David Scott

David Scott kimdir?

David Randolph Scott (d. 6 Haziran 1932), Amerikalı test pilotu, NASA astronotu ve Ay'da yürüyen yedinci insandır. Uzaya üç kez gitti: Gemini 8'de pilot, Apollo 9'da komuta modülü pilotu, Apollo 15'te ise görev komutanı olarak. Apollo 15, Ay'a dördüncü insanlı iniş ve Ay Gezgini'nin (Lunar Roving Vehicle) ilk kez kullanıldığı görevdir. Scott, yazar olarak da Sovyet kozmonot Aleksey Leonov ile birlikte yazdığı Two Sides of the Moon: Our Story of the Cold War Space Race (Ay'ın İki Yüzü: Soğuk Savaş Uzay Yarışının Hikâyemiz, 2006) adlı ortak otobiyografiyle tanınır.

Hayatı ve pilotluk yılları

Scott, 6 Haziran 1932'de Teksas'ta, San Antonio yakınlarındaki Randolph Field hava üssünde doğdu; ikinci adını da bu üsten aldı. Babası Tom William Scott, sonradan tuğgeneralliğe yükselen bir avcı pilotuydu. Çocukluğunun bir bölümü 1936-1939 arasında Filipinler'in Manila kentinde geçti. Babası gibi pilot olmaya kararlıydı; çocukken çok sayıda model uçak yaptı.

Lise sonrası yüzme bursuyla Michigan Üniversitesi'nin mühendislik okuluna girdi, ancak 1950 baharında West Point'teki ABD Askerî Akademisi'ne kabul edildi. 1954'te 633 kişilik sınıfının beşincisi olarak mezun oldu ve Hava Kuvvetleri'nde subay oldu. 1956-1960 yıllarında Hollanda'daki Soesterberg Hava Üssü'nde F-86 Sabre ve F-100 Super Sabre uçaklarıyla uçtu. 1962'de Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden (MIT) havacılık ve uzay bilimlerinde yüksek lisans ve mühendislik dereceleri aldı. Aynı yıl Edwards Hava Üssü'ndeki Deneme Pilotu Okulu'na girdi; okulun komutanı ses hızını ilk aşan pilot Chuck Yeager'dı. Scott sınıfını birincilikle bitirdi, ardından Havacılık ve Uzay Araştırma Pilotu Okulu'nu tamamladı.

NASA'daki uçuşları

Scott, Ekim 1963'te NASA'nın üçüncü astronot grubuna seçilen on dört kişiden biri oldu. İlk görevlerinden biri, Apollo yönlendirme bilgisayarının geliştirilmesini MIT'de astronot temsilcisi olarak izlemekti.

Gemini 8 (16 Mart 1966): Neil Armstrong'un komutasında pilot olarak uçtu. Mürettebat, önceden fırlatılan Agena hedef aracına kenetlenerek uzayda iki aracın ilk kenetlenmesini gerçekleştirdi. Ancak kısa süre sonra bir iticinin kendiliğinden ateşlenmesi aracı tehlikeli biçimde döndürmeye başladı. Armstrong dönmeyi Dünya'ya geri dönüş için ayrılmış iticilerle durdurdu ve kurallar gereği görev yaklaşık on saat sonra sona erdi; Scott'ın planlanan uzay yürüyüşü de iptal oldu. Scott'ın acil durumun ortasında Agena'nın yerden kontrol edilebilmesini sağlaması övgü topladı. Bu görev, Ay'da İlk İnsan (First Man) filminde de canlandırılır.

Apollo 9 (3-13 Mart 1969): James McDivitt ve Rusty Schweickart ile Dünya yörüngesinde on gün geçirdi. Görev, Ay modülünün insanlı olarak ilk kez denendiği bir mühendislik testiydi. Scott komuta modülü pilotu olarak araç testlerinin büyük bölümünü yürüttü ve açık kapakta ayakta durarak bir uzay yürüyüşü yaptı. NASA'ya göre Scott, hem Dünya yörüngesinde hem de Ay'a giden Apollo görevlerinde uçmuş üç astronottan biridir.

Apollo 15: Ay'da bilim günleri

Apollo 12'nin yedek komutanlığından sonra Scott, Al Worden ve James Irwin ile Apollo 15'in mürettebatı oldu. Görev 26 Temmuz 1971'de Kennedy Uzay Merkezi'nden fırlatıldı. Apollo 15, Ay yüzeyinde daha uzun kalmayı ve bilimsel araştırmayı öne çıkaran "J görevleri"nin ilkiydi. Jeolojiye ilgi duyan Scott, eğitim sırasında Caltech jeoloğu Lee Silver ile arazi gezilerine çıktı ve iniş yeri olarak Hadley Yarığı (Hadley Rille) bölgesinin seçilmesinde etkili oldu.

Scott ve Irwin, 30 Temmuz'da Falcon adlı Ay modülüyle Hadley-Apenin bölgesine indi; Scott son alçalmada aracı elle yönetti. İki astronot Ay'da üç gün kaldı ve Ay Gezgini'yle üç keşif turu yaptı. İkinci gün Spur Krateri'nde, Ay'ın erken dönem kabuğundan kalma bir anortozit örneği buldular; basın bu taşa "Yaratılış Taşı" (Genesis Rock) adını verdi.

Son yürüyüşün sonunda Scott televizyon kamerasının önünde bir çekiç ile bir tüyü aynı anda bıraktı. Hava direncinin olmadığı Ay ortamında ikisi yere aynı anda düştü; bu, Galileo'nun cisimlerin boşlukta kütlelerinden bağımsız olarak aynı hızla düştüğü fikrinin herkesin izleyebildiği bir gösterisiydi. Scott ayrıca uzay araştırmaları uğruna hayatını kaybeden astronot ve kozmonotların adlarını taşıyan bir plaketi ve Paul Van Hoeydonck'un yaptığı küçük alüminyum heykel "Düşmüş Astronot"u (Fallen Astronaut) Ay'a bıraktı. Mürettebat 7 Ağustos 1971'de Pasifik Okyanusu'na indi.

Dönüşten sonra mürettebatın izinsiz olarak yaklaşık dört yüz pul zarfını Ay'a götürdüğü ortaya çıktı. Astronotlar aldıkları parayı iade etti, ancak NASA ve Hava Kuvvetleri tarafından kınandılar ve Apollo 17'nin yedek ekibinden çıkarıldılar. Zarflar 1983'te mahkeme dışı bir uzlaşmayla astronotlara geri verildi.

NASA kayıtlarına göre Scott uzayda toplam 546 saat 54 dakika geçirdi; bunun 20 saat 46 dakikası araç dışı etkinlikti.

NASA yöneticiliği ve sonrası

Scott, Sovyetler Birliği ile ilk ortak görev olan Apollo-Soyuz Test Projesi'nde özel yardımcı olarak çalıştı ve Moskova'da teknik bir ekibe başkanlık etti. Burada görevin Sovyet komutanı Aleksey Leonov ile tanıştı. 1973'te NASA'nın Dryden Uçuş Araştırma Merkezi'ne (bugünkü Armstrong Uçuş Araştırma Merkezi) müdür yardımcısı oldu; Nisan 1975'te merkezin müdürlüğüne getirildi. Bu sivil görevi kabul etmek için Mart 1975'te albay rütbesiyle Hava Kuvvetleri'nden emekli oldu. 1977'de NASA'dan ayrıldı.

Özel sektörde kendi şirketini kurdu ve uzay projelerinde çalıştı. Brown Üniversitesi'nin Hindistan'ın Chandrayaan-1 Ay sondası için kurduğu bilim ekiplerinde yer aldı; NASA için Ay ve Mars keşfinden bilimsel verimi artırmayı amaçlayan görselleştirme araştırmalarına katıldı. 2024'te uzay programına hizmetleri nedeniyle onursal tuğgeneralliğe terfi ettirildi.

Yazar olarak: Ay'ın İki Yüzü

Scott ve Leonov, 2004'te ABD ile Sovyetler Birliği arasındaki uzay yarışını iki taraftan anlatan ortak bir otobiyografi üzerinde çalışmaya başladı. Gazeteci Christine Toomey'nin katkısıyla hazırlanan Two Sides of the Moon 2006'da yayımlandı. Kitap, aynı yarışın iki rakip pilotunun hayatını dönüşümlü bölümlerle anlatır: Leonov uzayda ilk yürüyüşü yapan insandı, Scott ise Ay'a inen bir görevin komutanı. Kitabın önsözlerini Neil Armstrong ve oyuncu-yapımcı Tom Hanks yazdı. Soğuk Savaş'ın iki karşıt kampından iki astronotun aynı kitapta buluşması, uzay yarışını tek taraflı kahramanlık anlatısından çıkarıp insani bir öyküye çevirir.

Sinema ve televizyonla ilişkisi

Scott, uzay programını anlatan yapımlarda danışmanlık yaptı. Kayıp Ay kitabından uyarlanan Apollo 13 filminin ve 1998 tarihli HBO mini dizisi From the Earth to the Moon'un danışmanları arasındaydı; dizide onu Brett Cullen canlandırdı. Tom Hanks'in yapımcılığını üstlendiği IMAX filmi Magnificent Desolation: Walking on the Moon 3D (2005) için de danışmanlık yaptı. 2003-2004'te BBC'nin Space Odyssey: Voyage to the Planets dizisinin danışmanıydı. 1981'deki ilk uzay mekiği uçuşunu (STS-1) İngiliz televizyonu için yorumladı.

Ödülleri

• NASA Üstün Hizmet Madalyası ve Seçkin Uçuş Haç Nişanı (Gemini 8, 1966)
• NASA Seçkin Hizmet Madalyası (Apollo 9, Apollo 15 ve 1978)
• Hava Kuvvetleri Seçkin Hizmet Madalyası (Apollo 9 ve Apollo 15)
• Birleşmiş Milletler Barış Madalyası (Apollo 15 mürettebatı, 1971; ilk kez verildi)
• Robert J. Collier Kupası (Apollo 15 mürettebatı ve Robert Gilruth ile, 1971)
• Uluslararası Havacılık Federasyonu (FAI) De la Vaulx Madalyası ve Altın Uzay Madalyası (1971)
• Michigan Üniversitesi onursal doktorası (1971)

Etkisi

Scott, Apollo programının mühendislik denemelerinden bilimsel keşfe geçtiği dönemin simgesidir. Apollo 15'in getirdiği örnekler arasında Ay'ın erken kabuğundan kalma Yaratılış Taşı gibi ünlü parçalar vardır; çekiç ve tüy deneyi ise fizik derslerinde bugün de gösterilen en ünlü Ay görüntülerinden biri oldu. Leonov'la yazdığı kitap, uzay yarışını iki tarafın gözünden anlatan ender birinci elden kaynaklardan biri olarak okunmaya devam ediyor.