Kalpana Chawla

Kalpana Chawla, uzaya çıkan ilk Hint asıllı kadın olan Hindistan doğumlu Amerikalı astronot ve havacılık mühendisidir. Hindistan'da havacılık mühendisliği okuduktan sonra ABD'de doktorasını tamamladı, NASA'da akışkanlar dinamiği araştırmacısı olarak çalıştı ve 1994'te astronot seçildi. 1997'de Columbia mekiğiyle ilk uçuşunu yaptı. 1 Şubat 2003'te, ikinci görevi STS-107'nin dönüşünde Columbia'nın parçalanmasıyla altı ekip arkadaşıyla birlikte hayatını kaybetti. Adı bugün bir asteroitte, bir ay kraterinde ve bir uydu adında yaşıyor.

Erken yaşamı ve eğitimi

Chawla, Hindistan'ın Haryana eyaletindeki Karnal kentinde doğdu. Resmî doğum tarihi 17 Mart 1962'dir; bazı kaynaklar gerçek doğum tarihinin 1 Temmuz 1961 olduğunu, okula bir yıl erken başlayabilmesi için resmî kayıtlarda farklı bir tarih kullanıldığını belirtir. 1976'da Karnal'daki Tagore Baal Niketan Okulu'nu bitirdi.

Punjab Mühendislik Koleji'nde havacılık mühendisliği okudu ve 1982'de mezun oldu; bölümdeki ilk kız öğrencilerden biriydi. Aynı yıl ABD'ye giderek 1984'te Arlington'daki Texas Üniversitesi'nde yüksek lisansını, 1988'de Boulder'daki Colorado Üniversitesi'nde havacılık mühendisliği doktorasını tamamladı. Bu yıllarda kara ve deniz uçakları ile planörler için ticari pilot lisansı, aletli uçuş yetkisi ve uçuş eğitmenliği belgesi de aldı.

Kariyeri

1988'de NASA'nın Ames Araştırma Merkezi'nde hesaplamalı akışkanlar dinamiği üzerine çalışmaya başladı. Bu alan, hava akışını bilgisayar benzetimleriyle çözerek uçakların ve diğer araçların çevresindeki akışı inceler. 1993'te Kaliforniya'daki Overset Methods şirketine araştırmacı ve başkan yardımcısı olarak geçti. 1990'ların başında ABD vatandaşı oldu.

NASA, Aralık 1994'te onu 15. astronot grubuna seçti. Bir yıllık eğitimin ardından Kasım 1996'da STS-87 ekibine atandı. İlk uçuşundan sonra, Şubat 1998'de mekik ve istasyon donanımından sorumlu ekip lideri oldu; ardından Astronot Ofisi'nde mekik ve istasyon donanımı, robotik ve mürettebat sistemleri gibi teknik konularda görev yaptı.

Uzay yolculukları

STS-87 (1997)

İlk uçuşu, 19 Kasım 1997'de Columbia mekiğiyle başlayan STS-87 göreviydi. Görev uzmanı ve asıl robot kol operatörüydü; kalkış sırasında yedek uçuş mühendisi olarak da görev yapıyordu. Görev sırasında mekikten bırakılan SPARTAN uydusu beklenen manevrayı yapmadı; Chawla'nın robot kolla uyduyu yakalama denemesi sırasında uydu dönmeye başladı ve iki ekip arkadaşı uzay yürüyüşüyle uyduyu elle yakaladı. NASA önce olayı mürettebat hatası olarak nitelendirdi, ancak sonraki inceleme yazılım arayüzündeki hataları, yetersiz eğitimi ve yer kontrolüyle iletişim sorunlarını sorumlu tuttu ve Chawla'yı akladı. Görev 5 Aralık 1997'de sona erdi; mekik 15 gün 16 saat süren uçuşunda Dünya çevresinde 252 tur atarak yaklaşık 16,7 milyon kilometre yol aldı.

STS-107 ve Columbia faciası (2003)

İkinci uçuşu, 16 Ocak 2003'te fırlatılan STS-107 göreviydi; Chawla bu görevde uçuş mühendisiydi. Kalkış sırasında dış yakıt tankından kopan bir yalıtım köpüğü parçası mekiğin sol kanadına çarptı. 1 Şubat 2003'te atmosfere giriş sırasında, sıcak gazlar hasarlı kanadın içine sızdı ve Columbia, iniş saatinden yaklaşık 16 dakika önce Teksas ve Louisiana üzerinde parçalandı. Yedi kişilik mürettebatın tamamı hayatını kaybetti. Chawla iki uçuşunda toplam 30 gün 14 saat 54 dakika uzayda kaldı.

Uzay ve astronomiye etkisi

Columbia faciası, mekiğin dış yüzeyini koruyan ısı kalkanı sisteminin ne kadar kırılgan olabileceğini ortaya koydu. Mekik uçuşları 2005'e dek durdu; uçuşa dönüş görevinde mekiğin alt yüzeyini istasyondan fotoğraflamak gibi yeni denetimler uygulandı (ayrıntısı Eileen Collins sayfasında). Chawla'nın adının Hindistan'da bir uyduya, okullara ve bir planetaryuma verilmesi, onun özellikle Hindistan'da mühendisliğe ve uzaya ilgi duyan gençler için bir örnek olarak görüldüğünü gösterir.

Mirası

Chawla'ya ölümünden sonra, 4 Şubat 2004'te Başkan George W. Bush'un takdim ettiği Kongre Uzay Onur Madalyası, NASA Uzay Uçuşu Madalyası ve NASA Üstün Hizmet Madalyası verildi. Hindistan, MetSat-1 meteoroloji uydusunun adını Şubat 2003'te Kalpana-1 olarak değiştirdi. 51826 Kalpanachawla asteroiti, Ay'daki Chawla krateri ve 2004'te Mars'taki Columbia Tepeleri'nde bir zirve onun adını taşır. NASA'nın 2004'te kurduğu bir süper bilgisayara da Kalpana adı verildi.

New York'un Queens semtinde 2003'te bir sokağa, Hindistan'ın Coimbatore kentinde bir caddeye adı verildi. Okuduğu Arlington'daki Texas Üniversitesi'nde bir bina, Punjab Mühendislik Koleji'nde kız öğrenci yurdu ve Karnal'daki bir tıp fakültesi de onun adını taşır. Hindistan'daki IIT Kharagpur'da 2004'te kurulan bir uzay teknolojisi birimi ve Haryana'da 2007'de açılan bir planetaryum da onun adını taşır. 2020'de Uluslararası Uzay İstasyonu'na yük taşıyan Cygnus NG-14 kapsülüne "S.S. Kalpana Chawla" adı verildi.

Bilmeye değer

• Punjab Mühendislik Koleji'nde havacılık mühendisliği okuyan dört kadından biriydi.
• Ticari pilot lisansının yanında uçuş eğitmenliği belgesi de vardı.
• NASA'ya önce astronot olarak değil, Ames Araştırma Merkezi'nde akışkanlar dinamiği araştırmacısı olarak girdi.
• Uzaya çıkan Hint asıllı ilk kadındır.
• 2022'de fırlatılan ÑuSat 24 adlı yer gözlem uydusu da onun adını taşır.