21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Heavens-Above nedir? ISS ve Starlink geçişlerini gösteren ücretsiz uydu takip sitesi

Heavens-Above, bulunduğunuz yerden ISS, Starlink ve diğer parlak uyduların ne zaman ve gökyüzünün neresinde görüneceğini gösteren, Chris Peat'in geliştirdiği ücretsiz bir web sitesidir.

Türü
Yazılım
Bulunduğu yer
Web (her tarayıcıda); ücretsiz Android uygulaması
Keşif
Chris Peat tarafından geliştirilip Heavens-Above GmbH adıyla sürdürülüyor

Heavens-Above, bulunduğunuz yerden hangi yapay uydunun, ne zaman, gökyüzünün neresinde ve ne kadar parlak görüneceğini hesaplayıp gösteren ücretsiz bir uydu takip sitesidir. Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) ve Starlink gibi çıplak gözle izlenebilen cisimler için geçiş saatlerini, yıldız haritası üzerinde izledikleri yolla birlikte verir; teleskop ya da dürbüne gerek kalmadan uydu gözlemine başlamanın en bilinen yollarından biridir.

ISS'nin gün batımından kısa süre sonra neredeyse tam tepeden geçişi: 15 saniyelik pozlamada istasyon, gökyüzünde ince bir ışık çizgisi bırakıyor.
MichaelALearmonth / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Heavens-Above ne işe yarar?

Site, Dünya çevresinde dolanan yapay cisimlerin yörünge hesabını sizin gözlem noktanıza göre yapar. Haritadan ya da koordinat girerek konumunuzu seçtiğinizde, görünür geçişlerin bir tablosunu alırsınız: başlangıç, en yüksek nokta ve bitiş zamanı, gökyüzündeki yön ve yükseklik, tahmini parlaklık. Tablodaki saatler yerel saatle verilir; yaz ve kış saati geçişini yazılım kendisi hesaba katar, siz bir şey yapmazsınız.

Wikipedia'daki tanıma göre site; uydu, roket gövdesi ve uzay enkazı gibi cisimlerin yanında Güneş, Ay ve gezegenlere dair verileri de sunar. Asıl ayırt edici yanı, bir geçişi yıldız haritası üzerinde çizilmiş bir yol olarak göstermesidir. Wikipedia'daki örnek haritada Sicilya'daki bir gözlemci, istasyonu kuzeybatıda parlak bir cisim olarak belirip neredeyse tam tepeye ilerleyen ve yaklaşık üç dakika içinde kaybolan bir ışık olarak görecektir. Sky & Telescope dergisi 2006'da siteyi "uydu takibi için en popüler web sitesi" diye tanımlamıştı.

Neleri takip eder?

Ana sayfadaki menüye göre başlıca bölümler şunlardır:

  • Uydu geçişleri: ISS, Çin uzay istasyonunun Tianhe modülü (CSS), Hubble Uzay Teleskobu ve Envisat gibi "özel ilgi" listesindeki cisimler için 10 günlük tahminler; ayrıca bir fırlatmadaki bütün Starlink uyduları için geçiş listeleri ve daha parlak uyduların günlük tahmini.
  • Canlı gökyüzü görünümü ve 3B görseller: ISS'nin etkileşimli üç boyutlu gösterimi ile Starlink'in dinamik yörünge görüntüsü.
  • Uydu veri tabanı ve amatör telsiz uyduları: telsiz amatörleri için tüm geçişleri listeleyen ayrı bir sayfa da bulunur.
  • Derin uzay görevleri: Güneş Sistemi'nden uzaklaşan araçlar, Tesla Roadster'ın yörüngesinin etkileşimli animasyonu.
  • Astronomi bölümü: etkileşimli gökyüzü haritası, Güneş tutulmaları, Güneş, Ay, gezegenler, kuyruklu yıldızlar, asteroitler ve takımyıldızlar.

Yani site yalnızca bir uydu cetveli değil, küçük bir gözlem rehberidir; ama okurların çoğu için asıl değeri ilk iki maddedir.

Kim geliştirdi, ücretli mi?

Site, Chris Peat tarafından geliştirilir ve Heavens-Above GmbH adıyla sürdürülür; sayfanın altında bu bilgi açıkça yazılıdır. Wikipedia siteyi kâr amacı gütmeyen bir proje olarak tanıtır. Kullanım ücretsizdir ve kayıt gerektirmez: giriş isteğe bağlıdır, anonim kullanıcı konum seçerek tahminleri görebilir. Sayfada ayrıca işletme giderlerine katkı için bir bağış bağlantısı vardır. Kuruluş yılı resmî sitede belirtilmediği için burada bir tarih vermiyoruz. Kaynak kodunun açık olduğuna dair de bir bilgi yoktur; yani "ücretsiz" doğrudur, "açık kaynak" demek doğru olmaz.

Hangi cihazlarda çalışır, Türkçesi var mı?

Site bir web uygulaması olduğu için tarayıcısı olan her cihazda (Windows, macOS, Linux, Android, iOS) çalışır; kurulum gerekmez. Resmî sitede ayrıca ücretsiz bir Android uygulaması önerilir. Sitede iOS uygulaması bağlantısı görmedik; iPhone kullanıyorsanız tarayıcıdan kullanmanız gerekir.

Sayfanın dil seçicisi, 16 Kasım 2026'da saydığımızda 34 seçenek sunuyordu ve listede Türkçe de vardı. Dil, sayfanın üstündeki listeden seçilir. Çevirinin ne kadar kapsamlı olduğunu ayrıca denetlemedik; bazı yardım metinleri İngilizce kalmış olabilir, bu durumda dili İngilizceye alıp tabloları karşılaştırmak işe yarar.

Kimin işine yarar?

  • Öğrenci ve öğretmen: "ISS bu akşam görünür mü?" sorusunu sınıfa ya da aileye götürmek için ideal; ödev ve gözlem etkinliklerinde somut bir ölçüm fırsatı verir.
  • Amatör gözlemci ve astrofotoğrafçı: uzun pozlu karelerde ISS izi ya da Starlink dizisi yakalamak isteyenler, geçişin yönünü ve yüksekliğini önceden bilir. Ayarlar için meteor yağmuru ve ISS fotoğrafı rehberimize bakabilirsiniz.
  • Telsiz amatörü: amatör telsiz uydularının geçişlerini listeleyen sayfa bu kitleye hitap eder.
  • Araştırmacı: hassas yörünge çözümlemesi için uygun bir araç değildir; sitenin kendi yardım sayfası da parlaklık tahminlerini kaba bir kılavuz olarak görmenizi ister. Hesap yapacaksanız GMAT, Orekit gibi yazılımlara bakın (aşağıda).

Nasıl başlanır?

  1. Konumunuzu belirleyin. Menüdeki "Change your observing location" bölümünden haritaya tıklayarak ya da koordinat girerek konum seçin. Sitenin yardım sayfasına göre sıradan uydu gözlemi için yaklaşık 10 km doğruluk yeterlidir; bu, enlem ve boylamda kabaca onda bir derecelik bir hataya karşılık gelir. Koordinatları derece-dakika-saniye olarak biliyorsanız, ondalık dereceye elle çevirmeniz gerekir: dakikayı 60'a, saniyeyi 3600'e bölüp dereceye ekleyin. Güney enlemler ve Greenwich'in batısı için eksi işareti unutulmamalıdır.
  2. Uyduyu seçin. ISS en iyi başlangıçtır; menüdeki ISS bağlantısından geçiş listesini açın.
  3. Tabloyu okuyun. En parlak ve en yüksek geçişleri seçin. Gökyüzünde yüksek bir noktaya çıkan geçiş, ufka yakın kalan geçişten çok daha rahat izlenir.
  4. Dışarı çıkın. Geçişten birkaç dakika önce, ışık kirliliğinden uzak, ufkun açık olduğu bir yerde bekleyin. Karanlık gökyüzü için Türkiye'de yıldız gözlemi için en iyi yerler rehberimiz yol gösterir.

İstasyonun Türkiye'den ne sıklıkla ve nasıl görüneceğini 81 il için hazırladığımız ISS geçiş saatleri sayfasında, hızının ve yörüngesinin ayrıntısını ise ISS ne kadar hızlı gider ve gökyüzünde nasıl görülür? maddesinde bulabilirsiniz.

Uydular neden gecenin ortasında görünmez?

Heavens-Above'ın sıkça sorulan sorular sayfası bunu şöyle açıklar: bir uydu ancak Güneş tarafından aydınlatılıyorsa görünür, gözlemci ise karanlıkta olmalıdır. Bu iki koşul ancak Güneş gözlemcinin ufkunun altındayken, ama uydunun kendisi Dünya'nın gölgesine girecek kadar da aşağıda değilken birlikte sağlanır. Bu yüzden görünür geçişler genellikle gün batımından sonraki birkaç saatte ve gün doğumundan önce toplanır. Yaz aylarında ve yüksek enlemlerde Güneş gece yarısı bile çok alçalmadığı için uydular bütün gece görülebilir.

Site, tahminlerini Güneş ufkun 6° altından daha yukarıdaysa vermez, yani gökyüzü yeterince karanlık olmayan geçişleri listeye koymaz. ISS gibi çok parlak cisimler bu eşiğin dışında da gözle seçilebilir; bu yüzden ISS sayfasında "tümü" seçeneğiyle gündüz geçişleri de listeletebilirsiniz.

ISS'nin neden bu kadar sık ama düzenli görüldüğünü yörüngesi açıklar. Wikipedia'daki değerlere göre istasyon yaklaşık 400 km yükseklikte (413-422 km arasında), ekvatora 51,64° eğimli bir yörüngede 92,9 dakikada bir tur atar ve günde yaklaşık 15,5 tur tamamlar. Türkiye'nin tamamı bu enlemin güneyinde kaldığı için istasyon ülkemizin üzerinden geçebilir.

Starlink uyduları, yeni fırlatıldıkları dönemde gökyüzünde yan yana dizilmiş bir "tren" gibi görülebilir. Heavens-Above'ın menüsündeki "Starlink passes for all objects from a launch" bölümü, belirli bir fırlatmaya ait uyduların geçişlerini toplu halde gösterir; bu sayede tren hâlindeki uyduların ne zaman ve hangi yönde geçeceğini önceden öğrenirsiniz. Ana sayfada son fırlatma bildirimi de yer alır; 16 Kasım 2026'da sayfada Starlink G15-18'in 31 Ekim'de Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü'nden başarıyla fırlatıldığı duyurusu görünüyordu.

Almanya'nın Tübingen kentinde belediye binasının üzerinde Starlink uydularının gökyüzündeki izi (Nisan 2020).
Dktue / Wikimedia Commons, CC0

Starlink'in bu kadar görünür olması astronomlar arasında tartışma konusudur: Wikipedia'ya göre geniş uydu takımyıldızı, ışık kirliliğini ve yörünge kalabalığını artırdığı için gökbilimcilerce eleştirilmiştir. Uydu hakkında genel bilgi için Starlink sayfamıza, uyduların ne işe yaradığı için yapay uydu maddesine bakabilirsiniz.

ISS tarafında ise site, 10 günlük geçiş tahminlerini ve istasyonun anlık konumunu gösteren etkileşimli bir üç boyutlu görünüm sunar. İstasyonun ne zaman emekli edileceği ise ISS ne zaman kapanacak? yazısında anlatılıyor.

İridyum (Iridium) parlamaları: bitmiş bir dönem

Heavens-Above'ın eski ve çok sevilen özelliği Iridium parlamalarıydı. Birinci nesil Iridium haberleşme uydularının üç büyük, parlatılmış alüminyum ana görev anteni vardır; geometri tam uygun olduğunda bu antenler Güneş'i ayna gibi yansıtır ve gökyüzünde birkaç saniyelik çok parlak bir ışık patlaması oluşturur. Wikipedia'ya göre bazı parlamalar −9,5 kadire kadar ulaşmış, gündüz bile görülebilmiştir; sabit bir gözlemci için −5 kadirlik parlamalar haftada üç dört kez, −8 kadirlik parlamalar ayda üç beş kez yaşanmıştır.

Fransa'da 27 Ağustos 2011'de gece gökyüzünde fotoğraflanan bir Iridium 8 parlaması.
Thomas Bresson / Wikimedia Commons, CC BY 3.0

Parlamaların zamanı ve yeri gözlemcinin konumuna çok duyarlıdır; bu yüzden sitenin yardım sayfası, normal uydu gözlemi için 10 km yeterliyken Iridium parlamaları için konumun yaklaşık 1 km doğrulukla girilmesini önerirdi. Uyduların yönelimi nominal değerden yaklaşık 0,1° sapabildiği için gerçek parlaklık tahminden çok düşük ya da yüksek çıkabilirdi.

Bu dönem kapandı. Wikipedia'ya göre site, Iridium parlamalarının takibini programın sona erdiği Mayıs 2018'e kadar sürdürdü; birinci nesil takımyıldız 2017-2019 arasında parlama üretmeyen yeni nesil uydularla değiştirildi ve eski uyduların tamamı 27 Aralık 2019'a kadar yörüngeden çıkarıldı. Benzer biçimde, mekik görevleri de Temmuz 2011'de program bitene dek sitede izlenmişti.

Heavens-Above'da kapanan dönemler
Uzay Gündem
Verileri göster
Temmuz 2006En popüler uydu sitesi
Temmuz 2011Mekik takibi biter
Mayıs 2018Iridium parlama takibi biter
27 Aralık 2019İlk nesil Iridium sona erer

Benzer programlarla farkı

Heavens-Above'ın en yakın rakipleri, aynı amaca hizmet eden başka uydu geçiş tahmincileridir. Wikipedia'nın karşılaştırma listesinde ücretsiz web siteleri arasında N2YO ve CalSky, masaüstü araçlar arasında Linux için GPL lisanslı Gpredict, mobil tarafta ise Android için ücretsiz Look4Sat yer alır. Ham yörünge verisi için Celestrak herkese açıktır; Space-Track ise eğitim ve hobi kullanımına ücretsizdir ama hesap ister.

  • Gökyüzü simülatörleri (Stellarium, KStars, Cartes du Ciel) yıldızları, gezegenleri ve derin gökyüzü cisimlerini çizer; uydu eklentileri vardır ama asıl işleri uydu takibi değildir.
  • Mobil gökyüzü uygulamaları (SkySafari, Sky Tonight) telefonu göğe tutunca gördüğünüzü adlandırır; geçiş tablosu için Heavens-Above daha ayrıntılı bir çözümdür.
  • Uçuş dinamiği araçları (GMAT, Orekit, STK) görev tasarımı ve mühendislik hesabı içindir; amatör gözlem için fazlasıyla ağırdır.

Heavens-Above'ın gücü sadelikte ve dar bir işi iyi yapmasındadır: konumunuzu girersiniz, sıradaki parlak geçişi alırsınız. Zayıf yanı, parlaklık tahmininin güvenilirliğidir; sitenin kendisi, uydunun yönelimi bilinmediği (özellikle dönen roket gövdelerinde) için bunu "kaba bir kılavuz" saymanızı söyler. Gerçek parlaklık tahminden belirgin biçimde farklı çıkabilir. Ayrıca site geçmiş tarihler için de tahmin üretir; tahminler zamandan uzaklaştıkça doğruluğunu yitirir, ama geçmişe bakarak "gördüğüm şey neydi?" sorusunun cevabını kendiniz arayabilirsiniz.

Dikkat edilecek noktalar

  • Parlaklık değerleri tahmindir; gökyüzü koşulları, uydunun yönelimi ve gözlem açısı sonucu değiştirir.
  • Dönen (takla atan) cisimlerin parlaklığı saniyede birkaç kez ya da dakikada bir değişebilir; bu, çoğunlukla roket gövdelerinde görülür.
  • Uzun vadeli tahminlere güvenmeyin; tahminler zamandan uzaklaştıkça doğruluğunu yitirir, o yüzden gözlemden birkaç gün önce tabloyu yenileyin.
  • Bir cismi tanımlamak için sitenin kendisi, tablolardaki tarih düğmeleriyle geçmişe gidip denemenizi önerir.

Kısaca

  • Heavens-Above, konumunuz için ISS, Starlink ve diğer parlak uyduların geçiş saatlerini gösteren, Chris Peat'in geliştirdiği ücretsiz bir web sitesidir.
  • Kayıt isteğe bağlıdır; Türkçe dahil 34 dil seçeneği ve ayrı bir Android uygulaması vardır, açık kaynak olduğuna dair bilgi yoktur.
  • Yıldız haritası üzerinde çizilen geçiş yolları ve 10 günlük tahminler, uydu gözlemine yeni başlayanlar için kolay bir giriş sağlar.
  • İridyum parlamaları ve mekik takibi tarihe karıştı; bugün asıl ilgi ISS ve Starlink geçişlerinde.
  • Türkiye'deki ISS geçişleri için ISS geçiş saatleri sayfamıza bakabilirsiniz.

Aynı türdenTümü →

Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar