Oliver Jeffers
Kuzey İrlandalı sanatçı ve çocuk kitabı yazarı Oliver Jeffers, How to Catch a Star ve Here We Are kitaplarıyla küçük okurlara yıldızları ve Dünya'yı anlatıyor.
- Doğum tarihi
- 5 Ekim 1977
- Ülke
- Birleşik Krallık (Kuzey İrlanda)
- Görevi
- Çocuk kitabı yazarı, resimleyici ve sanatçı
- Rolü
- Yazar
Oliver Jeffers kimdir?
Oliver Brendan Jeffers (doğumu 5 Ekim 1977, Port Hedland, Batı Avustralya), Avustralya doğumlu Kuzey İrlandalı sanatçı, resimleyici ve çocuk kitabı yazarıdır. Kitaplarının önemli bir bölümü gökyüzüne ve uzaya bakar: ilk kitabı How to Catch a Star (2004; anlamı: Bir Yıldız Nasıl Yakalanır) yıldız yakalamak isteyen bir çocuğu, The Way Back Home (2007) aynı çocuğun Ay'a yolculuğunu anlatır. Yeni doğan oğluna Dünya'yı tanıtmak için yazdığı Here We Are: Notes for Living on Planet Earth (2017; anlamı: İşte Buradayız: Dünya Gezegeninde Yaşamak İçin Notlar) New York Times çok satanlar listesine birinci sıradan girdi ve Apple TV+ için kısa filme uyarlandı. Gökbilimci Prof. Stephen Smartt ile birlikte Güneş Sistemi'nin açık havada yürünebilen bir modelini de tasarladı.
Hayatı
Jeffers Avustralya'da doğdu ama Kuzey İrlanda'nın başkenti Belfast'ta büyüdü. Katolik ve Protestan öğrencileri bir arada eğiten "entegre" okullardan Hazelwood College'da okudu, 2001'de Ulster Üniversitesi'nin görsel iletişim bölümünden mezun oldu. Resmî sitesindeki tanıtıma göre, 1970'ler ve 80'lerin çalkantılı Belfast'ında büyümek ona milliyetçiliğe, sınırlara ve yalnızlaşmaya karşı derin bir güvensizlik aşıladı. Bu tema, yetişkinler için yaptığı resimlerden çocuk kitaplarına kadar işlerinin büyük kısmında görülür.
Uzun yıllar New York'un Brooklyn semtinde yaşayıp çalıştı, 2020'lerin başında Kuzey İrlanda'ya geri döndü. Kitapları Birleşik Krallık'ta HarperCollins, ABD'de Penguin'e bağlı Philomel tarafından yayımlanır ve onlarca dile çevrildi. Resimleri ve yerleştirmeleri New York, Berlin, Dublin, Londra, Sidney, Washington ve Belfast'ta, Brooklyn Müzesi gibi kurumlarda sergilendi. 2007'de Dünya Kitap Günü'nün resmî resimleyicisi oldu, 2013'te U2'nin "Ordinary Love" şarkısının plak kapağını çizdi ve klibinin yönetmenlerinden biri oldu. 2020'de Dünya Günü'nde yayımlanan TED konuşmasının adı "Ode to Living on Earth" (Dünya'da Yaşamaya Övgü) idi. 2022'de sanata hizmetleri için Britanya İmparatorluğu Nişanı'nın MBE derecesini aldı; aynı yıl Atlanta'daki High Museum of Art, 15 Nisan-7 Ağustos arasında kitap çalışmalarının on beş yılını özetleyen bir sergi açtı.
Uzay temalı kitapları
Jeffers'ın ilk üç resimli kitabı aynı küçük çocuğun maceralarını izler. How to Catch a Star (2004), yıldızlara hayran bir çocuğun kendine ait bir yıldız yakalama çabasıdır ve eleştirmenlerden övgü alan bir ilk kitap oldu. Lost and Found (2005; Kayıp ve Bulunmuş) aynı çocuğun bir penguenle arkadaşlığını anlatır. The Way Back Home (2007) ise çocuğu Ay'a götürür. Üç kitap Fransızcada 2009'da tek ciltte toplandı. Okul öncesi yaştaki çocuklar için gökyüzünün ilk tanıtımlarından sayılabilecek bu kitaplar, Hergé'nin Tenten Ay'da albümleri ya da Saint-Exupéry'nin asteroitten gelen kahramanını anlatan Küçük Prens'iyle aynı rafta okunabilir.
Yazarın uzayla en doğrudan kurduğu bağ Here We Are (2017) kitabıdır. Jeffers kitabı, 2017'de doğan ilk oğlu Harland'a bir hoş geldin mektubu olarak yazdı. Kitap, dünyaya yeni gelen birine yaşayacağı gezegeni ve onun üstünde birlikte yaşamanın ne demek olduğunu anlatan notlardan oluşur. Yayımlandığı hafta New York Times çok satanlar listesine birinci sıradan girdi ve Time dergisinin 2017 en iyi çocuk ve gençlik kitapları seçkisinde yer aldı. Kitap, Lost and Found'u da animasyona uyarlamış olan Londralı Studio AKA tarafından kısa filme dönüştürüldü; Meryl Streep'in anlatıcılığını yaptığı film Nisan 2020'de Apple TV+'ta yayımlandı. Üç yıl sonra kızı Mari'ye adadığı tamamlayıcı kitap What We'll Build: Plans for Our Together Future (2020) geldi.
Gökyüzü teması sonraki kitaplarda da sürdü: Meanwhile Back on Earth (2022; anlamı: Bu Arada Dünya'da) ve Where to Hide a Star (2024; anlamı: Bir Yıldız Nereye Saklanır). Resmî sitesine göre Ekim 2025'te çıkan I'm Very Busy onun 22. resimli kitabıdır.
Bilimle ilişkisi: Our Place in Space
Jeffers bilim insanı değil, ama sanatıyla bilim arasında bilinçli bir köprü kurar. Aralık 2006'da Belfast'ta açtığı "Additional Information" sergisinde figüratif yağlı boya resimlerin üzerine matematik denklemleri yerleştirerek sanat ile bilim arasındaki paralellikleri işledi.
Bu ilginin en büyük ürünü Our Place in Space (Uzaydaki Yerimiz) projesidir. Jeffers'ın resmî sitesinde, kendisiyle süpernovalar ve yıldız evrimi üzerine çalışan gökbilimci Prof. Stephen Smartt'ın birlikte tasarladığı destansı bir Güneş Sistemi modeli olarak tanıtılır. Proje, Güneş Sistemi'ni heykellerle kuran üç boyutlu bir yürüyüş rotası, bir artırılmış gerçeklik uygulaması ve Nerve Centre'ın düzenlediği eğitim etkinliklerinden oluşur. Our Place in Space, Birleşik Krallık'ın Mart-Kasım 2022 arasında düzenlenen Unboxed yaratıcılık festivalinin on ana projesinden biri olarak Kuzey İrlanda, Cambridge ve Liverpool'da ziyaretçilere açıldı. Böyle bir model, gezegenler arasındaki boşluğun ne kadar büyük, Dünya'nın ise ne kadar küçük olduğunu yürüyerek hissettirmeyi amaçlar; bu bakımdan projenin anlattığı şey Carl Sagan'ın Soluk Mavi Nokta'sındaki fikre yakındır.
Resmî sitesindeki tanıtım, onun sanatının merkezine aynı düşünceyi koyar: insanların çizdiği sınırlar, yaşama giderek daha az elverişli hâle gelen bir topun üstünde uzayda süzüldüğümüz gerçeği karşısında anlamını yitirir. Jeffers takımyıldızlarını da insanlığın hikâyesine daha uzun bir mercekten bakmanın aracı olarak kullanır. Bir iklim konferansında kendisine "sanatçı" yerine "gözlemci ve tercüman" unvanı verilmişti. Çocuklara uzayı anlatmak isteyen aileler için önerilerimizi Çocuklar için uzay rehberimizde bulabilirsiniz.
Ödülleri
- Lost and Found: Nestlé Smarties Kitap Ödülü'nde (5 yaş ve altı) altın ödül, 2006 Blue Peter Kitap Ödülü; Kate Greenaway Madalyası'nda kısa liste.
- Lost and Found animasyonu: Studio AKA'nın 24 Aralık 2008'de Channel 4'ta yayımlanan uyarlaması 40'tan fazla uluslararası ödül kazandı; aralarında 2009 BAFTA Çocuk Ödülleri'nde en iyi animasyon da var.
- The Incredible Book Eating Boy: 2007 İrlanda Kitap Ödülleri'nde yılın çocuk kitabı.
- The Way Back Home: 2008 İrlanda Kitap Ödülleri ve 2009 Kate Greenaway Madalyası kısa listeleri.
- The Heart and the Bottle: 2011 V&A Kitap Resimleme Ödülü.
- 2014'te Hay Festivali'nin ilk kez verdiği, bütün eserine yönelik Hay Madalyası; 2017'de Sam Winston ile yaptığı A Child of Books ile Bologna Çocuk Kitapları Fuarı ödülü.
- Here We Are: Time dergisinin 2017 en iyi kitapları seçkisi; 2020'de Québec Kitapçılar Ödülü (uluslararası gençlik dalı).
- 2022 Yeni Yıl Onur Listesi'nde MBE nişanı.
Kitapları
Etkisi
Jeffers, sade çizgisi, el yazısına benzeyen metinleri ve sayfadaki boşluğu anlatının parçası yapan kompozisyonlarıyla tanınır. En geniş okur kitlesine Drew Daywalt'ın yazdığı, kendisinin resimlediği The Day the Crayons Quit (2013; Boya Kalemleri İsyan Etti) ile ulaştı; kitap New York Times listesinde birinci oldu ve bir diziye dönüştü. Ancak onu uzay okurları için ayrıca ilginç kılan şey, en küçük okurlara gezegenimizi uzaydan bakarak anlatma ısrarıdır. Here We Are bir babanın oğluna yazdığı mektup olarak başlayıp çok satan bir kitaba ve kısa filme dönüştü; Our Place in Space ise bir resimli kitap sanatçısının bir astrofizikçiyle birlikte Güneş Sistemi'ni sokağa, yürünebilir bir rotaya taşıyabileceğini gösterdi.























