Rakesh Sharma

Rakesh Sharma, Hindistan'ın uzaya çıkan ilk insanı. Hava kuvvetleri pilotu olan Sharma, 3 Nisan 1984'te Sovyet Soyuz T-11 aracıyla Salyut 7 uzay istasyonuna giderek Hindistan'ı insanı uzaya gönderen ülkeler arasına soktu. Uzaydan Hindistan'ın nasıl göründüğü sorusuna verdiği "Sare Jahan Se Accha" cevabı, ülkenin hafızasında kaldı.

Hayatı

Rakesh Sharma, 13 Ocak 1949'da Hindistan'ın Patiala kentinde, Pencaplı bir ailede doğdu. St. George's Grammar School'da okudu ve Haydarabad'daki Nizam College'dan mezun oldu. Temmuz 1966'da Ulusal Savunma Akademisi'ne hava kuvvetleri öğrencisi olarak katıldı. Evli ve üç çocuk babası; çocuklarından biri film yönetmeni Kapil Sharma'dır.

1970'te Hindistan Hava Kuvvetleri'nde pilot olarak göreve başladı. 1971'deki Bangladeş Kurtuluş Savaşı sırasında MiG-21 uçakla 21 muharebe görevi yaptı. 1984'te filo lideri rütbesine terfi etti.

Uzay yolculuğu

Hindistan ile Sovyetler Birliği arasında Interkosmos programı kapsamında ortak bir uçuş kararlaştırıldığında, Sharma gönüllü oldu. Hindistan Hava Kuvvetleri'nin 150 deneyimli pilotu arasından, çok zorlu bir tıbbi test de içeren seçimle iki kozmonot adayı belirlendi; Sharma bunlardan biriydi. 20 Eylül 1982'de uzay yolculuğu için seçildiği belirtiliyor. Sovyetler Birliği'nde Yuri Gagarin Kozmonot Eğitim Merkezi'nde eğitim gördü ve eğitimi başarıyla tamamladı.

Sharma, 3 Nisan 1984'te Kazakistan'daki Baykonur Uzay Üssü'nden fırlatılan Soyuz T-11 ile uzaya çıktı. Üç kişilik mürettebatta komutan Yuri Malişev, uçuş mühendisi Gennadi Strekalov ve araştırmacı kozmonot olarak Sharma vardı. Araç Salyut 7 istasyonuna kenetlendi. Sharma istasyonda 7 gün 21 saat 40 dakika kaldı. Ekip bu sürede kırk üç deney oturumu yürüttü; Sharma'nın çalışmaları ağırlıklı olarak biyotıp ve uzaktan algılama alanlarındaydı. Mürettebat 11 Nisan 1984'te Dünya'ya döndü.

İnişin ardından ekip Moskova'da, Sovyet yetkililer ve dönemin Hindistan Başbakanı İndira Gandi'nin de bulunduğu bir basın toplantısı düzenledi. Gandi, Sharma'ya uzaydan Hindistan'ın nasıl göründüğünü sorduğunda, Allama İkbal'in şiirine gönderme yapan "Sare Jahan Se Accha" ("bütün dünyadan daha güzel") yanıtını verdi. Bu uçuşla Hindistan, insanı uzaya gönderen on dördüncü ülke oldu.

Madalyalar ve sonraki yıllar

Sharma, dönüşünde Sovyetler Birliği Kahramanı unvanını aldı; bu unvanı alan tek Hintli. Hindistan da barış zamanının en yüksek yiğitlik nişanı olan Aşok Çakra'yı ona ve iki Sovyet mürettebat arkadaşı Malişev ile Strekalov'a verdi. Nişanın gerekçesinde, Sharma'nın çok titiz bir seçim sürecinden geçtiği, eğitimi üstün başarıyla tamamladığı ve uçuşta planlanan tüm bilimsel deneyleri başarıyla gerçekleştirdiği belirtildi.

Sharma hava kuvvetlerinden kanat komutanı rütbesiyle emekli oldu. 1987'de Hindustan Aeronautics Limited (HAL) şirketine katıldı. Önce Nashik'teki HAL biriminde baş test pilotu olarak çalıştı, sonra Bangalore'a geçerek şirketin baş test pilotluğunu sürdürdü. 2001'de uçuştan çekildi.

Mirası

Sharma, Hindistan'da bir nesil için uzay hayalinin simgesi oldu. Onun yolculuğu, ülkenin sonraki insanlı uçuş planlarına zemin hazırlayan bir ilk adım olarak anılıyor. Hayatını konu alan Hintçe bir film olan "Saare Jahaan Se Achcha", 2018'den beri yapım öncesi aşamada.

Uçuşu, Hindistan'ın Sovyetler Birliği ile kurduğu ortaklığın en görünür sonucuydu. Uçuş, iki ülke arasındaki Soğuk Savaş dönemi iş birliğinin sembollerinden biri sayılır.

Uçuşun siyasi ve bilimsel bağlamı

Uçuş, Interkosmos programının bir parçasıydı. Sovyetler Birliği bu programla müttefik ve dost ülkelerin vatandaşlarını kendi uzay araçlarında uzaya taşıyordu. Hindistan açısından bu, teknolojik bağımsızlık hedefiyle ortaklığı birleştiren bir adımdı. Sharma, kayda geçen belgelerde "araştırma kozmonotu" sıfatını taşıdı; yani uçuşun komutasını ve uçuş mühendisliğini Sovyet arkadaşları üstlendi, onun görevi ise bilimsel ve teknik çalışmaları yürütmekti. Yedi günü aşan istasyon kalışında yaptığı kırk üç deney oturumu, biyotıp ve uzaktan algılama alanlarında Hindistan'ın uzaya yönelik bilimsel ilgisinin ilk somut verisini oluşturdu.

Sharma'nın hayatı, bir pilotun kariyerinin uzayla nasıl kesişebileceğine örnek: 1971 savaşında MiG-21 ile görev yapan genç bir pilot, on üç yıl sonra Salyut 7'ye uçtu ve ardından test pilotluğuna döndü. Ashoka Chakra nişanı gerekçesinde, kendisinin Hindistan'ın uzay tarihinde yer aldığı ve ülkesine onur kazandırdığı vurgulandı.

Sharma'nın yedek pilotu Ravish Malhotra'ydı; iki Hint pilot birlikte seçilmiş ve birlikte eğitim görmüştü. Böylece Hindistan'ın ilk insanlı uzay uçuşu, bir bireysel başarı kadar, hava kuvvetlerinin kurumsal bir ortak çabasıydı.

Sharma'nın Allama İkbal'in şiirinden alıntıladığı bu söz, Hindistan'da kuşaktan kuşağa aktarılan vatansever bir şarkının da ilk dizesidir. Dönüşünden sonra bu cümle, uçuşunun en çok hatırlanan anı hâline geldi.

Bu söz, Hint basınında yıllarca anılan bir ifade oldu.

Kısaca

• 13 Ocak 1949'da Patiala'da doğdu; Hindistan Hava Kuvvetleri pilotu.
• 1971 savaşında MiG-21 ile 21 muharebe görevi yaptı.
• 3-11 Nisan 1984: Soyuz T-11 ve Salyut 7 ile uzaya çıkan ilk Hintli oldu.
• Sovyetler Birliği Kahramanı unvanı ve Aşok Çakra nişanı sahibi.
• HAL'de baş test pilotu olarak çalıştı, 2001'de uçuşu bıraktı.

Fotoğraf: Subhav Sharma · Public domain · Wikimedia Commons