Magnificent Desolation: Walking on the Moon 3D

Magnificent Desolation: Walking on the Moon 3D, Apollo programında Ay yüzeyinde yürüyen on iki astronotu konu alan 40 dakikalık bir IMAX 3D belgeseli. Mark Cowen'ın yönettiği film 23 Eylül 2005'te IMAX salonlarında gösterime girdi. Tom Hanks filmin hem anlatıcısı hem de ortak senaristi ve yapımcısı; yapım şirketi Playtone, yapımcılar arasında Gary Goetzman da var. Hanks için bu, Apollo 13 filmi ve From the Earth to the Moon mini dizisinden sonra Apollo'yla ilgili üçüncü projeydi.

Konusu

Film izleyiciyi Ay yüzeyine indiriyor ve "orada olmak nasıl bir şeydi?" sorusunun peşine düşüyor. Ay modülünün kapağının açılması, ilk adımlar, düşük kütleçekimde yürümeye alışmak ve tozlu, sessiz, gri bir manzarada çalışmak; hepsi üç boyutlu olarak yeniden canlandırılıyor. Belgesel yalnızca geçmişe bakmıyor: kadroda yer alan "Alfa İstasyonu komutanı", "Helyum-3 komutanı" ya da "geleceğin astronotu" gibi roller, filmin Ay'a dönüşü ve Ay'da kurulacak üsleri de hayal ettiğini gösteriyor.

Başlığın hikâyesi

Filmin adı, Apollo 11'in Ay yüzeyindeki ilk dakikalarından geliyor. Neil Armstrong'un "Muhteşem bir manzara" sözüne Buzz Aldrin iki kelimeyle karşılık verir: "Muhteşem ıssızlık." Magnificent desolation ifadesi o günden beri Ay manzarasının en çok alıntılanan tarifi. İlginç bir ayrıntı: 1950 yapımı bilimkurgu filmi Destination Moon'da Ay'a ayak basan kurgusal karakter de ilk izlenimini "mutlak bir çorakluk ve ıssızlık" diye anlatıyordu.

Ay'da yürüyen on iki kişi

Filmin merkezindeki on iki astronot, altı ayrı görevde ikişer kişi olarak Ay yüzeyine indi. Temmuz 1969'da Apollo 11 ile Neil Armstrong ve Buzz Aldrin, Kasım 1969'da Apollo 12 ile Pete Conrad ve Alan Bean ilk adımları attı. Apollo 13'ün inişi bir oksijen tankı patlaması nedeniyle iptal edildi; ardından Apollo 14 ile Alan Shepard ve Edgar Mitchell, Apollo 15 ile David Scott ve James Irwin, Apollo 16 ile John Young ve Charles Duke, son olarak Aralık 1972'de Apollo 17 ile Eugene Cernan ve jeolog Harrison Schmitt Ay'da yürüdü. Son üç görevde astronotlar Ay aracını kullanarak iniş noktasından kilometrelerce uzaklaşabildi ve yüzeyde günlerce kaldı. Programın tamamında Dünya'ya 382 kilogramı aşkın Ay kayası ve toprağı getirildi. Filmde seslendirme kadrosunun neredeyse bu listenin tamamını kapsaması, belgeselin her birine ayrı bir ses verme çabasını gösteriyor.

Yapım ve seslendirme kadrosu

Film; NASA'nın tarihî görüntülerini, oyuncularla çekilmiş canlandırmaları ve bilgisayar efektlerini bir araya getiriyor. Ekranda astronotları canlandıran oyuncular görünürken, sesleri tanınmış isimler veriyor ve bu kadro filmin en dikkat çekici yanlarından biri. Morgan Freeman Neil Armstrong'u, Paul Newman David Scott'ı, Matt Damon Alan Shepard'ı, John Travolta James Irwin'i, Matthew McConaughey Alan Bean'i, Gary Sinise Eugene Cernan'ı, Bill Paxton Edgar Mitchell'i, Scott Glenn Charles Duke'u, John Corbett Harrison Schmitt'i, Barry Pepper John Young'ı, Peter Scolari Pete Conrad'ı seslendiriyor. Bryan Cranston ise From the Earth to the Moon'da canlandırdığı Buzz Aldrin'e geri dönüyor.

Seçimlerin bir kısmı Apollo sinemasına göz kırpıyor: Sinise Apollo 13'te Ken Mattingly'yi, Paxton aynı filmde Fred Haise'i, Glenn ise Boşluktaki Kahramanlar'da Alan Shepard'ı oynamıştı. Müzikler James Newton Howard ve Blake Neely'ye, görüntü yönetimi Sean MacLeod Phillips'e ait. Film 2006'da Görsel Efektler Derneği'nin (VES) özel gösterim filmlerinde en iyi görsel efekt ödülünü kazandı.

Bilimsel karne

Belgeselin temel çerçevesi sağlam. Apollo programında altı Ay inişi gerçekleştirildi ve bu uçuşlarda on iki insan Ay'da yürüdü; film de bu on iki kişinin hikâyesine odaklanıyor. Ay'ın yüzey kütleçekiminin Dünya'nınkinin yaklaşık altıda biri olması, astronotların neden zıplayarak ilerlediğini ve düşüp kalktıklarını açıklıyor; film bu tuhaf yürüyüşü üç boyutlu canlandırmalarla iyi yakalıyor.

Gerçek görüntüler ile canlandırmaların iç içe geçmesi, izleyicinin hangi sahnenin arşivden geldiğini ayırt etmesini zorlaştırıyor; bu, belgesel olarak filmin zayıf noktası. Filmde sesini Paul Newman'ın verdiği David Scott'ın adı, Ay'da yapılmış en bilinen deneyle de anılıyor: Apollo 15 komutanı Scott, bir çekiç ile bir şahin tüyünü aynı anda bırakarak Galileo'nun, hava direnci yoksa cisimlerin kütlelerinden bağımsız olarak aynı hızla düştüğü öngörüsünü canlı yayında gösterdi.

Filmin gelecek bölümüne gelince: "Helyum-3" vurgusu boşuna değil. Helyum-3'ün, Güneş rüzgârıyla milyarlarca yıl boyunca Ay toprağının (regolit) üst katmanına biriktiği ve Ay'da Dünya'dakinden daha bol bulunduğu düşünülüyor. 1986'dan beri bazı araştırmacılar bu izotopun Ay'dan çıkarılıp füzyon yakıtı olarak kullanılmasını öneriyor; ancak bu henüz bir öneri ve teknik açıdan çok uzak bir hedef. Ay'a insanlı dönüş ise 2026'da Artemis II'nin Ay çevresinden geçişiyle yeniden gündemde.

Etkisi

Yaklaşık 3 milyon dolar bütçeyle çekilen film dünya genelinde 40,9 milyon dolar hasılat elde etti ve 6 Kasım 2007'de DVD olarak yayımlandı. Apollo'yu kurmaca filmlerden tanıyan izleyiciler için gerçek astronotların deneyimine köprü kuran bir yapım. Ay'a inişin perde arkasını merak edenler Ay'da İlk İnsan filmine, gerçek arşiv görüntülerini görmek isteyenler Apollo 11 belgeseline göz atabilir.

Kısaca

• Tür: IMAX 3D belgesel, 40 dakika, 2005.
• Yönetmen: Mark Cowen; anlatıcı, ortak senarist ve yapımcı Tom Hanks.
• Sesler: Morgan Freeman, Paul Newman, Matt Damon, John Travolta, Gary Sinise, Matthew McConaughey ve diğerleri.
• Konu: Ay'da yürüyen on iki Apollo astronotu ve Ay'a dönüş hayali.
• Bilim: Temel bilgiler doğru; arşiv ile canlandırma arasındaki sınır belirsiz.