Subnautica: oynanışı ve oyundaki gerçek okyanus, basınç ve hidrotermal baca bilimi
Subnautica, yabancı bir okyanus gezegenine düşen tek kişinin hayatta kalma macerası; oyundaki basınç, biyolüminesans ve hidrotermal baca bilimini gerçek okyanus ve Europa-Enceladus keşifleriyle karşılaştırıyoruz.
- Tür
- Hayatta kalma / inşa
- Çıkış yılı
- 2018
- Geliştirici
- Unknown Worlds Entertainment
- Yayıncı
- Unknown Worlds Entertainment
- Platformlar
- PC (Windows, Mac), PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S, Nintendo Switch
- Türkçe dil desteği
- Arayüz ve altyazı Türkçe (seslendirme İngilizce)
Subnautica, bilinmeyen bir okyanus gezegenine düşen tek kişinin hayatta kalma ve keşif hikâyesini anlatan, birinci şahıs bakışlı bir su altı macerası. Oyunu Unknown Worlds Entertainment geliştirdi ve yayımladı; yönetmenliği ve baş programcılığı Charlie Cleveland üstlendi. Oyun, Aurora adlı uzay gemisinin 4546B kodlu gezegene çakılmasıyla başlar: Ryley Robinson adlı mürettebat üyesi tek başına kalır ve elinde suyun, yiyeceğin ve nefesin tükendiği bir dünya vardır. Hedefiniz hayatta kalmak, çevreyi tanımak ve gezegenden ayrılmanın yolunu bulmak. Hikâyenin ayrıntılarını burada anlatmıyoruz; oyunun en güçlü yanı zaten kendi keşif hissi.
Subnautica bir uzay gemisi simülatörü değil, ama uzay oyunları bölümümüzde yer alıyor, çünkü sorduğu soru gerçek bilimin de sorusu: Başka bir dünyada, yalnızca suyla kaplı bir yüzeyde ve sınırlı teknolojiyle yaşamak nasıl olurdu? Aşağıda hem oynanışı hem de bu sorunun gerçek bilimdeki karşılıklarını ele alıyoruz.
Nasıl oynanır?
Subnautica açık dünya bir hayatta kalma oyunu. Her şey kurtarma kapsülünün çevresinde başlar: ilk işiniz yiyecek ve içecek bulmak, sonra çevredeki kaynakları toplayıp ilk aletlerinizi üretmek. Oksijen, sağlık, açlık ve susuzluk birlikte yönetilir; suyun altında geçirdiğiniz her dakika bir bedel ister. Oyunun dört kipi vardır: standart Hayatta Kalma, açlık ve susuzluğun kalktığı Özgürlük, ölümün kalıcı olduğu Hardcore ve tüm baskıları kaldıran Yaratıcı kip.
Ana döngü şöyle işler: kaynak toplarsınız, topladıklarınızla alet, üs bileşeni ve su altı araçları üretirsiniz, bu sayede biraz daha derine inebilir ve daha nadir kaynaklara ulaşırsınız. Deniz tabanına üs kurabilir, üssün gövdesini derinlik ve basınca göre güçlendirebilir, depo ve araç park yeri gibi bölümler ekleyebilirsiniz. Üs, aynı zamanda sığınağınız ve oksijen ikmal noktanız olur.
Dünya, güneş ışığıyla aydınlanan sığ mercan kayalıklarından başlayıp yosun ormanlarına, yaylalara, mağara sistemlerine, lav bölgelerine ve biyolüminesans (canlı ışıması) ile parlayan su altı geçitlerine uzanır. Okyanus canlı doludur: bazı yaratıklar zararsız, bazıları ölümcül. Oyun, yaratıkları öldürmeye değil onlardan kaçmaya, onları oyalamaya ve ekosistemi anlamaya dayanır; geliştiriciler bilinçli olarak öldürücü silahsız bir oyun yapmak istediklerini belirtmiştir. Gece-gündüz döngüsü görüş mesafesini etkiler; oyunda ayrıca bir tutulma sistemi de bulunur.
Oyun sanal gerçeklik gözlükleriyle de oynanabiliyor; bu, su altı ortamında derinlik ve ölçek hissini ciddi biçimde artırıyor.
Oyundaki bilim
Subnautica'nın gezegeni kurgusal, ama oyunun kuralları büyük ölçüde gerçek okyanus bilimine yaslanıyor. Aşağıda oyunun neyi doğru yakaladığını, neyi bilerek basitleştirdiğini ve gerçek görevlerle bağlantısını görüyoruz.
Basınç: her 10 metre bir atmosfer
Oyunun en belirgin kuralı derinliğin sizi sınırlamasıdır. Gerçekte de böyle: ABD Ulusal Okyanus Servisi'ne (NOAA) göre deniz seviyesinde hava basıncı yaklaşık 14,7 psi'dir ve her 33 fit (yaklaşık 10 metre) daha derine indiğinizde basınç bir atmosfer artar. Yani 100 metre derinlikte toplam basınç yüzeydekinin yaklaşık 11 katıdır. Subnautica bu fiziği "çökme derinliği" mekaniğine çevirir: her aracın ve her giysinin bir sınırı var, üssün gövdesi de derinlikle birlikte güçlendirilmelidir. Oyunun yaratıcı kipinde araçların bu sınıra takılmaması, mekaniğin bilerek bir oyun kuralı olduğunu gösterir.
Oyun, işin biyolojik tarafını ise çok sadeleştirir: basıncın vücudu nasıl etkilediği yerine nano teknolojili bir dalış giysisi ve yükseltilebilir araçlar koyar. Gerçek hayvanlar basınçla farklı şekilde başa çıkar; NOAA'nın anlattığına göre ispermeçet balinaları 7.000 fitten (yaklaşık 2.100 metre) derine dalar, çünkü kaburga kıkırdakları esnektir ve akciğerleri patlamak yerine güvenle çökebilir.
Biyolüminesans: kendi ışığını üreten okyanus
Oyundaki parlayan mağaralar ve su altı geçitleri hayal ürünü görünse de arkasında gerçek bir olgu var. NOAA'ya göre biyolüminesans, canlının kimyasal tepkimelerle ışık üretmesidir ve yüzeyden deniz tabanına kadar okyanusun her bölgesinde görülür; bakteriden köpekbalığına kadar çok sayıda hayvan grubunda ışık üreten üyeler vardır. İşlevleri üçe ayrılır: avcıyı caydırmak ya da şaşırtmak, avı çekmek ya da fark etmek ve aynı türün bireyleriyle iletişim kurmak. NOAA, bu işlevlerin tüm hayvanlarda tam anlaşılmadığını da belirtir. Oyunda bu ışık atmosferin ve yön bulmanın parçası; gerçek okyanusta ise her parıltının bir işlevi var.
Güneşsiz yaşam: hidrotermal bacalar
Oyunun lav bölgelerinde ve derin kısımlarında ısıyla yaşayan bir ekosistem görürsünüz. Gerçek karşılığı hidrotermal bacalardır: deniz tabanındaki çatlaklardan, yer ısısıyla ısınmış su çıkar. Su sıcaklığı yaklaşık 60 °C'den 464 °C'ye kadar ölçülmüştür; en sıcak durumlarda su süperkritik akışkan halindedir. İlk kemosentez (kimyasal tepkimeden enerji üretme) topluluğu 1977'de Galápagos Yarığı'nda Alvin adlı araştırma denizaltısıyla doğrudan gözlendi; siyah bacalar ise 1979'da Doğu Pasifik Sırtı'nda keşfedildi. Bu topluluklarda besin zincirinin tabanını güneşe değil, kimyasal enerjiyle beslenen bakteriler oluşturur; tüp solucanları, çift kabuklu yumuşakçalar ve karidesler bu zincire bağlıdır. Oyun, yaşamın güneş ışığına bağlı olmadığı fikrini doğru yansıtır; yalnızca gerçek bacalardan çıkan şey lav değil, ısınmış ve mineral yüklü sudur.
Başka dünyalardaki okyanuslar
Subnautica'nın gezegeni kurgusal olsa da okyanus dünyaları fikri gerçek bilimin ilgi alanında. NASA'nın Cassini verilerine göre Satürn'ün uydusu Enceladus'un buz kabuğunun altında küresel bir tuzlu su okyanusu bulunuyor; kabuğun kalınlığı 19-25 mil (yaklaşık 30-40 km). Plümlerdeki silika nanoparçacıkları, deniz tabanında 90 °C'nin üzerindeki sıcaklıklarda su ile kayanın etkileştiği hidrotermal bacalara işaret ediyor. Jüpiter'in uydusu Europa'nın buzunun altında da, NASA'nın ifadesiyle Dünya okyanuslarının toplamının iki katından fazla su içerebilecek tuzlu bir okyanus olduğu düşünülüyor. NASA'nın Europa Clipper aracı 14 Ekim 2024'te Falcon Heavy ile fırlatıldı, Nisan 2030'da Jüpiter'e varacak ve Europa'nın yanından 49 kez geçecek; dokuz bilim aleti taşıyor, ancak yaşam aramıyor, yaşanabilir koşulları araştırıyor. Bu görev Jüpiter'e giden görevler sayfamızda anlatılıyor.
Peki Subnautica'daki gibi bütün yüzeyi okyanus olan bir gezegen var mı? NASA bugüne kadar 6.000'den fazla ötegezegen doğruladı ve bazı gezegenlerin ağırlıklı olarak su ya da buzdan oluşabileceğini belirtiyor. Ancak 4546B gibi, yüzeyi okyanusla kaplı, tanıdık bir su altı biyosferine sahip bir dünya şimdilik doğrulanmış değil. Ötegezegenler ve yaşanabilir bölge sayfalarımız, bu tür gezegenlerin neden aranmaya değer olduğunu açıklıyor; astrobiyoloji ise bu soruyu bilimsel bir alan olarak ele alıyor.
Uzay için su altı eğitimi
Oyunun "su altında üs kurup yaşamak" fikri, uzay ajanslarının zaten kullandığı bir yöntem. NASA'nın Houston'daki Neutral Buoyancy Laboratory'si (Nötr Yüzdürme Laboratuvarı) yaklaşık 62 metre uzunluğunda, 31 metre genişliğinde ve 12 metre derinliğinde bir havuz; astronotlar mikro yerçekimini taklit eden bu ortamda uzay yürüyüşü görevlerini prova ediyor. Florida'nın Key Largo kıyısı açıklarında 19 metre derinliğe yerleştirilmiş Aquarius Reef Base ise NEEMO programında astronotların günlerce su altında yaşadığı bir analog üs; ilk görevi 2001'de yapıldı ve sonraki görevlerde asteroit ve Mars operasyonları, hatta Mars'la haberleşme gecikmesi bile benzetildi. Subnautica bu fikri eğlenceli bir kurguya çevirir; ancak gerçek analog görevlerin aksine oyunda ikmal ve kurtarma sınırsızdır, ekip yok, planlama baskısı yok.
Neyi basitleştiriyor?
- Kaynaklar ve üretim: Her şey birkaç ham maddeden anında üretilir; gerçek bir koloninin tedarik zinciri, enerji ve onarım sorunları yok sayılır.
- Fizyoloji: Derinlik sınırı bir sayaç olarak verilir; basıncın gazlar ve vücut üzerindeki etkileri modellenmez.
- Ekosistem: Yaratıkların çoğu oyun için tasarlanmış, bilimsel olarak anlaşılabilir bir besin ağı sunmaz.
Geliştirme hikâyesi
Unknown Worlds'un bu oyunu Unity motoruyla yaptığı, daha önceki "Spark" motorundan ayrıldığı biliniyor. Charlie Cleveland oyunun Minecraft'tan, tüplü dalış deneyiminden ve yönetmen James Cameron'un filmlerinden etkilendiğini söylemiştir. Oyun, önce Aralık 2014'te Windows için erken erişimde çıktı; Mac sürümü Haziran 2015'te, Xbox One önizlemesi Mayıs 2016'da geldi. Tam sürüm 23 Ocak 2018'de Windows ve Mac için yayımlandı; PlayStation 4 ve Xbox One sürümü 4 Aralık 2018'de, Nintendo Switch, PlayStation 5 ve Xbox Series X|S sürümü 14 Mayıs 2021'de çıktı. Konsol sürümlerini Panic Button ile birlikte geliştirdi, fiziksel baskılarını Gearbox Publishing yayımladı. Müzik Simon Chylinski'ye, yazı Tom Jubert'e ait.
Etkisi ve ödülleri
Oyun 2018 Golden Joystick Ödülleri'nde "PC Oyunu" ve "Atılım" ödüllerini aldı. Aynı evrende geçen yan oyun Subnautica: Below Zero 2021'de çıktı; doğrudan devam oyunu Subnautica 2 ise 2026'da erken erişimle yayımlandı.
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
Subnautica; Windows ve Mac (Steam'de), PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S ve Nintendo Switch için çıktı. Oyun ücretli bir ürün; abonelik gerektirmez. Steam mağazasının dil listesinde Türkçe yer alıyor; Türkçe arayüz ve altyazıyla oynayabilirsiniz. Seslendirme yalnızca İngilizcedir. Linux sürümü Steam'de bulunmuyor.
Kimlere uygun, benzer oyunlar
Subnautica; keşif hissinden, sakin ama gerilimli atmosferden ve "yavaş yavaş öğrenme" döngüsünden hoşlananlara uygun. Çatışma odaklı oyunlar arıyorsanız yanlış adres olabilir. Derinlik korkusu ya da büyük deniz yaratıklarından rahatsızlık duyanlar için bazı bölümler gergin geçebilir. Benzer bir "yalnız insan, yabancı dünya" duygusu için Event[0]'a, Europa temalı bir uzay macerası için Destiny 2'ye bakabilirsiniz. Okyanus gezegeni fikrinin edebiyattaki en ünlü örneği ise Solaris'tir.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=BtP8r8nRfko
Benzer oyunlarTümü →
Breathedge: oynanışı ve oyundaki gerçek oksijen, vakum, uzay cenazesi bilimiRedRuins Softworks2018 · PC, Nintendo Switch, PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S
Interstellar Rift: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit kuşağı, madencilik, roket bilimiSplit Polygon2015 · PC (Windows)
Starbound: oynanışı ve oyundaki gerçek ötegezegen, Venüs, radyasyon bilimiChucklefish2013 · PC (Windows, macOS, Linux), Xbox One, Xbox Series X|S
Stationeers: oynanışı ve oyundaki gerçek yaşam destek, atmosfer, Europa, Mars bilimiRocketWerkz2017 · PC (Windows)
Ostranauts: oynanışı ve oyundaki gerçek Newton uçuşu, yaşam destek, Venüs bilimiBlue Bottle Games2020 · PC (Windows)
Space Haven: oynanışı ve oyundaki gerçek yaşam destek, oksijen, yapay yerçekimi bilimiBugbyte Ltd.2020 · PC (Windows, macOS, Linux)
























