WhatsApp X Facebook Telegram LinkedIn E-posta

Aleksey Leonov

18 Mart 1965'te Voshod 2 ile ilk uzay yürüyüşünü yapan kozmonot; 1975'te Apollo-Soyuz görevinde Soyuz 19'u komuta etti. Aynı zamanda ressamdı.

Doğum tarihi: 30 Mayıs 1934
Ülke: Rusya (Sovyetler Birliği)
Görevi: Kozmonot, uzay yürüyüşünün ilk insanı
Kurum: Sovyet Hava Kuvvetleri; Yuri Gagarin Kozmonot Eğitim Merkezi
Rolü: Astronot
Ölüm tarihi: 11 Ekim 2019

Aleksey Leonov, 18 Mart 1965'te Voshod 2 görevinde uzay aracının dışına çıkarak tarihteki ilk uzay yürüyüşünü yapan kozmonottur. On iki dakika dokuz saniye süren bu yürüyüş, insanın boşlukta hayatta kalabileceğini kanıtladı; aynı zamanda ölümle sonuçlanabilecek bir krize dönüştü. Leonov aynı zamanda ressamdı ve 1975'te Apollo-Soyuz görevinde Soyuz'un komutanı olarak Soğuk Savaş'ın ortasında iki ülkenin uzay araçlarını yörüngede kenetleyen kişiydi.

Hayatı

Aleksey Arhipoviç Leonov, 30 Mayıs 1934'te Sibirya'daki Listvyanka köyünde doğdu. Dokuz çocuklu ailenin sekizinci çocuğuydu. Babası elektrikçi ve madenciydi; 1936'da "halk düşmanı" ilan edilerek tutuklandı. Aile Kemerovo'da bir ablasının yanına taşındı; babası sonradan serbest bırakıldı ve haksız yere hapsedildiği için tazminat aldı. Leonov çocukken aileye yiyecek sağlamak için resim yapıyordu; sobalara çiçek, tuvallere manzara çizerdi. 1948'de aile Kaliningrad'a taşındı.

1953'te liseyi bitiren Leonov, Riga'daki sanat akademisine gitmeyi düşündü, ancak öğrenim ücreti nedeniyle vazgeçti ve Kremençuk'taki uçuş okuluna katıldı. İlk solo uçuşunu 1955'te yaptı. Çuguyev Yüksek Hava Kuvvetleri Pilot Okulu'nda avcı pilotluğu eğitimi aldı, 1957'de onur derecesiyle mezun olup teğmen oldu. 1959'da Svetlana Dozenko ile evlendi ve Doğu Almanya'da bir keşif alayında görev yaptı.

1960'ta Sovyet Hava Kuvvetleri pilotları arasından seçilen yirmi kişilik ilk kozmonot grubuna girdi. Bu grubun içinde Yuri Gagarin de vardı.

Uzay yolculukları

Leonov'un uzay yürüyüşü ilk olarak Voshod 1 görevine planlanmıştı, ancak bu uçuş iptal edildi; yürüyüş Voshod 2'ye kaldı. Leonov, on sekiz ay boyunca ağırlıksızlık eğitimi aldı. Voshod 2, 18 Mart 1965'te komutan Pavel Belyayev ve Leonov ile yörüngeye fırlatıldı. Leonov, 4,8 metrelik bir halatla araca bağlı olarak kapsülün dışına çıktı.

Yürüyüşün sonunda büyük sorun çıktı: uzay giysisi boşlukta şişti ve Leonov hava kilidine geri giremez hale geldi. Valfi açarak giysideki basıncın bir kısmını tahliye etti ve güçlükle kapsüle girebildi. Yürüyüş sırasında yaşadığı bu zorlukları, yıllar sonra anlatmaya devam etti. Leonov bu görev sırasında yörüngeden gün doğuşunu gösteren küçük bir çizim yaptı; bu, uzayda yapılan ilk sanat eseri olarak anılır.

Voshod 2'nin inişi de sorunluydu; araç planlanan bölgenin dışında, Perm civarındaki yoğun ormanlık alana indi ve ekip geceyi karlı ormanda geçirdi.

1968'de Leonov, Ay çevresinde dolanacak bir Soyuz 7K-L1 uçuşunun komutanı olarak seçildi. Bu uçuş, aracın güvenilirlik sorunları ve Amerikan Apollo 8'in aynı hedefe ulaşması nedeniyle iptal edildi. Leonov aynı zamanda Ay'a ayak basacak ilk Sovyet olarak da seçilmişti; ancak N1 roketli Ay programı sonuçsuz kaldı. 1971'de Salyut 1 istasyonuna gidecek Soyuz 11 ekibinin komutanıydı; ekipten Valeri Kubasov'un tüberküloza yakalandığı şüphesi doğunca ekip yedek ekiple değiştirildi. Soyuz 11 mürettebatı dönüş yolunda hayatını kaybetti ve Leonov'un ekibi onların yerine bir sonraki Salyut görevi için bekletildi; ancak o istasyon kaybedildi.

Leonov'un ikinci uçuşu, Temmuz 1975'te Soyuz 19'un komutanı olarak katıldığı Apollo-Soyuz Test Projesi'ydi. Bu, Sovyetler Birliği ile ABD'nin ilk ortak uzay görevi oldu; Soyuz ve Apollo araçları yörüngede kenetlendi ve iki ekip iki gün boyunca birlikte çalıştı. Görev boyunca Amerikalı komutan Thomas Stafford ile yakın dost oldu; Leonov, Stafford'un küçük çocuklarının vaftiz babası oldu. Leonov uçuş sırasında Amerikalı astronotların portrelerini de çizdi.

Sonraki yılları

1976-1982 arasında kozmonot ekibinin başkanlığını ve Yuri Gagarin Kozmonot Eğitim Merkezi'nin müdür yardımcılığını yaptı; kozmonotların eğitimini yönetti ve "Neptun" adlı bülteni yayımladı. 1992'de emekli oldu. Sonraki yıllarda bir bankada danışman ve başkan yardımcısı olarak çalıştı, Birleşik Rusya Partisi'nin Yüksek Konseyi'nde yer aldı.

Leonov bir ressam olarak da tanındı; sanatçı Andrey Sokolov ile ortak albümler yayımladı, eserleri pek çok sergide yer aldı. Uzaya renkli kalemler ve kâğıt götürüp Dünya'yı çizdi; "uzayın ilk sanatçısı" olarak anılır. Yazar Arthur C. Clarke, "2010: Odyssey Two" romanını ona ve fizikçi Andrey Saharov'a ithaf etti; romandaki uzay gemisinin adı "Cosmonaut Alexei Leonov"du. 2006'da astronot David Scott ile birlikte "Two Sides of the Moon" (Ayın İki Yüzü) adlı anı kitabını yazdı.

Leonov, 11 Ekim 2019'da Moskova'da uzun süren bir hastalıktan sonra 85 yaşında öldü. Voshod programının hayatta kalan son kozmonotuydu. Cenaze törenine Tom Stafford Rusça bir konuşmayla katıldı.

Mirası

Leonov'un uzay yürüyüşü, Uluslararası Uzay İstasyonu'nun inşasında kullanılan tüm dış mekân çalışmalarının atasıdır. Kapsülden çıkış sırasında yaşadığı sorun, uzay giysisi tasarımlarında ve eğitim protokollerinde önemli dersler bıraktı. Ay'ın arka yüzündeki Leonov krateri 1970'te adına verildi; ayrıca bir asteroidi de onun adını taşır. Sovyet-Amerikan işbirliğinin ilk uzay adımını atan Apollo-Soyuz'un komutanı olarak, uzay yarışının rekabetinden barışçıl işbirliğine geçişin simgelerinden biri sayıldı.