Yaratık 2 (Aliens)

Devam filmleri çoğu zaman ilk filmin gölgesinde kalır. Yaratık 2 ise bu kuralın en parlak istisnalarından biri. Ridley Scott'ın 1979 tarihli Yaratık'ı, karanlık koridorlarda tek bir canavarın avladığı bir mürettebatın korku öyküsüydü. James Cameron yedi yıl sonra aynı evrene döndüğünde tür değiştirdi: korkuyu koruyup üstüne savaş filmi temposu, askerî ekip dinamikleri ve unutulmaz bir anne-kız ilişkisi ekledi. Sonuç, bugün hâlâ 1980'lerin en iyi filmleri ve tüm zamanların en başarılı devam filmleri arasında anılan bir yapım oldu.

Konusu

İlk filmin sonunda gemisini havaya uçurarak yaratıktan kurtulan Ellen Ripley, kaçış mekiğinde dondurulmuş uykudadır. Bir kurtarma ekibi onu bulduğunda Ripley'nin tam 57 yıl uyuduğu anlaşılır. Çalıştığı Weyland-Yutani şirketi, onun yaratık yumurtalarıyla dolu terk edilmiş bir uzay gemisi hakkında anlattıklarına inanmaz. Üstelik o gemiyi bulduğu yer, LV-426 adlı ay, artık atmosferini insanlar için yaşanabilir hâle getirmeye çalışan bir koloniye ev sahipliği yapmaktadır.

Koloniyle iletişim kesilince şirket temsilcisi Burke, Ripley'den Sömürge Deniz Piyadeleri'nden oluşan bir birliğe danışman olarak eşlik etmesini ister. Hâlâ yaşadığı travmanın etkisindeki Ripley, yaratıkların yok edilmesi şartıyla kabul eder. Kendine güvenen, ağır silahlı askerlerle birlikte koloniye inen Ripley, kısa sürede bu kez karşılarında tek bir yaratık olmadığını anlayacaktır.

Yapım ve oyuncular

İlk filmin başarısına rağmen devam filminin hazırlanması davalar, stüdyonun isteksizliği ve yönetim değişiklikleri nedeniyle yıllar sürdü. Henüz deneyimsiz sayılan James Cameron, Terminatör ve Rambo II senaryolarındaki başarısı sayesinde 1983'te hikâyeyi yazmak üzere işe alındı. Yaklaşık 18,5 milyon dolarlık bütçeyle çekimler Eylül 1985'te İngiltere'deki Pinewood stüdyolarında başladı ve Ocak 1986'da tamamlandı. Cameron ile İngiliz ekip arasındaki gerginlikler ve dar takvim, müzikleri yazan James Horner'ı da zor durumda bıraktı.

Sigourney Weaver, Ripley rolüyle bilimkurgunun ciddiye alınmadığı bir dönemde En İyi Kadın Oyuncu dalında Oscar'a aday gösterildi. Michael Biehn, Paul Reiser, android Bishop'ı canlandıran Lance Henriksen ve küçük Newt rolündeki Carrie Henn kadronun diğer isimleri. Bill Paxton ile Jenette Goldstein'ın piyade performansları da eleştirmenlerden övgü aldı.

Bilim ne diyor?

Filmdeki koloni, bir gezegenin değil, bir ayın üzerinde kurulu. Bu fikir bilimsel açıdan oldukça ilginç: Güneş Sistemi'nde Jüpiter'in uydusu Europa ya da Satürn'ün uydusu Enceladus gibi ayların buz kabukları altında okyanuslar bulunuyor ve bunlar yaşam aranacak en umut verici yerler arasında. Başka yıldızların gezegenlerine ait aylar, yani "dış aylar" ise henüz kesin olarak doğrulanmadı; birkaç güçlü aday var ama gözlemler tartışmalı. Filmdeki atmosfer işleme tesisleri de gerçek bir fikre, "yerküreleştirme"ye dayanıyor. Bilim insanları Mars'ın atmosferini kalınlaştırmanın yollarını tartışıyor; ancak hesaplar, bunun yüzyıllar hatta binyıllar sürebileceğini ve bugünkü teknolojinin çok ötesinde olduğunu gösteriyor.

Ripley'nin onlarca yıl süren dondurulmuş uykusu ise şimdilik bilimkurgu. Yine de NASA'nın desteklediği bazı araştırmalar, uzun Mars yolculuklarında astronotları vücut ısısını düşürerek günlerce süren hafif bir uyuşukluk durumunda tutmanın yiyecek ve yaşam alanı ihtiyacını azaltabileceğini inceledi. Yaratığın başka canlıların bedenini kuluçka olarak kullanması da doğada karşılığı olan bir tasarım: bazı parazitoit eşek arıları yumurtalarını tırtılların içine bırakır ve yavrular konaklarını içten tüketerek gelişir.

Filmdeki android Bishop da üzerine düşünmeye değer bir karakter. İlk filmde yapay zekâya duyulan güvensizlik, burada daha karmaşık bir hâl alıyor. Bugün robotik ve yapay zekâ alanındaki gelişmeler, insan benzeri makinelerin gelecekte uzay görevlerinde nasıl bir rol oynayacağı sorusunu gündeme taşıyor. Gerçek uzay ajansları şimdilik insan görünümlü robotları değil, uzak denetimle çalışan araçları ve özerk sistemleri tercih ediyor. NASA'nın Robonaut adlı insansı robotu Uluslararası Uzay İstasyonu'nda bir süre test edilmişti, ancak astronotların yerini alabilecek bir sistem olmaktan çok uzaktı. Filmde askerlerin kullandığı hareket algılayıcı ve zırhlı araçlar da 1980'lerin teknolojisine göre tasarlanmış; bu yüzden bugün izlerken gelecek tasavvurunun bir dönemin izlerini taşıdığını fark etmek ayrı bir keyif veriyor. Cameron, ilk filmin endüstriyel tasarım dilini korumaya özen gösterdi.

Neden izlemeli?

Yaratık 2, aksiyon sinemasının kurallarını yeniden yazan filmlerden biri. Yavaş başlayan, gerilimi adım adım tırmandıran ve ikinci yarısında seyirciye nefes aldırmayan bir kurguya sahip. Ripley, sinema tarihinin en güçlü kadın kahramanlarından biri olarak burada tam anlamıyla doğuyor. Film ayrıca şirket açgözlülüğü, yapay zekâya güven ve askerî kibrin sınırları gibi temalarıyla yalnızca bir canavar filmi olmanın ötesine geçiyor. Bilimkurgu ile aksiyonun kusursuz bir karışımını görmek isteyenler için kaçırılmaması gereken bir klasik.

Kısaca

• Yıl: 1986
• Yönetmen: James Cameron
• Süre: 137 dakika
• Tür: Bilimkurgu, aksiyon, gerilim
• Seri: Yaratık serisinin ikinci filmi