Returnal: oynanışı ve oyundaki gerçek zaman döngüsü, ötegezegen, Wow! sinyali bilimi
Returnal, Atropos adlı yabancı gezegende her ölümde başa dönen bir pilotun mermi cehennemi aksiyonunu anlatır. Oyunun zaman döngüsü, uzaktan gelen sinyali ve ötegezegeni gerçek bilimle karşılaştırılıyor.
- Tür
- Aksiyon / macera
- Çıkış yılı
- 2021
- Geliştirici
- Housemarque
- Yayıncı
- Sony Interactive Entertainment
- Platformlar
- PlayStation 5, PC (Windows)
- Türkçe dil desteği
- Türkçe yok (Steam sürümü)
Returnal, Finlandiyalı stüdyo Housemarque'ın geliştirdiği, üçüncü şahıs bakışlı bir nişancı oyunu. Oyuncu, ASTRA adlı bir şirketin pilotu Selene Vassos'u yönetiyor. Selene, "Beyaz Gölge" adı verilen gizemli bir sinyalin peşinde Atropos adlı yabancı bir gezegene düşüyor ve kendini bir zaman döngüsünün içinde buluyor: her ölümde başlangıca dönüyor. Hikâyenin ayrıntılarını açmıyorum; oyunun yerini ve temel fikrini bilmeniz yeterli.
Oyun, mermi cehennemi (bullet hell) tarzı çatışmayı rogue benzeri (roguelike) bir yapıyla birleştiriyor: ölünce yolculuk baştan, farklı bir harita düzeniyle başlar. Başka bir deyişle, oyunun anlatısındaki döngü oyun mekaniğiyle bire bir örtüşüyor.
Nasıl oynanır?
Oyun iki yarıya ayrılıyor ve her yarıda üç farklı bölge (biyom) var. Atropos'un çevresi her döngüde değişiyor; haritalar rastgele yeniden kuruluyor. Çatışmalar, düşmanların ekrana saçtığı enerji toplarının, hatların ve halkaların arasından geçerek hayatta kalma üzerine; arcade oyunlarının geometrik düzeni burada üç boyutlu bir arenaya taşınıyor. Silahlar basit tabancalardan Electropylon Driver gibi özel olanlara uzanıyor ve seviye atladıkça yeni hasar avantajları açılıyor.
- Hareket: Selene atılır (dash) ve ilerleyen aşamalarda belirli noktalara tutunmak için kanca kazanır. Yakın dövüş silahı hem düşmana hem de kaynak depolarına ve engellere karşı kullanılır.
- Kaynaklar ve riskler: Reçine toplanır, sağlık ve kıyafet bütünlüğü (suit integrity) yönetilir; parazitler ve "kötü huylu" (malignant) eşyalar ise hem fayda hem zarar getirebilir; yani her seçim bir risk-kazanç hesabı.
- Güncellemeler: "Ascension" güncellemesi (22 Mart 2022) iki kişilik iş birliğini ve bitmeyen "Sisifos Kulesi" modunu ekledi; 2.0 güncellemesiyle gelen "döngüyü askıya alma" özelliği ise koşu ortasında kayıt almaya izin verdi, bu da oyunun önceki sürümlerine yönelik eleştirileri hedefliyordu.
- Cihaz bağı: PS5'te DualSense'in dokunsal geri bildirimi ve 3B ses, oyunu "hissetmenin" bir parçası.
Oyunun teknik tarafı da dikkat çekici: PlayStation 5 sürümü DualSense'in dokunsal geri bildirimini, üç boyutlu sesi ve gerçek zamanlı ışın izleme efektlerini kullanıyor. Oyun, Unreal Engine 4 üzerinde çalışıyor ve 4K çözünürlükte 60 kare hedefliyor; bu çözünürlük, yerel 1080p görüntünün ölçeklenmesiyle elde ediliyor. PC sürümünde de aynı iki kişilik iş birliği modu ve Sisifos Kulesi bulunuyor. Steam sayfası oyunu ödüllü bir üçüncü şahıs nişancı olarak tanıtıyor.
Oyundaki bilim
Returnal'ın bilim bağı üç alanda toplanıyor: zaman döngüsü, uzaktan gelen sinyal ve yabancı bir gezegen. Üçü de bilim kurgunun kolay malzemesi gibi görünse de, gerçek bilimde her birinin karşılığı var.
Zaman döngüsü: fizik buna izin veriyor mu?
Fizikte zamanda geriye dönmenin matematiksel karşılığına "kapalı zamansı eğri" (closed timelike curve, CTC) denir: bir cismin evren çizgisinin başladığı noktaya geri dönmesi. Genel görelilik denklemlerinin bazı çözümleri buna izin veriyor: Kurt Gödel'in 1949'da bulduğu Gödel evreni, Tipler silindiri, dönen kara deliklerin (Kerr çözümü) iç kısmı ve geçilebilir solucan delikleri bunların başında geliyor. Bunlar bir tür "eğer böyle bir evren olsaydı" hesaplarıdır. Doğada böyle bir eğrinin bulunduğuna dair hiçbir kanıt yok ve çoğu fizikçi bu çözümleri fiziksel olarak gerçekleşebilecek durumlar değil, matematiksel yan ürünler olarak görüyor. Stephen Hawking'in önerdiği "kronoloji koruma sanısı" da gelecekteki bir kuantum kütleçekim kuramının bu eğrileri doğada yasaklayabileceğini söylüyor. Novikov'un adıyla anılan "öz-tutarlılık ilkesi" ise bu tür paradokslardan kaçınılabileceğini öne sürüyor. Returnal'daki döngü bu anlamda bilimden çok anlatı aracı: oyun bunu bilimsel bir iddia olarak sunmuyor. Zamanın gerçekten esnediği bir yer ise kütleçekimin ve hızın zamanı yavaşlattığı, deneylerle doğrulanmış görelilik etkileri. Pound–Rebka deneyi (1959) kütleçekimsel zaman genleşmesini ilk kez doğrudan doğruladı; Hafele–Keating deneyinde (1971) uçaklardaki atom saatleri yerdekilerden farklı zaman gösterdi. GPS uydularının saatleri de bu etkiler yüzünden sürekli düzeltilmek zorunda. Konunun oyunlardaki yansıması Outer Wilds ve The Outer Worlds sayfalarında; kuramsal çerçeve kapalı döngü yazısında ve Kip Thorne'un kitabında ele alınıyor.
Uzaktan gelen sinyal
Selene'in gezegene gidişi, bir sinyalin peşinden başlıyor. Gerçek tarihin en bilinen "gizemli sinyali" Wow! sinyali: 15 Ağustos 1977'de Ohio Eyalet Üniversitesi'nin Big Ear radyo teleskobu, Jerry Ehman'ın veri çıktısında fark ettiği ve kenarına "Wow!" yazdığı bir yoğunluk artışı kaydetti. Sinyal 72 saniyelik gözlem penceresi boyunca sürdü, 1420,4556 MHz civarında, yani hidrojen hattının biraz üstünde geldi, Yay takımyıldızı yönündeydi ve bir daha tekrarlanmadı. Açıklama önerileri arasında yıldızlararası ışıldama, uzay çöpünden yansıma ve nadir astrofizik olaylar var; 2024'te önerilen bir çalışma, bir yıldızın soğuk hidrojen bulutunu aniden parlattığını öne sürdü. Yani sinyalin nedeni hâlâ kesin değil. Uzaydan gelen sinyal temasını işleyen diğer oyunlar için The Station ve Somerville sayfalarına bakabilirsiniz.
Yabancı bir gezegen
Atropos kurgusal bir gezegen; ama arkasındaki fikir, gerçek keşiflerin sonucu: NASA doğrulanmış ötegezegen sayısının 6.000'i aştığını bildiriyor ve ilk keşiften (1995) bu yana yaklaşık otuz yıl geçti (51 Pegasi b). Bu gezegenler gaz devleri, Neptün benzerleri, süper-Dünyalar ve kayalık gezegenler olarak sınıflanıyor; "erimiş denizlerle kaplı lav dünyaları" ve Strafor yoğunluğunda gezegenler bile var. Ama bu gezegenleri ya yıldızın ışığındaki küçük düşüşlerle (geçiş yöntemi) ya da mikromerceklenmeyle dolaylı olarak buluyoruz; üzerlerindeki bitki örtüsünü, kalıntıları ya da canlıları görmemiz mümkün değil. Atropos'taki gibi ayrıntılı bir yüzey ve yaşam, o yüzden bilimin değil, oyunun hayal gücünün ürünü.
Geliştirme hikâyesi
Housemarque daha önce Resogun ve Nex Machina gibi arcade esintili aksiyon oyunlarıyla tanınıyordu; Returnal ise stüdyonun bu türlere kıyasla çok daha geniş kapsamlı bir yapımı oldu. Geliştirme dört yıldan uzun sürdü. Oyun 11 Haziran 2020'de duyuruldu, ilk olarak 19 Mart 2021 için planlandı ve Nisan 2021'e ertelendi. Yönetmen Harry Krueger, senaryoyu Gregory Louden ve Lula Lucent yazdı; Selene'i seslendiren Jane Perry'dir. Müziği Bobby Krlic besteledi. Oyun, Unreal Engine 4 üzerinde stüdyonun kendi görsel eklerini kullanıyor; parçacık efektleri ve hacimli (volumetric) görseller öne çıkıyor.
Etkisi ve ödülleri
Oyun, 30 Nisan 2021'de PlayStation 5'e özel olarak çıktı. 18. BAFTA Oyun Ödülleri'nde (2022) "En İyi Oyun" ödülünü aldı; ayrıca ses başarısı, müzik ve baş roldeki oyuncu (Jane Perry) dallarında da kazandı; toplam dört ödülle o gecenin en çok ödül alan oyunu oldu. The Game Awards 2021'de "En İyi Aksiyon Oyunu" seçildi. Metacritic'te hem PS5 hem PC sürümü 100 üzerinden 86 puanda. Housemarque, Şubat 2025'te ruhani devam oyunu Saros'u duyurdu.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=lL2Qa0MQyuE
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
Returnal, 30 Nisan 2021'de PlayStation 5'e çıktı; PC sürümü 15 Şubat 2023'te Windows'a geldi (taşımayı Climax Studios yaptı). Oyun ücretli satılıyor. Steam'deki PC sürümünün dil listesinde Türkçe bulunmuyor; Türkçe arayüz ya da altyazı beklememek gerekir.
Kimlere uygun, benzer oyunlar
Mermi cehennemi çatışmalarını, roguelike yapının getirdiği tekrar denemeyi ve kendi hatasından öğrenmeyi seven oyuncular için. Oyun, her ölümde baştan başlamayı kabullenmeyi gerektiriyor; bu yapıyı sevmeyenler için yorucu olabilir, ancak oyunun anlatısı tam da bu tekrar üzerine kurulu. Kısa seanslarda ilerlemek isteyenler için 2.0 güncellemesiyle gelen döngüyü askıya alma özelliği bir kolaylık. Zaman döngüsüne bilimsel merak duyanlar Outer Wilds sayfasına, yabancı gezegende yalnız hayatta kalma temasını sevenler Subnautica sayfasına göz atabilir. Korku ve hayatta kalma hissi için Alien: Isolation de benzer bir atmosfer sunuyor.
Benzer oyunlarTümü →
Galaxy on Fire 2: oynanışı ve oyundaki gerçek zaman genişlemesi, süpernova bilimiFishlabs2010 · iOS, Android, PC, macOS
Starlink: Battle for Atlas: oynanışı ve oyundaki gerçek kaçış hızı, atmosfere giriş bilimiUbisoft Toronto2018 · PC, PlayStation 4, Xbox One, Nintendo Switch
Everspace: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit kuşağı, uzay enkazı, bulutsu bilimiROCKFISH Games2017 · PC (Windows, macOS, Linux), PlayStation 4, Xbox One, Nintendo Switch
SpaceBourne 2: oynanışı ve oyundaki gerçek gezegen yerçekimi, Dış Uzay AntlaşmasıBurak Dabak2025 · PC (Windows)
SpaceBourne: oynanışı ve oyundaki gerçek kara delik, yapay yerçekimi, hibernasyon bilimiBurak Dabak2018 · PC (Windows)
Helldivers 2: oynanışı ve oyundaki gerçek yörünge, atmosfere giriş, dev böcek bilimiArrowhead Game Studios2024 · PC, PlayStation 5, Xbox Series X|S


















