Titreşen yıldızın saati bir şeyi ele verdi: görünmez eşlikçi en az 1,8 Güneş kütlesinde
Xinjiang Gökbilim Gözlemevi ekibi, δ Scuti türü TIC 160582982'nin titreşim zamanlamasından 89,29 günlük yörüngede ışık vermeyen kütleli bir eşlikçi çıkardı.

Çin Bilimler Akademisi'ne bağlı Xinjiang Gökbilim Gözlemevi'nden Chenglong Lv ve ekibi, TIC 160582982 adlı bir yıldızın çevresinde, hiçbir ışık vermeyen ama en az 1,8 Güneş kütlesinde bir eşlikçi olduğunu bildirdi. Çalışma The Astrophysical Journal'ın 1010. cildinde 16 Ekim 2026'da yayımlandı; haber olarak ise 17 Kasım'da Phys.org'da yer aldı. Ekibe göre eşlikçi bir nötron yıldızı ya da yıldız kütleli bir kara delik olabilir.
Yöntem ilginç: Eşlikçi doğrudan görülmüyor, yerine yıldızın kendi titreşimleri bir saat gibi kullanılıyor.
Titreşen yıldız bir saat olarak
TIC 160582982, δ Scuti türü bir yıldız; yani parlaklığı düzenli aralıklarla titreşen bir yıldız. Makaleye göre yıldız yaklaşık 262,7 parsek, yani yaklaşık 860 ışık yılı uzakta; ana bileşen A3V türünde, kütlesi 1,93 Güneş kütlesi, yarıçapı 2,65 Güneş yarıçapı. Araştırmacılar NASA'nın TESS uydusunun 14-20 ve 22-26. sektörlerdeki 2 dakikalık aralıklı ölçümlerini kullandı; kalite filtresinden sonra kalan 194.661 ölçüm yaklaşık 352 günü kapsıyor.
Fikir şu: Yıldız bir eşlikçiyle ortak kütle merkezi etrafında dolanıyorsa, bize yaklaşıp uzaklaşırken titreşim sinyalinin Dünya'ya varış zamanı değişir. Işığın kat ettiği yol uzar ya da kısalır, titreşimlerin evresi kayar. Makalede bu kayma, ışığın yolculuk süresindeki fark olarak ifade edilip bir Kepler yörüngesine uyduruluyor.
Bulunan yörünge
Altı kararlı yüksek frekanslı titreşim modu bu saat işlevini gördü. Sonuç: 89,29 ± 0,19 günlük bir yörünge dönemi ve yaklaşık 0,54 dış merkezlik (yörüngenin ne kadar basık olduğunu gösteren değer). Kütle fonksiyonu 0,416 Güneş kütlesi çıktı; eşlikçinin kütlesi, yörünge tam kenardan görülse bile en az yaklaşık 1,80 Güneş kütlesi olmalı. Ekip ayrıca en güçlü iki modun frekans modülasyonunu bağımsız olarak inceleyerek çözümü doğruladı.
Neden sıradan bir yıldız değil?
Yaklaşık 1,7-1,86 Güneş kütlesinde ana kol yıldızı olsaydı, makaledeki hesaba göre Gaia G bandı akısının yüzde 18-26'sını verirdi. Ancak yıldızın geniş bant enerji dağılımında böyle bir fazlalık yok. Bu yüzden yazarlar sıradan bir ana kol eşlikçisini güçlü biçimde olası bulmuyor.
Geriye iki seçenek kalıyor. Birincisi, iç içe dönen ve ayrı ayrı çözülemeyen bir ikili; ikincisi nötron yıldızı ya da kara delik gibi kompakt bir kalıntı. Genel astrofizik bilgisine göre beyaz cücelerin kütlesi yaklaşık 1,4 Güneş kütlesini (Chandrasekhar sınırı) aşamaz; bu da 1,8'lik alt sınırın neden kalıntı olasılığını gündeme getirdiğini açıklıyor. Yine de makale kesin bir hüküm vermiyor.
Belirsizlikler
Yazarlar çalışmanın sınırlarını açıkça sıralıyor. Tutulma görülmediği için yörünge eğikliği kısıtlanamıyor; kütle bu yüzden "en az" değeri. Yıldız hızlı döndüğünden tayf çizgileri geniş ve spektroskopik tanı zayıf kalıyor. Arşivdeki TRES tayfları ise yörüngeyi gösteren bir radyal hız dizisi içermiyor. Ayrıca düşük frekanslı bir sinyal yörünge evresine bağlı değişiyor, ama bunun gelgit uyarımı olduğu doğrulanamıyor.
Benzer bir arayışı sitemizde de ele almıştık: kırmızı devin 2,2 Güneş kütlesindeki görünmez eşi, nötron yıldızı ile kara delik arasındaki kütle boşluğuna aday olarak sunulmuştu. Bu yeni sistem aynı türden gizli kalıntıları, bu kez titreşen bir yıldız üzerinden arıyor.
Sırada ne var?
Sistemin doğası, yörünge boyunca alınacak radyal hız ölçümleriyle ya da X-ışını ve radyo gözlemleriyle sınanabilir; yıldızın hızlı dönüşü spektroskopiyi zorlaştırsa da, yörünge dönemi bilindiği için gözlemler doğru evrelere denk getirilebilir. Bu yöntem TESS arşivindeki başka titreşen yıldızlara uygulanırsa, ışık vermeyen kompakt cisimler için yeni bir aday havuzu açabilir.
Bu haberi nasıl buldunuz?
İlk oyu siz verin

















