21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

poliastro nedir? Python ile yörünge mekaniği hesabı yapan kütüphane

poliastro, Python'la yörünge hesabı, Hohmann ve Lambert manevraları ve yörünge çizimi yapan MIT lisanslı kütüphanedir; proje 2023'te arşivlendi, hapsira çatalı sürüyor.

Türü
Yazılım
Keşif
Juan Luis Cano Rodríguez tarafından geliştirildi; ilk sürüm 4 Temmuz 2013, depo 14 Ekim 2023'te arşivlendi

poliastro, Python dilinde yazılmış, ücretsiz ve açık kaynaklı bir yörünge mekaniği (astrodinamik) kütüphanesidir. Bir uydunun ya da uzay aracının yörüngesini tanımlamayı, zaman içinde ilerletmeyi, iki gezegen arasındaki uçuş yolunu hesaplamayı ve sonucu çizdirmeyi birkaç satır kodla yapmayı amaçlar. Juan Luis Cano Rodríguez tarafından geliştirilen proje, MIT lisansıyla dağıtıldı; ancak geliştiricileri 14 Ekim 2023'te depoyu arşivledi ve artık yeni sürüm çıkmıyor.

poliastro ne işe yarar?

Bir roketin ya da uydunun hareketi, ana hatlarıyla Kepler yasaları ve Newton'un kütleçekim yasasıyla anlatılır. Bu denklemleri elle çözmek mümkündür ama sıkıcıdır; üstelik birim hatası yapmak çok kolaydır. poliastro bu işi bir Python programına devreder. Kütüphanenin belgelerine göre başlıca yetenekleri şunlardır:

  • Yörünge yayılımı: analitik ve sayısal yöntemlerle bir yörüngenin belirli bir süre sonra nerede olacağını hesaplamak.
  • Dönüşümler: konum-hız vektörleri ile klasik yörünge elemanları arasında geçiş; farklı koordinat çerçeveleri arasında dönüşüm.
  • Manevralar: Hohmann transferi ve iki eliptik geçişli (bielliptic) manevraların hesabı.
  • Lambert problemi: iki nokta ve bir uçuş süresi verildiğinde bu iki noktayı birleştiren yörüngeyi bulmak.
  • Gezegen konumları: Astropy üzerinden SPICE çekirdekleriyle gezegen efemerisleri.
  • Yakın Dünya cisimleri: asteroit ve benzeri cisimlerin yörüngeleriyle ilgili hesaplar.
  • Görselleştirme: yörüngeleri iki ya da üç boyutlu çizdirmek.

Ayırt edici yanı, her niceliğin birimiyle birlikte taşınmasıdır. Yarıçapı kilometre cinsinden, hızı km/s cinsinden, açıyı derece cinsinden yazarsınız; kütüphane gerekli çevirileri kendisi yapar. Bu, uydu ve uzay aracı hesaplarında birim karışıklığından doğan hataları azaltmaya yardım eder.

Kim geliştirdi, ne zamandan beri var?

Projenin yazarlar dosyasında poliastro'nun "ilk olarak Juan Luis Cano Rodríguez tarafından tasarlandığı ve uygulandığı" belirtilir. Python paket dizini PyPI'daki kayda göre ilk sürüm (0.1.0) 4 Temmuz 2013'te yayımlandı; son sürüm olan 0.17.0 ise 10 Temmuz 2022 tarihlidir. Projeyi son dönemde Cano Rodríguez ile Jorge Martinez Garrido birlikte yürüttü. README'ye göre proje Google, Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ve NumFOCUS tarafından desteklendi.

Sürüm notlarından izlenebilen bazı dönüm noktaları şöyle:

  • 0.2 (16 Ağustos 2014): Astropy'nin birimlerine dayanan, Python'a uygun bir arayüze büyük bir yeniden düzenleme.
  • 0.3.0 (9 Mayıs 2015): Fortran bağımlılığının bırakılıp saf Python'a geçilmesi ve hızlandırma için Numba'nın kullanılmaya başlanması. Belgeler, eski sürümlerin David A. Vallado'nun astrodinamik kitabından alınan bazı Fortran altyordamlarını izinle kullandığını da söyler.
  • 0.5.0 (6 Mart 2016): Python 2 desteğinin bırakılması.
  • 0.8.0 (18 Kasım 2017): Astropy'ye bağlı (affiliated) paket olarak tanınma.
  • 0.9.0 (25 Nisan 2018): OpenAstronomy çatısı altında Google Summer of Code katılımı; sonraki yıllarda da sürdü.
  • 0.17.0 (10 Temmuz 2022): yayılım yöntemlerinin işlevlerden sınıflara dönüştürülmesi ve to_ephem() yöntemi.
poliastro'nun on yıllık yolculuğu
Uzay Gündem
Verileri göster
2013İlk sürüm 0.1.0 (4 Temmuz)
2015Saf Python ve Numba (0.3.0)
2017Astropy'ye bağlı paket (0.8.0)
2018Google Summer of Code (0.9.0)
2022Son sürüm 0.17.0 (10 Temmuz)
2023Depo arşivlendi (14 Ekim)

Astropy ile ilişkisi

Astropy, astronomi için ortak bir çekirdek Python paketi geliştirmeyi ve astronomi paketleri arasında uyumu artırmayı hedefleyen topluluk projesidir; üç maddeli BSD lisansı altındadır ve NumFOCUS'un mali-hukuki desteğini alır. poliastro, Astropy'nin birim altyapısı ve gezegen konumu verileri üzerine kuruludur. PyPI kaydındaki bağımlılıklar arasında NumPy, SciPy, Astropy, Numba, Matplotlib, Plotly, jplephem, pandas ve astroquery de vardır. Yani poliastro'yu kullanan biri, astronomi veri analizi için kullandığı araçlarla aynı kütüphane ailesinde kalır.

Lambert problemi ve uçuş penceresi çizelgeleri

poliastro'nun en çok anılan yanı Lambert problemidir. Problem, iki konum vektörü ve aradaki uçuş süresi verildiğinde yörüngenin bulunması olarak tanımlanır; gezegenler arası sondaların tasarımında ve yörünge belirlemede kullanılır. Kütüphanede varsayılan çözücü Izzo algoritmasıdır; Vallado yöntemi ise ikinci bir seçenek olarak sunulur.

Gerçek bir örnek düşünün: Dünya'dan Mars'a gidecek bir gezegenler arası sondanın kalkış günü ve varış günü bellidir; geriye bu iki gezegen arasındaki yolu çizmek kalır. Lambert çözücüsü kalkış ve varış konumlarını, uçuş süresini alıp uzay aracının izleyeceği yörüngeyi verir. Bu hesabı kalkış tarihlerini ve varış tarihlerini tarayarak yüzlerce kez tekrarlayınca "porkchop" çizelgesi elde edilir. Çizelgede yatay eksen kalkış, dikey eksen varış tarihidir; eş enerji (C3) eğrileri domuz pirzolası dilimine benzediği için bu ad verilmiştir. Belgelerdeki örnekler arasında "Porkchops with poliastro" başlıklı bir defter de bulunur.

Hohmann transferi ise bu hesapların en bilinen özel durumudur: Walter Hohmann'ın 1925 tarihli kitabında anlattığı bu yöntemde iki motor ateşlemesiyle iki yörünge arasında geçilir. Dünya-Mars yolculuklarında sık kullanılır, kalkış penceresi yaklaşık 26 ayda bir açılır ve yolculuk kabaca dokuz ay sürer. poliastro bu manevrayı tek bir işlev çağrısıyla hesaplar.

Nasıl başlanır?

Kurulum README'ye göre pip ile ya da conda-forge kanalından yapılır; iki yöntem de proje sayfasında yer alıyor. Ancak önemli bir uyarı var: arşivlenen son sürüm Python 3.8 ile 3.10 arasını destekliyor ve PyPI kaydı Python 3.11'den önceki sürümleri şart koşuyor, ayrıca Astropy'nin 6'dan eski sürümlerini istiyor. Bugün yeni bir Python kurulumunda poliastro'yu olduğu gibi çalıştırmak zor olabilir; bu yüzden eski sürümlü bir sanal ortam ya da aşağıda anlatılan çatal tercih edilebilir.

Belgelerdeki hızlı başlangıç bölümü şu adımları gösterir:

  1. Birimleri Astropy'den içe aktarmak (örneğin kilometre, derece, astronomik birim).
  2. Bir gök cismi seçmek (Dünya ya da Güneş gibi) ve Orbit.from_vectors, Orbit.from_classical ya da Orbit.circular ile yörünge oluşturmak. Örneğin 700 km yükseklikte dairesel bir Dünya yörüngesi tek satırla tanımlanır.
  3. propagate ile yörüngeyi örneğin 30 dakika ilerletmek.
  4. Maneuver.hohmann ile bir transfer hesaplamak ya da Maneuver.lambert ile iki yörünge arasında Lambert çözümü bulmak.
  5. OrbitPlotter2D ile yörüngeleri çizdirmek.

Proje sayfası ayrıca Binder üzerinden tarayıcıda deneme imkânı da sunuyordu; Jupyter defterleri üzerinden çalışmak bu kütüphane için olağan yoldur.

Belgelerdeki örnek defterler

Resmî galeride 17 örnek defter yer alıyor. Aralarından bazıları: "Going to Mars with Python using poliastro", "Going to Jupiter with Python using Jupyter and poliastro", New Horizons'un fırlatılışı ve yörüngesi, Parker Solar Probe uçuşlarının analizi, uydu yer izi çizimi, Tisserand grafikleri ve yerçekimi yardımlı manevralar, olay algılama (tutulma gibi), TLE ve OMM verisinin yüklenmesi, yakın Dünya asteroitlerinin analizi ve SpaceX Tesla Roadster'ın Mars yolculuğunun görselleştirilmesi. Gerçek görevleri konu alan bu defterler, kütüphaneyi öğrenmenin en iyi yoludur; örneğin New Horizons ve Parker Güneş Sondası yörüngelerini kendiniz yeniden çizebilirsiniz.

Mars Science Laboratory uzay aracı, Dünya'dan Mars'a yolculuk sırasında (sanatçı çizimi). Gezegenler arası yörünge hesapları poliastro'nun başlıca kullanım alanlarından biridir.
NASA/JPL-Caltech

Kimlerin işine yarar?

  • Öğrenciler: Belgelerdeki bir kullanıcı görüşü, kütüphanenin Lambert problemi gibi temel konularda özellikle yararlı olduğunu ve Python'un uzay bilimlerinde önemli bir araç hâline geldiğini söylüyor. Derste öğrenilen formülleri çalışan kodla denemek için uygundur.
  • Amatörler: Kerbal Space Program gibi oyunlarda yörünge manevralarını öğrenenler, aynı kavramları gerçek gezegenler ve gerçek tarihlerle denemek için poliastro'ya geçebilir.
  • Araştırmacılar: Hızlı ön tasarım çalışmaları, ders materyali ve Jupyter tabanlı analizler için; poliastro'nun sonuçlarının GMAT ve Orekit ile doğrulandığı belirtiliyor.

Ticari ya da kritik bir görev için ise bu kütüphaneyi tek başına yeterli saymak doğru olmaz. Proje arşivlendi ve MIT lisansı yazılımı olduğu gibi, garanti vermeden sunar.

Benzer programlarla farkı

YazılımDil / türÜcretÖne çıkan yanı
poliastroPython kütüphanesiÜcretsiz, MIT lisanslıBirim farkındalıklı, kısa kodla Lambert, Hohmann ve çizim; Jupyter için uygun
OrekitJava kütüphanesiÜcretsiz, açık kaynakOperasyonel düzeyde uçuş dinamiği, yörünge belirleme, geniş zaman ve çerçeve desteği
GMATC++ ile yazılmış programÜcretsiz, açık kaynak (Apache 2.0)Görev tasarımı ve analizi için ayrı bir uygulama; Windows, Linux ve macOS'ta çalışır
STKTescilli (proprietary) programÜcretli; ücretsiz sürümü sınırlıKara, deniz, hava ve uzay platformları için çok yönlü analiz paketi

Kısacası poliastro "kod yazarak öğrenen" kişiler için bir araçtır; hazır bir arayüz sunmaz. Orekit daha ağır, kurumsal işler için tasarlanmıştır. GMAT ve STK ise kod kütüphanesi yerine ayrı bir yazılım olarak kullanılır.

Proje arşivlendi: hapsira çatalı

README'de depo "arşivlendi ve bundan sonra geliştirilmeyecek" diye duyurulur. Geliştiriciler, çatallamaları (fork) memnuniyetle karşıladıklarını, ancak lisans gereği atıf yapılmasını ve uzun vadeli bağımsız çalışmalarda yeniden adlandırma yapılmasını önerdiklerini yazıyor.

Topluluktan çıkan bir devam projesi hapsiradır. Sebastian M. Ernst'in yürüttüğü bu çatal, poliastro'nun arşivlendiği tarihteki ana dalı üzerine kuruludur; PyPI'daki ilk sürümü 0.18.0, 24 Aralık 2023'te yayımlandı. Projenin açıklamasına göre çizim çerçevesi yeniden tasarlandı ve bu nedenle uyumsuz değişiklikler var; sonuçlarının poliastro ile örtüştüğü belirtiliyor. hapsira da MIT lisanslı, Python 3.8-3.11 destekliyor ve pip ya da conda-forge ile kurulabiliyor. Yeni bir proje başlayacaksanız önce çatalın güncel durumunu kendi gözünüzle kontrol etmenizi öneririz; biz burada yalnızca ilk sürümün tarihini doğrulayabildik.

Türkçe desteği var mı?

poliastro'nun belgeleri İngilizcedir ve baktığımız kaynaklarda resmî bir Türkçe çeviriye rastlanmadı. Kod örnekleri dil bağımsız olduğundan Türkçe bilen biri için engel yaratmaz; birimler ve yörünge elemanı adları, yörünge kavramlarını öğrenmiş biri için tanıdıktır. Kütüphane Linux, macOS ve Windows'ta çalışır (README'ye göre).

Kısaca

  • poliastro, Python'la yörünge hesabı, manevra planlama, Lambert problemi ve yörünge çizimi yapan, MIT lisanslı ücretsiz bir kütüphanedir.
  • Juan Luis Cano Rodríguez tarafından geliştirildi; ilk sürüm 4 Temmuz 2013'te, son sürüm (0.17.0) 10 Temmuz 2022'de çıktı.
  • Depo 14 Ekim 2023'te arşivlendi; son sürüm Python 3.8-3.10 için yazıldı. Çatal olarak hapsira (ilk sürüm 24 Aralık 2023) sürüyor.
  • Öğrenci, amatör ve araştırmacı için eğitimde ve ön tasarımda uygundur; ticari görevlerde Orekit, GMAT ya da STK gibi araçlar daha uygun olabilir.
  • Belgeler İngilizcedir; hazır arayüzü yoktur, kod yazarak kullanılır.

Aynı türdenTümü →

Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar