21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Meteor yağmuru ve ISS geçişi fotoğrafı nasıl çekilir? Ayarlar ve ipuçları

Meteor için sabit tripod, geniş açılı lens ve 15-30 saniyelik aralıklı pozlar; ISS için NASA'nın Spot the Station uygulamasından geçiş saati alıp tek uzun pozla çizgisini yakalayın.

Konu
Uzay araştırmaları
Kaynak
NASA
İlgili sayfa
https://uzaygundem.com/ansiklopedi/iss-yorungesi-ve-gorulmesi

Meteor yağmurunu ve ISS'i fotoğraflamak için sabit bir tripod, geniş açılı ve ışık toplayan bir lens (NASA f/3.5 ya da daha düşük bir diyafram öneriyor), elle sonsuza ayarlanmış odak ve uzaktan tetik ya da zamanlayıcı yeterlidir. Meteorda yöntem, 15-30 saniyelik pozları art arda çekip geniş bir gökyüzü alanını uzun süre kadrajda tutmaktır; ISS'te ise geçiş saatini önceden öğrenip tek bir uzun pozla istasyonun gökyüzündeki parlak çizgisini yakalarsınız. İkisinde de kamera hareketsiz kalır, çekim karanlık bir noktada yapılır.

Önce gökyüzünü tanıyın: meteor yağmuru ne zaman, nereden gelir?

NASA'nın tanımına göre meteor yağmurları, Dünya'nın bir kuyruklu yıldızın (az sayıda durumda asteroidin) geride bıraktığı toz izinden geçmesiyle oluşur. Parçacıkların çoğu kum tanesi ile bezelye arasında bir boyuttadır ve atmosferde buharlaşarak parlak bir iz bırakır. Ayrıntılı tanım için meteor yağmuru sayfasına bakabilirsiniz.

NASA'nın verdiği başlıca zirve tarihleri şöyle: Perseidler 12-13 Ağustos, Orionidler 21-22 Ekim, Leonidler 16-17 Kasım, Geminidler (İkizler meteorları) 13-14 Aralık. Perseidlerin kaynağı Swift-Tuttle kuyruklu yıldızıdır; Geminidlerin kaynağı ise kuyruklu yıldız değil, 3200 Phaethon adlı asteroittir. Leonidlerin zirvesi bu hafta olduğundan ilk deneme için Leonid sayfasına; Aralık'taki gösteri için Geminid takvimine, Ağustos için ise Perseid yazısına göz atın.

Bir yağmurdaki meteorlar gökyüzünde paralel yollarla gelir, ama perspektif yüzünden tek bir noktadan saçılıyormuş gibi görünür. Bu noktaya radyant denir ve yağmura adını veren takımyıldızın içindedir (nedenini bu yazıda okuyabilirsiniz). Amerikan Meteor Topluluğu (AMS), yağmurların çoğunun gece yarısı ile şafak arasında en iyi izlendiğini, gözün karanlığa alışması için en az 20-30 dakika beklenmesi gerektiğini ve radyanta yakın meteorların kısa, uzağındakilerin uzun iz bıraktığını belirtiyor. Yayımlanan saatlik hız (ZHR), çok karanlık ve açık bir gökte radyantın tam tepede olduğu ideal durumu varsayar; çoğu gözlemci bu sayıdan daha azını görür. Ay ışığı ve ışık kirliliği de sayıyı belirgin biçimde düşürür. Genel izleme ipuçları için meteor yağmuru nasıl görünür sayfası da faydalıdır.

Perseid meteor yağmuru sırasında 30 saniyelik pozlamayla yakalanan bir meteor
NASA/Bill Ingalls

Meteor yağmuru için ekipman ve ayarlar

NASA'nın meteor fotoğrafı rehberi, bir DSLR ya da aynasız makineyi (elle kontrolü olan bazı kompaktlar da olur), geniş açılı bir lensi ve sağlam bir tripodu temel alır. Geniş açı, gökyüzünün daha büyük bölümünü kadraja aldığı için meteor yakalama şansını artırır. Rüzgârlı havada tripodun ayaklarına kum torbası gibi bir ağırlık asmak sarsıntıyı azaltır. Ekipman basamaklarını astrofotoğraf ekipman rehberinde bütçeye göre bulabilirsiniz.

  • Odak: Lensi elle sonsuza getirin, birkaç saniyelik bir deneme çekimi yapıp ekranda bir yıldıza yakınlaştırarak keskinliği kontrol edin. Otomatik odak karanlıkta çoğunlukla işe yaramaz.
  • Pozlama süresi: NASA 500 kuralını öneriyor: 500'ü lensin milimetre cinsinden odak uzaklığına bölün; çıkan sayı, yıldızlar iz bırakmadan perdeyi açık tutabileceğiniz saniyedir. 20 mm'lik lensle bu 25 saniyedir. Daha ayrıntılı hâli için 500 kuralı ve NPF sayfasına bakın.
  • Diyafram ve ISO: Görüntü karanlıksa diyaframı büyütün (f sayısını küçültün) ya da ISO'yu yükseltin. Pratikte ISO 1600-3200 çoğu makinede makul bir başlangıçtır; test karesine göre ayarlayın.
  • Tetik: Deklanşöre elle dokunmak makineyi sarsar; uzaktan tetik kablosu ya da makinenin kendi zamanlayıcısı kullanılmalı.
  • Ekran: NASA, gözünüzün karanlığa alışması için ekran parlaklığını kısmayı söylüyor.

Kamerayı nereye çevirip nasıl çekmeli?

NASA, kamerayı yağmurun radyantına doğru çevirmeyi ve en çok meteorun gece yarısından sonra, şafaktan önce görüldüğünü hatırlatıyor. AMS'nin "radyanta yakın meteorlar kısa iz bırakır" bilgisini birleştirince pratik bir yol çıkıyor: geniş açılı lensle radyantı kadrajın kenarına yakın tutun ki hem radyant çevresi hem de ondan uzaktaki uzun izler çerçeveye girsin. Bu, iki kaynağın birleşiminden çıkan bir öneridir; resmî bir kural değildir.

Meteorlar öngörülemez olduğundan tek poz yerine aralıklı çekim yapın: zamanlayıcıyı (intervalometre) her kare arasında yalnız bir saniye bırakacak biçimde ayarlayıp bir saat boyunca çekim yapılırsa, 20 saniyelik karelerle yaklaşık 170 kare elde edersiniz. Sabah bunların arasından meteor içerenleri seçersiniz. Yedek pil alın ve karelerde uçak izleri ya da uydular çıkarsa bunları ayıklayın. İsterseniz birkaç kareyi tek görüntüde birleştirebilirsiniz; teknik için yığma (stacking) yazısına bakın. Yalnız telefonunuz varsa telefonla yıldız fotoğrafı rehberi başlangıç için yeterlidir.

ISS fotoğrafı: önce geçişi bulun

ISS, NASA'ya göre yaklaşık 28.000 km/sa hızla (saniyede yaklaşık 8 km) Dünya'nın çevresini yaklaşık 90 dakikada dolanır ve 24 saatte 16 tur atar. Yaklaşık 400 km yükseklikteki bu yörüngenin eğimi 51,6 derecedir; Türkiye'nin enlemleri bunun altında kaldığı için istasyon ülkemizin üzerinden de geçer. Gökyüzünde gördüğünüz parlaklık, NASA'nın deyişiyle istasyonu güçlendiren dönümlük güneş panellerinden yansıyan Güneş ışığıdır.

Uluslararası Uzay İstasyonu'nun güneş panelleri ve arkada Dünya'nın ufuk çizgisi (1 Ocak 2011, Expedition 26).
NASA

NASA'nın "Spot the Station" uygulaması bulunduğunuz yer için geçiş bildirimleri verir; her geçiş için istasyonun "belirdiği" ve "kaybolduğu" yönü pusula yönü ve ufuktan derece olarak gösterir. En iyi görünürlük gün doğumundan ya da gün batımından birkaç saat önce veya sonra olur: istasyon Güneş ışığını yansıtırken yeryüzü ve gökyüzü karanlıktır. Gecenin ortasında istasyon çoğunlukla Dünya'nın gölgesinde kalır. NASA, istasyonun bir uçağa ya da çok parlak bir yıldıza benzediğini ama yanıp sönen ışığı olmadığını ve yön değiştirmediğini söylüyor. Bu fark fotoğrafta da işe yarar: uçak izi çoğunlukla kesik kesik çıkar, ISS'inki düz ve kesintisizdir.

Parlaklığı en fazla yaklaşık −4 kadir, yani Venüs düzeyindedir. Ufuktan ufka bir geçiş en fazla 10 dakika sürebilir ama bunun yalnızca bir bölümünde istasyon görünür. İstasyonun geçişlerini daha ayrıntılı anlamak için ISS yörüngesi ve görülmesi sayfasına, istasyonun kendisi için ISS görev sayfasına bakabilirsiniz. Alper Gezeravcı'nın uçtuğu Axiom Mission 3 de aynı istasyona gitti.

ISS'i çekerken bilmeniz gereken temel sayılar
Uzay Gündem
Verileri göster
Hız28.000 km/sa
Bir turyaklaşık 90 dakika
Günde tur16
Uzunluk109 m
Yörünge eğimi51,6°

ISS için kamera ayarı

Basit bir geometri hesabı: 400 km yükseklikten 7,7 km/sn hızla giden bir cisim, tam tepenizden geçerken saniyede kabaca bir derece yer değiştirir. Yani 25 saniyelik bir pozda ISS gökyüzünde yaklaşık 25 derecelik bir çizgi çizer; bu da geniş açılı bir lensin kadrajına rahatça sığar. Bu yüzden meteordaki gibi tripod, uzaktan tetik ve elle odak düzeniyle çalışırsınız. Fark şunlardır:

  • Kadraj: Uygulamanın verdiği "belirir" ve "kaybolur" yönlerine göre yolu önceden kafanızda çizin; manzarayı (bir ağaç, minare, dağ) kadrajın bir köşesine alırsanız çizgi anlam kazanır.
  • ISO: ISS en parlak alacakaranlıkta görüldüğünden gökyüzü hâlâ aydınlıktır; ISO'yu meteordaki değerden düşük tutun (400-800 civarı iyi bir deneme noktasıdır) ve ekranda histogramı izleyin.
  • Zamanlama: İstasyon belirmeden birkaç saniye önce pozu başlatın; çizgi tam çerçeve içinde başlayıp bitsin.
  • Odak: Bir parlak yıldızda ya da Ay'da önceden elle ayarlayıp bantla sabitleyin.

ISS'i teleskopla izlemek ve ayrıntılı çekmek ayrı bir iştir. İstasyonun en büyük görünür boyutu 63 yay saniyesidir; bu, Ay'ın görünür çapının kabaca otuzda biridir. Güneş ya da Ay'ın önünden geçişleri (özellikle tutulma sırasında) amatör astronomların özellikle aradığı anlardır. Güneş önünden geçişi çekecekseniz uygun güneş filtresi şarttır; filtresiz Güneş'e bakmak ya da çekmek gözü ve ekipmanı bozar.

Sık yapılan hatalar

  • Odağı otomatiğe bırakmak ya da test karesinde yakınlaştırıp kontrol etmemek; sabaha çıkan kareler bulanık olur.
  • Ayın ışığını hesaba katmamak; Ay parlaksa soluk meteorlar silinir. Ay evrelerini ve yağmur tarihlerini gökyüzü takvimlerinde kontrol edin.
  • Çok uzun pozlamak; 500 kuralını aşmak yıldızları çizgiye çevirir.
  • Işık kirliliği: şehirden çıkın; NASA da karanlık bir yer bulmayı öneriyor.
  • Geçiş saatini son dakikada bakmak; ISS'in geçişleri günlük değişir.

Kısaca

  • Sabit tripod, geniş açılı ve ışıklı lens, elle sonsuza ayarlı odak ve uzaktan tetik iki çekimde de temeldir.
  • Meteor için 500 kuralına uyan 15-30 saniyelik pozları aralıklı çekin; gece yarısı ile şafak arası en verimlidir.
  • ISS için NASA'nın Spot the Station uygulamasıyla geçiş saatini ve yönünü öğrenin; en iyi görünürlük gün doğumu ve gün batımı çevresindedir.
  • ISS'in izi kesintisiz bir çizgi olarak çıkar; uçaklar ise yanıp sönen ışıklarıyla kesik izler bırakır.
  • Güneş geçişi çekecekseniz güneş filtresi kullanın; filtresiz çekim güvenli değildir.

Bunları da biliyor muydunuz?Tümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Uzay AnsiklopedisiTümü →

  1. Tilkicik takımyıldızı (Vulpecula) nedir? M27, Brocchi Kümesi ve ilk pulsarTilkicik takımyıldızı (Vulpecula) nedir? M27, Brocchi Kümesi ve ilk pulsarYapı ve bölge
  2. Uçan Balık takımyıldızı (Volans) nedir? NGC 2442, Lindsay-Shapley Halkası ve güney gökyüzüUçan Balık takımyıldızı (Volans) nedir? NGC 2442, Lindsay-Shapley Halkası ve güney gökyüzüYapı ve bölge
  3. Yelken takımyıldızı (Vela) nedir? Regor, Vela Pulsarı ve Gum BulutsusuYelken takımyıldızı (Vela) nedir? Regor, Vela Pulsarı ve Gum BulutsusuYapı ve bölge
  4. Tukan takımyıldızı (Tucana) nedir? 47 Tucanae ve Küçük Macellan BulutuTukan takımyıldızı (Tucana) nedir? 47 Tucanae ve Küçük Macellan BulutuYapı ve bölge
  5. Güney Üçgeni takımyıldızı (Triangulum Australe) nedir? Atria, NGC 6025 ve Büyük ÇekiciGüney Üçgeni takımyıldızı (Triangulum Australe) nedir? Atria, NGC 6025 ve Büyük ÇekiciYapı ve bölge

TeorilerTümü →

  1. Olbers paradoksu: gece gökyüzü neden karanlık?Olbers paradoksu: gece gökyüzü neden karanlık?Evrenin doğuşu ve yapısı
  2. Lambda-CDM modeli: standart kozmolojiLambda-CDM modeli: standart kozmolojiEvrenin doğuşu ve yapısı
  3. Antropik ilkeAntropik ilkeBilim ve felsefe
  4. Simülasyon hipoteziSimülasyon hipoteziBilim ve felsefe
  5. Vakum bozunmasıVakum bozunmasıEvrenin sonu

Son haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi2 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı2 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı8 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar