Tully kimdir? Chanur serisinin hani gemisine sığınan insanı
Tully, C. J. Cherryh'in The Pride of Chanur romanında kif esaretinden kaçıp hani kaptanı Pyanfar'ın gemisine sığınan insandır; serinin diğer türleriyle ilk temasının simgesidir.
- Tür
- İnsan
- Geçtiği eser
- The Pride of Chanur (1982)
- Yaratıcısı
- C. J. Cherryh
- İlk göründüğü yıl
- 1982
- Canlandıran
- Film ya da dizi uyarlaması yok
- Kitabı
- Sayfasını aç →
Tully kimdir? Tully, C. J. Cherryh'in 1982 tarihli The Pride of Chanur romanındaki insandır. Kitaba göre kif adlı avcı bir türün esaretinden kaçar ve hani kaptanı Pyanfar Chanur'un gemisine sığınır. Romanda "Outsider", yani dışarıdan gelen olarak anılır; Compact adı verilen çok türlü ticaret ağının üyelerinin çoğunun karşılaştığı ilk insan olduğu için hem kendi başına bir karakter hem de insanlığın bu topluluğa açılan kapısıdır. Chanur serisinin ana karakterlerinden biri sayılır. Serinin hani kaptanı Pyanfar'la birlikte hikâyeyi taşıyan ikinci önemli figür olması, onu ilk romanın ötesinde de anılır kılar.
Hangi eserlerde geçer?
Tully, Cherryh'in beş romanlık Chanur serisinde yer alır. Seri DAW Books tarafından 1982 ile 1992 arasında yayımlanmıştır: The Pride of Chanur (1982), Chanur's Venture (1984), The Kif Strike Back (1985), Chanur's Homecoming (1986) ve Chanur's Legacy (1992). Karakterin tanıtıldığı ilk roman hem Hugo hem Locus ödülüne aday gösterilmiştir (1983). Yazarı C. J. Cherryh hakkında ayrıntı için sitedeki yazar sayfasına, ilk romanın konusu ve okuma önerileri için kitap sayfasına bakabilirsiniz.
Tully'nin dünyası: Compact
Tully'yi anlamak için, sığındığı toplumu bilmek gerekir. Romanda birbirine bağımlı birkaç tür bulunur:
- Hani: kedigillere benzeyen tür. Geleneksel düzende uzaya yalnızca kadınlar çıkar, erkekler gezegende kalır; yönetim han adı verilen bir klan meclisindedir.
- Kif: sıçana benzeyen, "sfik" denen kişisel otoriteyle örgütlenen avcı tür.
- Stsho: ticarete ve ittifaklara düşkün, narin, kuş benzeri otçullar.
- Mahendo'sat: Compact'ın dengesini diplomasiyle korumaya çalışan, primatlara benzeyen tür.
- Knnn: teknolojik olarak çok ileri, metan soluyan, anlaşılması zor tür.
Compact'ın çoğu üyesi için insan yeni bir türdür; Tully de bu yüzden anlatıda hem bir kaçak hem de bir "ilk" olarak durur.
Hikâyedeki yeri
Tully'nin hikâyesi ilk romanın başlangıç noktasıdır. Anlatıya göre kif'ler onun keşif gemisini ele geçirmiş, mürettebatın çoğunu ondan bilgi koparmaya çalışırken öldürmüştür. Tully, Meetpoint İstasyonu'nda kaçmayı başarır ve The Pride of Chanur adlı tüccar gemiye sığınmak ister. Pyanfar başta isteksizdir; Tully onu mürettebata kabul etmeye ikna eder. Pyanfar'ın onu kif'lere teslim etmeyi reddetmesi, kif'lerin hırslı lideri Akukkakk'ı hani'lerin düşmanı yapar.
Tully'nin işlevi iki katmanlıdır. Bir yandan olay örgüsünün sebebidir: onun yüzünden bir kaptan ve gemisi büyük bir siyasi tehlikeye girer. Öte yandan kitabın "yabancı" fikrine bakışını insan üzerinden kurar. Okurun kendisiyle özdeşleştirdiği insan, bu evrende anlaşılması gereken bir bilinmezdir. Bu, bizim okumamızdır; yine de ilk romanda insanın "öteki" konumunda olması, kitabın öne çıkan yönüdür.
Romanın sonunda Tully'ye ne olur?
Bu bölüm eserin sonunu da anlatır. Kif'ler The Pride of Chanur'u hani uzayına doğru takip eder; ancak güçlü ve gizemli knnn araya girer ve kif'leri geri püskürtür. Knnn, bir insan gemisini, Ulysses'i de hani uzayına getirir; Tully böylece kendi türüyle yeniden buluşur. Tully'nin sonraki romanlardaki yolculuğunu burada ayrıntılandırmıyoruz; seriyi okuyacaklar için bu kısmı açık bırakmak daha doğru.
Seriyi nereden okumalı?
Tully'yi ilk kez The Pride of Chanur'da görürsünüz; bu yüzden en doğal başlangıç, serinin 1982 tarihli ilk kitabıdır. Beş romanlık seri 1982'den 1992'ye yayım sırasıyla okunabilir; son kitap, ilk dördünden altı yıl sonra çıkmıştır. Cherryh'in başka serilerine geçmek isteyenler için sitedeki Alliance-Union okuma sırası sayfası bir başlangıç noktasıdır.
Yazar hakkında kısaca
Carolyn Janice Cherry, 1 Eylül 1942'de St. Louis'te doğdu; 1964'te Oklahoma Üniversitesi'nden Latince lisans, 1965'te Johns Hopkins'ten klasik filoloji yüksek lisans derecesi aldı. Arkeoloji, mitoloji ve mühendislik tarihi alanlarında da yoğunlaştığı belirtilir. 1976'dan beri seksenden fazla kitap yayımlamıştır ve 1979'da "Cassandra" öyküsüyle Hugo Kısa Öykü ödülünü kazanmıştır.
Canlandıranlar
Tully için doğrulayabildiğimiz bir film ya da dizi uyarlaması yoktur; karakter yalnızca romanlarda yaşar. Bu nedenle bu sayfada bir oyuncu adı verilmez. Serinin kapak resimlerini Michael Whelan'ın çizdiği belirtilir; çizimler telif hakkı nedeniyle burada kullanılmamıştır.
Karakterin arkasındaki bilim
Tully'nin hikâyesi, ilk temas kurgusunun ters yüzü sayılabilir. Bilimkurgu çoğunlukla Dünya'ya gelen uzaylıyı anlatır; Cherryh ise insanı uzaylı konumuna koyar. Gerçek dünyada dünya dışı zekâya dair doğrulanmış bir işaret yoktur; bu yüzden ilk temasın nasıl olacağı bilimkurgunun düşünce deneyi alanıdır. Aynı soruyu sitemizde başka biçimlerde de görürsünüz: Louise Banks, yabancı bir türle konuşmaya çalışan bir dilbilimcidir; Ellie Arroway ise Dünya dışından gelen bir sinyali çözen SETI astronomudur.
Tully'nin etrafındaki türlerin çeşitliliği, Cherryh'in uzaylı kurgusunda vurguladığı ilkeyi yansıtır: bir kültür, canlının biyolojisiyle çevresinin etkileşiminden doğar. Bu yüzden kif'le hani'nin birbirine benzemeyen toplum düzenlerini bir insanın kendi alışkanlıklarıyla çözmesi kolay değildir. Cherryh'in birikimi de bu yaklaşımı destekler: Latince ve klasik filoloji eğitimi almış, dilbilim, antropoloji ve tarih araştırmalarına yaslanarak yazan bir yazardır.
Romanın metan soluyan knnn türü, gerçek bir gök cismini akla getirir: Satürn'ün uydusu Titan. NASA'ya göre Titan, yoğun bir atmosferi olan tek uydudur; yüzeyinde metan ve etan gibi sıvı hidrokarbonlardan bulutlar, yağmur, nehirler, göller ve denizler bulunur. Dünya dışında yüzeyinde sıvı bulunduğu bilinen tek yerdir. Titan'a ilk yaklaşan uzay aracı, 1 Eylül 1979'da yanından geçen Pioneer 11 olmuştur. NASA'nın Dragonfly görevi 2028'de fırlatılacak, üç yıl boyunca Titan'da çalışacak ve prebiyotik kimyayı, yani yaşamın yapı taşlarına yol açabilecek kimyasal süreçleri inceleyecek. Metan solunumlu bir yaşamın var olduğuna dair kanıt yoktur; knnn bir düşünce deneyidir, ama Titan'ın neden uzay biyolojisi için ilgi çekici olduğunu anlatmak için iyi bir köprü sunar.
Kültürdeki etkisi
Tully tek başına geniş bir kültür fenomeni değildir; etkisi Chanur serisinin içinde, "ilk temasta öteki biziz" fikrinin sevilen bir örneği olarak yaşar. İlk romanın Hugo ve Locus adaylıkları, kitabın çıktığı dönemde ciddiye alındığını gösterir. Cherryh'in iki Hugo Roman ödülü (Downbelow Station, 1982; Cyteen, 1989) ve 2016'daki Damon Knight Anma Büyük Usta Ödülü, yazarın çevresindeki saygının bir parçasıdır; bu ödüller doğrudan Chanur romanlarına verilmemiştir.
Okur için Tully, bilimkurgunun "insan olmayan bir akla ne kadar yaklaşabiliriz?" sorusuna verdiği yanıtlardan birinin yüzüdür: yabancı olmayı kabullenmek ve karşıdakinin kuralları içinde yaşamayı öğrenmek. Cherryh benzer bir bakışı, Foreigner serisinde Bren Cameron üzerinden başka bir biçimde işler.
Başka karakterlerTümü →
Obelix kimdir? Asterix'in menhir taşıyan Galyalı dostuAstérix le Gaulois (Pilote dergisi, 1959)
Asterix kimdir? Galyalı kahramanın uzaylılarla macerasıAstérix le Gaulois (Pilote dergisi, 1959)
Yoko Tsuno kimdir? Vinéalılarla dost olan elektronik mühendisiYoko Tsuno (Spirou dergisi, 1970; ilk albüm Le Trio de l'étrange, 1972)
Alcide Nikopol kimdir? Bilal'in buzdan çıkan Paris'li mahkûmuLa Foire aux immortels (1980; La Trilogie Nikopol'ün ilk cildi)
Barbarella kimdir? Çizgi romandan sinemaya uzay kadınıBarbarella, V Magazine (1962)
Dan Dare kimdir? Eagle'ın Venüs'e giden uzay pilotuDan Dare, Eagle dergisi (1950)
















