Andromeda'da iki yıldızın birleşmesi baştan sona izlendi: AT 2025abao
Andromeda Gökadası'nda Güneş'ten biraz hafif bir yıldız, yedi kat kütleli bir süperdevin içine sarmal çizerek girdi. NASA ve Webb verileri birleşmeyi baştan sona belgeledi.

Komşu gökada Andromeda'da, Güneş'ten biraz daha az kütleli bir yıldızın dev bir yıldızın içine sarmal çizerek girip onunla birleşmesi baştan sona gözlendi. NASA'nın açıklamasına göre bu, bir yıldız birleşmesinin öncesi, sırası ve sonrasının başka bir gökadada bu kadar eksiksiz belgelendiği ilk örnek. Sonuçlar 18 Kasım'da Nature dergisinde yayımlandı.
Olay, kayıt numarası AT 2025abao olan ve araştırmacıların "Bao" diye adlandırdığı bir çift yıldızda yaşandı. NASA'nın yazısına göre ekibin başında Columbia Üniversitesi'nden NASA Hubble Fellow'u Viraj Karambelkar var; çalışmaya Barselona Üniversitesi'nden Nadia Blagorodnova, Columbia'dan Kishalay De ve Radboud Üniversitesi'nden Karel Temmink de katıldı.
İki yıldız, çok farklı ağırlık sınıfı
Çiftin büyük üyesi ("Büyük Bao"), Güneş'in yaklaşık yedi katı kütleye ve yaklaşık 350 katı yarıçapa sahip şişkin bir süperdev. Parlaklığı Güneş'inkinin yaklaşık 18.000 katı. Küçük eşlik eden ise Güneş'ten biraz hafif, yaklaşık 0,7 Güneş kütlesinde ve belirgin biçimde sönük. Temmink'in tarifiyle Büyük Bao, yanındakini tamamen gölgede bırakan bir canavar.
Yıldız birleşmeleri gerçek zamanlı izlemesi çok zor olaylar, çünkü önceden kestirilemiyorlar. Karambelkar'ın ifadesine göre bu yüzden bugüne kadar çoğu birleşme ancak olup bittikten sonra, geriye dönük olarak çözülebildi.
Yıllara yayılan bir zaman çizelgesi
Ekip, olayı farklı teleskopların kayıtlarını bir araya getirerek yeniden kurdu:
- 2018 öncesi: Yıldızın parlaklığı sabitti.
- Şubat 2023: Görevi sona ermiş NASA'nın NEOWISE teleskobunun kızılötesi verilerinde yıldızın alışılmadık biçimde değiştiği fark edildi.
- Eylül 2024: WINTER gözlemi, parlamanın ve toz salımının başladığını gösterdi.
- Temmuz 2025: NASA'nın SPHEREx teleskobu kızılötesinde olağandışı bir parlama kaydetti.
- 17 Ekim 2025: Zwicky Transient Facility patlamayı yakaladı.
- Kasım 2025: Swift ve NOIRLab'ın Gemini North teleskobu hızlı takip gözlemleri yaptı.
- 24 Aralık 2025: James Webb Uzay Teleskobu yıldızı inceledi.
Blagorodnova, yıldızın bir gün parlamaya başladığını ve bir hafta içinde zirveye çıktığını anlatıyor. De ise sürecin başında eşlik eden yıldızın ana yıldızın dış yüzeyiyle etkileşmeye başlamasının yavaş bir parlamaya yol açtığını belirtiyor.
Ortak zarf: yutulan yıldızın sonu
Araştırmacıların anlattığı sürece göre küçük yıldız, büyüğünün dış katmanlarına girdikçe sürtünme yüzünden yörünge enerjisini kaybetti ve içe doğru sarmal çizdi. İki yıldızın arasında kalan gaz "ortak zarf" denen bir bulut oluşturdu. Yani ortak zarf, iki yıldızı birlikte saran ve birleşme sırasında enerjinin boşaldığı gaz kabuğu demek. NASA'nın aktardığına göre bu süreç, canlı bir yıldızın içinde bomba patlamasına benzer bir enerji salımına yol açtı.
Bulgunun en çarpıcı yanı hız. Birleşme yaklaşık yedi yörünge, yani yaklaşık yedi yıl sürdü. Daha küçük yıldızların birleşmelerinde bu süre binlerce yörüngeyi bulabiliyor. NASA'nın yazısına göre bu, kütlesi büyük bir yıldızın içinde süreç çok daha hızlı işlediği anlamına geliyor.
Webb'in rolü
Webb, patlamanın tepe noktasından 47 gün sonra Bao'ya baktı; Karambelkar bunun böyle bir olay için yapılmış en erken takip gözlemi olduğunu söylüyor. Teleskobun orta kızılötesi verileri, büyük yıldızın yüzyıllar boyunca savurduğu tozu gösterdi. Bu toz, ekibin birleşme öncesi koşulları yeniden kurmasına ve simülasyonlarını güncellemesine yardım etti. Simülasyonları Temmink yürüttü.
Sırada ne var?
Birleşmeden çıkan yıldız hâlâ gözlem altında. NASA'nın yazısına göre yeni yıldızın kütlesinin nihayetinde nasıl oturacağını yalnızca ileriki gözlemler gösterecek. Bu, bulgunun açık kalan en önemli sorusu.
Ekip, benzer keşiflerin yakında çok artacağını düşünüyor. NASA'ya göre bunun gerekçesi, Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu'nun Galaktik Çıkıntı Zaman Alanı Taraması: Roman'ın ilk görüntüleri 7 Aralık'ta gösterilecek. Çalışma NASA'nın Astrofizik Veri Analizi Programı tarafından destekleniyor.
Bu haberi nasıl buldunuz?
İlk oyu siz verin

















