gününü geçtiğinde çevresinde herhangi bir değişiklik algılamayacak; aracın içinde de hiçbir şey değişmeyecek. Bu eşiğin önemi, evrenin enginliğini ve insanlığın en uzaktaki kâşifinin dayanıklılığını gözler önüne sermesinde yatıyor.