Comm Check (Cabbage, Harwood): Columbia faciası, özeti ve okuma rehberi
Michael Cabbage ve William Harwood'un Comm Check kitabı, 2003'te Columbia mekiğinin kaybını, enkaz çalışmasını ve soruşturmayı anlatıyor; özeti, bilimi ve okuma rehberi.
- Tür
- İnceleme / belgesel
- Yazar
- Michael Cabbage
- İlk yayın yılı
- 2004
Comm Check... The Final Flight of Shuttle Columbia, Michael Cabbage ile William Harwood'un 1 Şubat 2003'te uzay mekiği Columbia'nın Dünya atmosferine dönüş sırasında dağılmasını anlatan kitabıdır. İlk kez 2004'te Free Press tarafından yayımlandı; 2008'de yeni bir basımı çıktı. Kitap, felaketi yalnızca son dakikalarıyla değil, mekik programının geçmişi, kazanın ardından yürütülen enkaz toplama çalışmaları ve soruşturma süreciyle birlikte ele alıyor. Başlıktaki "comm check" ifadesi "iletişim kontrolü" anlamına gelir ve Columbia'yla temasın kesilmesine gönderme yapar.
Kitap ne anlatıyor?
Kitap, bir kazayı baştan sona yeniden kuran gazetecilik çalışması. Konusu, uzay mekiği programının tarihi ile kazadan sonraki kurtarma ve soruşturma çalışmaları; yani STS-107 görevi, onu çevreleyen program yılları ve sonrasındaki araştırma tek bir anlatıda birleştirilmiş durumda.
Okur, görevin yedi kişilik mürettebatıyla da tanışıyor: komutan Rick Husband, pilot William McCool, görev uzmanları Michael Anderson, Kalpana Chawla, David Brown ve Laurel Clark ile İsrail'in ilk astronotu Ilan Ramon. Ramon'un uçuşa, Terezin toplama kampında tutulan çocuk Petr Ginz'in Ay'dan görünen Dünya'yı çizdiği bir resmi götürmesi, görevin ayrıntılarından biridir. Kitabın tonu doğrudan ve olay sırasını izleyen bir muhabir diliyle yazılmış; romanlaştırma ya da süslü bir anlatım beklememek gerekir.
Kitabın özeti
Bu bölüm kitabın sonunu da anlatır.
Anlatının çerçevesi, Columbia'nın 16 Ocak 2003'te Kennedy Uzay Merkezi'nin 39A rampasından fırlatılmasıyla çizilir. STS-107, mekiklerin sık yaptığı türden bir bilim görevidir: yedi kişilik ekip kırmızı ve mavi iki vardiyaya ayrılıp gün boyu çalıştı, uçuşta 80'in üzerinde araştırma yürütüldü ve iniş 1 Şubat için planlandı. Kalkıştan yaklaşık 82 saniye sonra dış yakıt tankının sol ayak bölgesinden bir parça yalıtım köpüğü koptu ve mekiğin sol kanadına çarptı. Bu çarpma, kanadın ön kenarını koruyan panellerden birinde hasar bıraktı. Hasarın boyutu uçuş boyunca netleşmedi; kazanın bilinen öyküsünün büyük bölümü, bu belirsizlik karşısında ne yapıldığı ve ne yapılmadığıyla ilgilidir.
Soruşturma kayıtlarına göre Hasar Değerlendirme Ekibi, kanadın durumunu görmek için Savunma Bakanlığı'ndan görüntü istedi; görev yönetim ekibinin başkanı Linda Ham bu talebi iptal etti. Ekip, köpük kopmasının riskini de küçümsedi. Köpük kopması önceki uçuşlarda da görülmüştü; bu yüzden olağan bir sorun gibi algılanıyordu. 1 Şubat sabahı mekik dönüş için fren ateşlemesini yaptı, atmosfere girdi ve hasarlı kanattan içeri sıcak gazlar sızmaya başladı. Mürettebatla iletişim kesildi, kısa süre sonra Columbia dağıldı ve yedi kişi hayatını kaybetti.
Kazadan sonraki bölümler enkaz toplama operasyonunu ve soruşturmayı kapsar. Parçalar Doğu Teksas'tan Louisiana'nın güneyine uzanan geniş bir alana dağılmıştı; arama Mayıs 2003'e kadar sürdü ve yaklaşık 83.900 parça, orbiter'in ağırlığının yaklaşık yüzde 38'ine denk gelecek kadar malzeme toplandı. Columbia Kaza Soruşturma Kurulu (CAIB), 26 Ağustos 2003'te raporunu yayımladı. Raporun ilk sonucu fizikseldi: köpük çarpması kanat hasarına, hasar da dönüşte kanadın yapısal olarak çökmesine yol açmıştı. İkinci sonucu kurumsal kültürle ilgiliydi: bilinen bir sorun yıllarca "kabul edilebilir" sayılmış, Challenger'ın ardından bile benzer bir örüntü sürmüştü. Kurul 29 öneri sundu. Mekik uçuşları 29 ay durdu, 26 Temmuz 2005'te STS-114 ile yeniden başladı ve program 2011'de sona erdi.
Yazarlar ve yazıldığı dönem
Kitabın iki yazarı var. William Harwood, CBS News için Florida'dan çalışan bir uzay muhabiri; aynı zamanda amatör astronom olarak da tanınır. 1984'ten beri ABD uzay programını izliyor, kariyerine UPI'nin Cape Canaveral büro şefi olarak başladı ve CBS News'un verdiği bilgiye göre 129 mekik görevini haberleştirdi. Diğer yazar Michael Cabbage'dır; kitabın kapağında Harwood'la birlikte yer alır.
Kitap, CAIB raporunun yayımlandığı yılın hemen ardından, 2004'te çıktı. Bu yakınlık anlatıya güncellik kattı, ama aynı zamanda bir sınır da koydu: mekik programının sonraki yılları, 2011'deki emeklilik ve yeni nesil araçlar kitabın kapsamı dışında kaldı.
Kitaptaki bilim: köpük, kanat ve atmosfere dönüş
Kazanın bilimi, atmosfere dönüş fiziğiyle ilgilidir. Bir uzay aracı yörüngeden inerken hava moleküllerini sıkıştırır ve yüzeyi çok yüksek sıcaklıklara ulaşır. Mekiğin burnunu ve kanatların ön kenarlarını koruyan panel malzemesi takviyeli karbon-karbon (RCC) idi; kaynaklara göre yaklaşık 1.510 °C'ye (2.750 °F) dayanabiliyordu ve her kanatta 22 panel bulunuyordu.
Kalkış sırasında kopan köpük, saniyede yaklaşık 190 ile 256 metre arasında bir bağıl hızla bu panellerden birine çarptı. Köpük hafif bir malzeme; ama bu hızda sert bir yüzeye vurunca etkisi büyük olabiliyor. Bu hız, köpüğün kendi hızından çok mekiğin hızından gelir: koptuktan sonra köpük havayla yavaşlarken mekik yükselmeye devam eder ve aradaki fark çarpmanın şiddetini belirler. Soruşturma sırasında Southwest Research Institute'ta Temmuz 2003'te yapılan çarpma deneyleri, köpüğün bu panellerde nasıl hasar bırakabileceğini ölçmek için yapıldı. Dönüş günü ise zaman çizelgesi şöyleydi: fren ateşlemesi ABD Doğu saatiyle 08.15 sularında, atmosfere giriş 08.44'te, iletişim kaybı 08.59'da gerçekleşti ve kısa süre sonra araç dağılmaya başladı.
Kazadan sonra uygulanan değişikliklerden biri, yörüngede mekiğin kanatlarını ve burnunu incelemek için uzun bir sensör uzantısının (Orbiter Boom Sensor System) kullanılmasıydı; ayrıca dış tankın ayak bölgesindeki köpük yeniden tasarlandı, Kennedy Uzay Merkezi'ne dokuz yeni kamera noktası eklendi ve kanatlara sıcaklık ile ivme algılayıcıları yerleştirildi (her kanatta 22 sıcaklık, 66 ivme ölçer). Kitabın bilimle ilgili en öğretici yanı, hatanın bilimsel bilgisizlikten değil, bilginin toplanıp yorumlanma zincirinin kırılmasından doğduğunu göstermesidir. Aynı örüntünün Challenger'daki karşılığını Rogers Komisyonu Raporu sayfamızda okuyabilirsiniz.
Etkisi ve ödülleri
Columbia kazası, Challenger'dan on yedi yıl sonra gerçekleşti ve iki olay birlikte anıldığında mekik programının bir kurum olarak nasıl öğrendiği (ya da öğrenemediği) tartışmasının merkezine yerleşti. CAIB'in kurumsal kültür üzerindeki vurgusu bu yüzden önemlidir: kurul, fiziksel nedenin yanında, uyarıların yönetim zincirinde nasıl kaybolduğunu da kayda geçirdi. Comm Check bu tartışmanın popüler okur tarafındaki karşılığı olarak okunabilir.
Comm Check, Columbia kazasına ayrılmış başlıca popüler kitaplardan biri olarak anılır; kazaya dair genel kaynaklar da kitaptan söz eder. Kitap, kazanın hem teknik hem de insani yanını bir arada vermesiyle gazeteci bakışının bir örneği olarak okunur. Bu sayfa hazırlanırken kitabın bir ödül aldığına dair güvenilir bir kayıt bulunamadı; bu nedenle ödül iddiasında bulunmuyoruz.
Kazanın bıraktığı miras başka alanlarda da görülür: Ay'daki bazı kraterlere mürettebat üyelerinin adlarının verilmesi, Kalpana-1 uydusu ve Kalpana Chawla'nın adını taşıyan süper bilgisayar bunlar arasındadır. Soruşturma kurulunda ise eski astronot Sally Ride da yer almıştı. Kazadan çıkarılan derslerin bir bölümü, bir sonraki uzay programlarında risk değerlendirmesinin nasıl yapılacağını da şekillendirdi.
Uyarlamalar
Kitabın doğrudan uyarlaması olarak bilinen bir film ya da dizi bu sayfa hazırlanırken saptanmadı ve sitemizde Columbia kazasına ayrılmış bir yapım sayfası da yok. Konuyu mühendislik dersleri açısından ele alan bir kitap için Ascension sayfasına bakabilirsiniz.
Kimlere uygun, nereden başlanır?
Kitap gazetecilik üslubunda yazıldığı için teknik bilgisi olmayan okurlara da uygun. Uzay mekiği tarihine, uçuş güvenliğine ve kaza soruşturmalarına ilgi duyanlar için iyi bir başlangıç. Kitabı tek başına okumak yeterli, ama şu sıralama daha verimli olabilir:
- Önce programın arka planı: The Space Shuttle Decision, mekiğin tasarım kararlarının kökenini anlatır.
- Sonra Comm Check: Kazanın öyküsü ve soruşturma bu kitapta toplanıyor.
- Mühendislik dersleri için: Ascension, kazanın mühendislik açısından çıkardığı sonuçları ele alır.
- Karşılaştırmalı okuma: Challenger kazasını anlatan Adam Higginbotham'ın Challenger kitabı, iki felaketin benzer yanlarını görmenizi sağlar.
Okuyacaklara bir uyarı: kitap bir uçuşun ve yedi kişinin ölümünün ayrıntılarını anlatıyor; teknik bir rapor gibi soğuk değil. Ama ağırlık kişisel yaslardan çok, kazanın nasıl önlenemediği üzerinde. Mekik programının güvenlik dersleri üzerine düşünmek isteyenler için kitabın özellikle son bölümleri, yani soruşturma ve çıkarılan sonuçlar, en değerli kısımdır.

























