NASA, Kennedy'de MAX POWER fuarını açıyor: Ay Üssü toplantısı ve X-59 sahnede

NASA, ABD'nin 250. kuruluş yıl dönümü vesilesiyle düzenlenen havacılık ve uzay fuarı MAX POWER'ın ana etkinliklerini 30 Ekim'de duyurdu. Program 6 Kasım Cuma günü başlayıp 8 Kasım Pazar gününe kadar Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nde ve çevresinde sürecek; halka açık günler 7 ve 8 Kasım. Kurumun takvimindeki en dikkat çekici madde, 7 Kasım akşamı yapılacak Ay Üssü basın toplantısı.

NASA'nın açıklamasına göre toplantı ABD Doğu saatiyle 17.00'de (Türkiye saatiyle 8 Kasım 01.00) başlayacak ve internetten canlı yayımlanacak. Katılımcılar arasında NASA Yöneticisi Jared Isaacman, Ay Üssü Programı yöneticisi Carlos García-Galán, NASA'nın bilimden sorumlu yönetici yardımcısı Nicky Fox ve programın Hizmet ve Altyapı Ofisi'nin vekil direktörü Dayna Ise bulunuyor. NASA, Ay'ın güney kutbu yakınında kurulacak Ay Üssü'nü insanlığın uzun süreli Ay keşfi için ilk karakolu olarak tanımlıyor. Toplantıda hangi ayrıntıların paylaşılacağı ise açıklanmadı.

Fuar nasıl kurgulandı?

NASA'nın etkinlik sayfasına göre MAX POWER, uçuşun ve uzay keşfinin geçmişini, bugününü ve geleceğini kutlayan iki günlük bir festival. Etkinlik alanı Kennedy'deki Apollo Satürn V tesisini, Space Florida'nın kiraladığı Fırlatma ve İniş Tesisi'ni ve merkeze bitişik ziyaretçi kompleksini kapsıyor. Fuar üç ayrı bilete bölünmüş: gösteri uçuşlarının yapılacağı Air Dot Show, uçak, insansız araç ve otonom taşıtların sergileneceği UP.Summit teknoloji fuarı ve Kennedy Ziyaretçi Kompleksi.

NASA, biletli giriş gerekçesini etkinliğin yalnız kurumun federal bütçesiyle değil; Air Dot Show, Space Florida, UP.Summit, Delaware North ve Purpose Entertainment gibi ortakların finansmanı ve yapısıyla hazırlanmasına bağlıyor. Fuar aynı zamanda NASA'nın son dönemde uçak filosunu gösteri uçuşlarıyla tanıttığı "İlham Turu"nun kapanışı olacak; programda Isaacman'ın yer alacağı F-5 ve MiG-29 gösteri uçuşları da var.

Artemis III ekibi, nükleer güç ve Roman

7 Kasım'da Artemis III ekibinden NASA astronotları Randy Bresnik (görev komutanı) ve Frank Rubio (görev uzmanı), ESA astronotu Luca Parmitano (pilot) ile yedek ekip üyesi Bob Hines ziyaretçilerle buluşacak. Aynı sabah NASA'nın Uzay Reaktörleri Bölümü direktörü Cynthia Simmons basına kurumun nükleer çalışmalarını anlatacak; Simmons ertesi gün de SR-1 Freedom başlıklı bir konuşma yapacak. Programda Goddard'dan Julie McEnery'nin Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu sunumu ve SpaceX Crew-12 astronotları Jessica Meir ile Jack Hathaway'in söyleşisi de yer alıyor. 8 Kasım'da Isaacman ve García-Galán bir öğrenci yarışması duyuracak.

X-59 ilk yılını doldurdu

Fuarda sergilenecek araçların başında NASA'nın sessiz ses üstü araştırma uçağı X-59 geliyor. Zamanlama anlamlı: NASA'nın 28 Ekim tarihli açıklamasına göre X-59, ilk uçuşunu 28 Ekim 2025'te yaptı ve o günden bu yana 40 uçuş daha tamamladı. Düşük hız ve irtifada sistem denetimine ayrılan ilk uçuştan sonra uçak 56 bin feet'in (yaklaşık 17 kilometre) üzerine çıktı ve Mach 1,53'e, yani ses hızının 1,53 katına ulaştı. Eylül sonunda 22, 24 ve 25 Eylül'de ikişer uçuşla bir haftada altı uçuş yaparak kendi rekorunu kırdı.

Uçağın asıl tasarım noktası 55 bin feet irtifa ve Mach 1,4. NASA'ya göre X-59 bu koşullarda uçtuğunda yerdekiler yüksek bir ses patlaması değil, yaklaşık 20 feet (6 metre) öteden kapanan bir araba kapısını andıran boğuk bir "güm" duyacak. Ekip önümüzdeki aylarda uçuş zarfını genişletmeyi sürdürürken akustik doğrulama aşamasına geçecek; bu aşamada uçağın ürettiği ses kaydedilip incelenecek. Quesst adlı görevin amacı, karada ticari ses üstü uçuşların önünü açabilecek veriyi toplamak. 8 Kasım'daki X-59 basın buluşmasına NASA Havacılık Bölümü direktörü Laurie Grindle, Quesst görev yöneticisi Peter Coen ve X-59 test pilotu Jim Less katılacak.

Armstrong'a yeni direktör

X-59'un uçuş testlerini yürüten Armstrong Uçuş Araştırma Merkezi'nde de 29 Ekim'de atama duyuruldu. Isaacman, Mart'tan beri merkezi vekâleten yöneten test pilotu ve havacılık mühendisi Troy Asher'ı direktörlüğe getirdi. Asher, Mart'ta yaklaşık 40 yıllık NASA kariyerinin ardından emekli olan Bradley Flick'in yerini alıyor. 2008'de NASA'ya araştırma test pilotu olarak katılan Asher; F-15, F/A-18, Gulfstream III ve insansız X-56A ile araştırma uçuşları yaptı, uçan kızılötesi gözlemevi SOFIA'nın geliştirilmesinde baş test pilotu oldu. Öncesinde 24 yıl ABD Hava Kuvvetleri'nde görev yaptı ve 2003'te B-1B bombardıman uçağıyla 25 dünya hız rekoru kırdı.

Isaacman açıklamasında Asher'ın deneyiminin, Armstrong'un NASA'nın X-uçağı portföyünü yeniden kurmasında paha biçilmez olacağını söyledi. 1946'da kurulan merkez, ilk ses üstü uçuşu yapan Bell X-1'den bugünkü X-59'a uzanan bir geçmişe sahip.

Sırada ne var?

NASA, program saatlerinin değişebileceğini ve hafta sonu boyunca birden çok haber paylaşacağını belirtti. En çok merak edilen başlık, Ay Üssü toplantısında programın yakın takvimine dair neyin açıklanacağı.