NASA Eyes on the Solar System: ücretsiz 3B uzay simülasyonu ve gerçek görev verileri
NASA/JPL'in tarayıcıda çalışan ücretsiz Güneş Sistemi simülasyonu Eyes, 150'den fazla gerçek görevi ve gezegenlerin konumunu gösterir. Yazı, uygulamanın kullanımını ve verilerinin bilimini anlatıyor.
- Tür
- Simülasyon
- Çıkış yılı
- 2010
- Geliştirici
- NASA JPL Görselleştirme Teknolojisi Uygulama ve Geliştirme Ekibi
- Yayıncı
- NASA / JPL
- Platformlar
- Web tarayıcısı (eyes.nasa.gov); mobilde Earth Now ve Spacecraft AR
Eyes on the Solar System, NASA'nın Jet Propulsion Laboratory'sinin (JPL) hazırladığı, tarayıcıda çalışan ücretsiz bir üç boyutlu Güneş Sistemi simülasyonudur. Bir oyun değildir; skor, düşman ya da bitiş ekranı yoktur. Ama oyun sitelerinin sevdiği "serbest keşif" duygusunu taşır: gezegenlerin, uyduların, asteroitlerin ve onlara giden uzay araçlarının arasında istediğiniz gibi dolaşabilirsiniz. Uygulama, daha geniş bir ailenin parçasıdır: NASA bu seriyi "NASA's Eyes" adıyla yürütüyor ve gerçek NASA verisini ve görüntülerini eğlenceli, etkileşimli biçimde herkese açmayı amaçladığını belirtiyor.
Bu yazıda uygulamanın ne sunduğunu, bilim açısından neden değerli olduğunu ve gerçek zamanlı verilerin nereden geldiğini ele alıyoruz.
Nasıl kullanılır?
Uygulamalar tarayıcıdan açılır; NASA'ya göre internet bağlantısı ve bir tarayıcısı olan her cihazda çalışırlar. Her uygulama kendi sekmesinde açılır. Ailenin üyeleri şunlardır:
- Eyes on the Solar System: planetleri, uyduları, asteroitleri, kuyruklu yıldızları ve uzay araçlarını gösterir. Zamanı ileri ya da geri sarabilirsiniz; NASA'nın tanımına göre 1950 ile 2050 arasındaki Güneş Sistemi'ni, geçmiş ve gelecek görevlerle birlikte görmek mümkündür. 150'den fazla NASA görevini başından sonuna izlemek de mümkündür.
- Eyes on Asteroids: Dünya'nın yörüngesine yakın 30.000'den fazla asteroiti gerçek zamanlı izler ve Dünya'ya en yakın beş yaklaşmayı listeler.
- Eyes on the Earth: NASA'nın Dünya gözlem uydularını ve Dünya'nın "yaşam belirtilerini" (karbondioksit, ozon, deniz seviyesi) gösterir.
- Eyes on Exoplanets: 5.500'den fazla doğrulanmış ötegezegen sistemini gezmenizi sağlar.
- DSN Now: NASA'nın Derin Uzay Ağı'nın o an hangi uzay aracıyla konuştuğunu gösterir; veri 5 saniyede bir tazelenir.
- Mars 2020 EDL: Perseverance gezgininin Mars'a iniş evrelerini adım adım canlandırır.
Listede yer almayan ama aynı sayfada tanıtılan başka uygulamalar da vardır. Mars Relay Network, Mars yörüngesindeki araçlar ile yüzeydeki gezginler arasındaki geçmiş, güncel ve gelecek iletişimi gerçek görev verisiyle gösterir; Perseverance ve Curiosity'nin yanına inip üstlerinden geçen yörünge araçlarını izleyebilir ya da iletişim "kama"larını yörüngeden görebilirsiniz. Experience Curiosity, Curiosity gezgininin görevinden belirli günleri (örneğin 908. gündeki delme çalışmasını ve 868. gündeki ünlü "selfie"yi) yeniden kurar; robot kolu, anteni ve direği sürükleyerek hareket ettirebilir, her cihazı tanıyabilirsiniz. Experience InSight ise InSight görevinin kurulum ve bilim çalışmalarını canlandırır. Eyes on the Earth tarafında Uluslararası Uzay İstasyonu'nu izleyip günde 16 kez gün doğumu ve batımı görebilir, yirmi yıla uzanan küresel görüntü ve veriyi tarih aralığı seçerek geri oynatabilirsiniz.
Başlangıç için NASA'nın önerdiği "yapılacak beş şey"den birkaçı: Perseverance'ın inişini adım adım izlemek, yaklaşan beş asteroiti görmek, Pluto'nun 2015'teki ilk yakın geçişini izlemek, Cassini'nin Satürn ile halkaları arasındaki "Büyük Final"ini izlemek ve o an hangi görevlerin Dünya'ya veri gönderdiğine bakmak. Bu rehberin kapak görseli de Eyes'ın Cassini Büyük Final sahnesinden alınmıştır.
Oyundaki bilim
Bu bölümde "oyun" yerine "uygulama" demek daha doğru: Eyes bir kurgu değil, bir veri görselleştirmesidir. Gezegenlerin ve uzay araçlarının konumu, JPL'nin gerçek verilerine dayanır. Bu nedenle burada "neyi doğru, neyi basitleştirmiş" sorusunun cevabı diğer oyunlardan farklıdır: neredeyse her şey doğrudur; basitleştirme ise ölçekte ve sunumdadır.
Konum verisi: zamanda yolculuk
Uygulamadaki uzay araçlarının ve gezegenlerin konum ve yönelim bilgileri, NASA'ya göre JPL'in gerçek verisine dayanır. Geçmişteki bir görev gerçekleşmiş konumlarla, gelecekteki bir görev ise hesaplanmış yörüngeyle gösterilir; ikisini birbirinden ayırmak önemlidir. Mars Science Laboratory'nin (Curiosity) iniş zamanı uygulamada haftalar önceden, yörünge planlayan ekip tarafından tahmin edilmişti ve saniyenin bir kesri içinde doğru çıktı. Bu, yörünge mekaniğinin ne kadar öngörülebilir olduğunu gösteren iyi bir örnektir.
Işığın hızı ve Derin Uzay Ağı
DSN Now uygulaması, uzay araçlarıyla iletişimin ne kadar zaman aldığını somut hâle getirir. NASA'nın tanımına göre Derin Uzay Ağı, boylam olarak birbirinden yaklaşık 120 derece uzakta üç tesisten oluşur: Kaliforniya'da Barstow yakınındaki Goldstone, İspanya'da Madrid yakınında ve Avustralya'da Canberra yakınında. Dünya döndükçe bir araç bir istasyonun ufkunun altına inerken öbür istasyon sinyali devralır. NASA, 18 Kasım 2026'da Voyager 1'in Dünya'dan bir ışık günü, yani yaklaşık 25,9 milyar kilometre uzakta olacağını duyurdu; Dünya'dan çıkan ışığın aracı bulması 24 saat sürecek (ayrıntı: NASA, Voyager 1'in ışık günü kilometre taşı). Eyes'ta Voyager'ı fırlatılışından bugüne izleyip uzaklığı kendiniz görebilirsiniz (Voyager 1 ve Voyager 2).
Asteroitler ve olası tehlike
Eyes on Asteroids, NASA'nın tanımına göre bir yaklaşmanın nasıl tanımlandığını ve bir asteroit ya da kuyruklu yıldızın "potansiyel tehlikeli cisim" sınıfına nasıl girdiğini etkileşimli anlatımla öğretir. DART görevinin ikili asteroit sistemine çarpışını da izleyebilirsiniz (Dünya'ya yakın asteroitler ve DART).
Ötegezegenler: veri var, resim yok
Eyes on Exoplanets'ta yaşanabilir bölgedeki gezegenleri görmek mümkündür, ama bu gezegenlerin yüzey görünümü doğrudan gözlenemediği için bir yorum, yani model işidir. NASA'nın tanımına göre uygulamada gezegenleri tür, keşif yöntemi ya da gözlemevine göre süzebilir, yalnızca Kepler ve TESS keşiflerine bakabilirsiniz; yörünge ve boyut gibi bilgiler ise gözlemlere dayanır. Konuyla ilgili ayrıntı için Ötegezegenler ve yaşanabilir bölge sayfalarımıza bakın.
Ne basitleştiriliyor?
Güneş Sistemi gerçekte inanılmaz boştur; uygulama bunu ekrana sığdırmak için yakınlaştırma ve zaman hızlandırma kullanır. Uzay araçları üç boyutlu modellerle gösterilir; bu bir fotoğraf değil, çizilmiş bir modeldir. Bunu bilmek, uygulamayı bir "canlı kamera" gibi okumamak için gerekli.
Geliştirme hikâyesi
Eyes ailesi, JPL'deki Görselleştirme Teknolojisi Uygulama ve Geliştirme Ekibi tarafından yaratıldı; ekibin başında Kevin Hussey vardır. Eyes on the Solar System ailenin ilk üyesi olarak 2010'da yayımlandı; ilk sürümler tarayıcıya Unity oyun motoru eklentisi kurmayı gerektiriyordu. Bugünkü uygulamalar ise NASA'ya göre normal bir web tarayıcısında çalışıyor. Mars Science Laboratory'nin inişi sırasında uygulamaya yaklaşık 739.000 ek ziyaret geldi ve o hafta sonu JPL sunucularından 20 terabayt veri aktarıldı. Experience Curiosity, Curiosity'nin Mars'a inişinin üçüncü yıldönümünde hazırlandı; ekip, 3B içerik için yalnızca Blender ve GIMP gibi açık kaynaklı yazılımları kullandı ve uygulama 2015'te SIGGRAPH'in WebGL bölümünün açılışında tanıtıldı. Aileden Eyes on the Earth 2009'da "Global Climate Change" kategorisinde, Experience Curiosity ise 2016'da "Government & Civil Innovation" kategorisinde Webby ödülü kazandı.
Etkisi ve ödülleri
NASA, Eyes'ı herkesin gerçek NASA verisini ve görüntülerini etkileşimli biçimde anlayabilmesi için sunduğunu belirtiyor. Eyes'ın değeri, kurgu ve gerçeği ayırmak zorunda olmamamızdır: ekranda gördüğünüz her şey, gerçek bir göreve ve gerçek bir ölçüme dayanır.
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
Eyes, tarayıcıdan (eyes.nasa.gov) çalışır; ayrıca NASA'nın mobil uygulamaları da vardır: Earth Now (Dünya verileri) ve Spacecraft AR (artırılmış gerçeklikle uzay araçlarını çevrenize yerleştiren uygulama). Eyes uygulamaları ücretsiz erişime açıktır. NASA'nın sayfası İngilizcedir; Türkçe arayüz desteği resmî kaynakta belirtilmiyor, bu yüzden Türkçe desteği olduğunu söyleyemiyoruz.
Kimlere uygun? Benzer oyunlar
Eyes, meraklı herkese, öğrencilere ve öğretmenlere uygundur; hiçbir oyun deneyimi gerektirmez. Aynı çizgide daha çok özgürlük isteyenler için Celestia, SpaceEngine ve Universe Sandbox yazılarımıza bakabilirsiniz. Güneş Sistemi'ne genel bir giriş için Güneş Sistemi sayfamızı öneririz.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=kAvFhVBY5Po
Benzer oyunlarTümü →
Cosmoteer: oynanışı ve oyundaki gerçek itki, Newton yasaları, ISS bilimiWalternate Realities2022 · PC (Windows)
Spacebase DF-9: oynanışı ve oyundaki gerçek yaşam destek, yörünge enkazı, izolasyon bilimiDouble Fine Productions2013 · PC (Windows, macOS, Linux)
ΔV: Rings of Saturn: oynanışı ve oyundaki gerçek delta-v, halka, Enceladus bilimiKodera Software2019 · PC (Windows, macOS, Linux)
Kerbal Space Program Edu: okul sürümü ve oyundaki gerçek roket denklemi, Hohmann bilimiSquad, TeacherGaming2014 · PC
Mars First Logistics: oynanışı ve oyundaki gerçek Mars yerçekimi, gezgin bilimiShape Shop2023 · PC (Windows)
Star Trek: Bridge Crew: oynanışı ve oyundaki gerçek warp, ışık hızı, ekip yönetimi bilimiRed Storm Entertainment2017 · PC (Windows, VR başlıkları), PlayStation 4 (PlayStation VR), Oculus Quest
























