Obelix kimdir? Asterix'in menhir taşıyan Galyalı dostu
Obelix, Asterix serisinde bebekken iksir kazanına düşen, menhir taşıyan iri Galyalı dosttur; 2005 albümünde uzaylı tehdidine karşı Asterix'in yanında savaşır.
- Tür
- İnsan
- Geçtiği eser
- Astérix le Gaulois (Pilote dergisi, 1959)
- Yaratıcısı
- René Goscinny, Albert Uderzo
- İlk göründüğü yıl
- 1959
- Canlandıran
- Gérard Depardieu (1999, 2002, 2008, 2012), Gilles Lellouche (2023)
- Kitabı
- Sayfasını aç →
Obelix kimdir? Obelix, Fransız çizgi roman serisi Asterix'te kahramanın en yakın arkadaşı olan, iri yapılı Galyalı bir menhir heykeltıraşı ve taşıyıcısıdır. Bebekken sihirli iksirin kazanına düştüğü için gücü kalıcıdır; köyün öbür savaşçılarının aksine iksir içmesine gerek yoktur. Yabanıl domuz yemeyi, avlanmayı ve Roma askerleriyle dövüşmeyi sever, her yere küçük köpeği Idefix'i (İngilizce adıyla Dogmatix) getirir. Serinin uzay temalı tek albümü olan Le ciel lui tombe sur la tête'te de Obelix, köyün üstüne gelen uzaylılara karşı Asterix'in yanında yer alır.
Karakterin kısa tanımı
Obelix'in adı "obélisque" (dikilitaş) sözcüğüyle bir kelime oyunudur; bir de matbaacılıktaki "obelus" işaretini çağrıştırdığı düşünülür. İsim iki yönden yerindedir: bir yandan iri vücuduna, bir yandan sırtında taşıdığı dikili taşlara, yani menhirlere gönderme yapar. Obelix bu taşları yontup köy ve çevresine teslim eder; mesleği budur. Kilosuyla alay edilmesinden hoşlanmaz, kendisine "şişman" denmesi onu kırar. Entelektüel merakları sınırlıdır; en büyük tutkuları dövüşmek, avlanmak ve yemek yemektir.
Hangi eserlerde geçer?
Obelix, Asterix ile birlikte 1959'da, René Goscinny ve Albert Uderzo'nun elinde doğdu; ilk olarak Astérix le Gaulois (Asterix the Gaul) adlı hikâyede göründü. Seri, aynı yıl Fransız-Belçika çizgi roman dergisi Pilote'ta başlamıştı. Albümleri yayımlayan Dargaud'dur. Goscinny 1977'de öldükten sonra Albert Uderzo seriyi bir süre tek başına sürdürdü. Küçük köpek Idefix ise albümlerde ilerleyen yıllarda Obelix'in yanında kalıcı bir yer edindi; Asterix and the Banquet albümünden sonra Obelix tarafından resmen sahiplenilmiş sayılır.
Obelix, animasyon filmlerde ve canlı oyunculu yapımlarda da hep Asterix'in yanındadır. Uzay maceraları açısından önemli olan eser, Eylül 2005'te yayımlanan ve serinin 33. cildi olan albümdür. Uderzo bu albümü tek başına yazıp çizdi.
Hikâyedeki yeri
Obelix'in seride iki işlevi vardır. Birincisi fiziksel güçtür: Roma askerleriyle çatışmalarda öne çıkar ve gücü köyün savunmasının önemli bir parçasıdır. İkincisi arkadaşlıktır: Asterix'in her macerada yanında olan ortağıdır. İksir meselesi de Obelix'in karakterinin merkezindedir; köydeki öbür kişiler gücü iksirle geçici olarak kazanırken Obelix'in gücü bebekliğinden gelen kalıcı bir durumdur.
Uzay albümünde bu detay önemli hâle gelir. Köyün üstünde beliren uzay aracı, köylüleri hareketsiz bırakan bir etkiyle saldırır; iksirin korumasıyla yalnızca Asterix, Obelix, Getafix ve Idefix etkilenmez. Tadsilweny gezegeninden gelen Toon adlı uzaylı iksiri ele geçirmek ister, ikinci bir uzaylı ırk olan Nagmalar da aynı hedefin peşindedir. Klonlarla makine savaşçıların çatışması başladığında Obelix, Asterix'le birlikte savaşa katılır.
Bu bölüm eserin sonunu da anlatır. Toon sonunda iksirin uzaylıları yalnızca geçici olarak büyüttüğünü anlar ve vazgeçer. Giderken ziyaretiyle ilgili anıları siler; böylece Obelix de, köyün geri kalanı gibi, yaşananları hatırlamaz.
Canlandıranlar
Canlı oyunculu filmlerde Obelix'i uzun yıllar Gérard Depardieu canlandırdı. Depardieu karakteri serinin ilk dört sinema uyarlamasında oynadı; bunlar 1999, 2002, 2008 ve 2012 yapımlarıdır. 2023 tarihli Asterix & Obelix: The Middle Kingdom filminde rolü Gilles Lellouche devraldı. Aynı filmlerde Asterix'i sırasıyla Christian Clavier, Clovis Cornillac, Édouard Baer ve Guillaume Canet oynadı.
Karakterin arkasındaki bilim ve tarih
Obelix'in mesleği gerçek bir arkeolojik olguya dayanır. Menhir, insanlar tarafından dikilmiş büyük, tek parça bir taştır; sözcük Bretonca "maen/men" (taş) ve "hir" (uzun) sözcüklerinden gelir ve 19. yüzyılda Fransız arkeologlar tarafından yaygınlaştırılmıştır. Bu dikili taşlar genellikle Avrupa'nın orta Tunç Çağı'yla ilişkilendirilir. Geleneksel olarak MÖ 2800-1800 arasındaki Bardak Kültürü (Beaker) halklarıyla anılsa da son araştırmalar bazı menhirlerin altı yedi bin yıl öncesine kadar gittiğini düşündürür. Yalnızca Bretanya'da yaklaşık 50.000 menhir bulunduğu tahmin edilir; Fransa'nın kuzeybatısında ise 1.200 kadar daha vardır.
Burada ilginç bir tarihsel çelişki vardır: Asterix'in hikâyeleri MÖ 50 civarında geçer, ama menhirler genellikle bu tarihten binlerce yıl önceki dönemlerle ilişkilendirilir. Yani Obelix'in taşıdığı malzeme, kendi çağının bile çok ötesindeki bir geçmişin mirasıdır. Bu bağlamı kuran, serinin mizahıdır: çizgi roman bilimsel bir doğruluk iddiasında bulunmaz, yalnızca bölgenin gerçek simgelerini oyunlaştırır. Tarihsel çerçeve, Julius Caesar'ın MÖ 58-50 yılları arasındaki Galya Savaşları'dır; savaşın dönüm noktası MÖ 52'deki Alesia Muharebesi olmuştur.
Obelix'in gücü ise tamamen kurgudur. Fizik açısından bakıldığında büyük bir canlının gücü, bedeninin kütlesiyle orantılı olarak artmaz: bir canlının boyu iki katına çıkarsa kas kesiti yaklaşık dört, kütlesi ise yaklaşık sekiz katına çıkar. Bu yüzden insan boyutlu bir yaratığın tonlarca taşı kolayca kaldırması gerçekte mümkün değildir; Obelix'i mümkün kılan, yalnızca masalın sihirli iksiridir.
Uzay tarihiyle bağ ise Asterix üzerinden kurulur: Fransa'nın ilk uydusu, 26 Kasım 1965'te Cezayir'deki Hammaguir üssünden bir Diamant A roketiyle fırlatıldı ve basın tarafından serinin adıyla anıldı. Uydu aslında "A-1" olarak adlandırılmıştı. Bu isim, serinin Fransız kültüründeki yerini gösterir.
Uzay albümündeki uzaylılar da bilimsel bir kuramı değil, hiciv dilini taşır. Uderzo albümü Walt Disney'e saygı duruşu olarak kurgulamış, çağdaş çizgi roman akımlarını ve bir ülkenin kitle imha silahları bahanesiyle müdahale etmesini hicveden göndermeler eklemiştir. "Tadsilweny" adı Disney'in tersten yazılışıdır; "Nagma" ise "manga"nın tersidir.
Kültürdeki etkisi
Asterix serisi 2025 itibarıyla 41 albüme ve yaklaşık 393 milyon adet satışa ulaştı; Avrupa'nın en çok satan çizgi roman serisidir. Obelix, bu başarının en tanınır yüzlerinden biridir: menhir taşıyan, domuz seven ve köpeğiyle gezen iri adam imgesi, serinin dışına taşan bir kültürel kısaltmaya dönüştü. 1989'da açılan Parc Astérix tema parkı yılda yaklaşık 2,3 milyon ziyaretçi ağırlar.
Uzay albümü, Fransızca baskısıyla yayımlandıktan sonraki iki ay içinde yaklaşık 2,4 milyon adet sattı. Eleştirmenler ise onu serinin en alışılmadık halkası olarak tanımladı; klasik okurun bir kısmı bilimkurgu unsurlarını yadırgadı. Yine de albüm, Obelix'in ve Asterix'in "iksir" gibi basit bir fikirle evrensel bir tehdide bile karşı koyabildiğini, hem gülerek hem de eleştirerek gösterir.
Kısaca
- Obelix, Asterix'in en yakın dostu olan menhir taşıyıcısı Galyalı devdir; 1959'da René Goscinny ve Albert Uderzo tarafından yaratıldı.
- Bebekken sihirli iksire düştüğü için gücü kalıcıdır; yanında köpeği Idefix (Dogmatix) vardır.
- Canlı oyunculu filmlerde Gérard Depardieu (1999, 2002, 2008, 2012) ve Gilles Lellouche (2023) canlandırdı.
- Menhirler gerçek arkeolojik yapılardır; genellikle Asterix'in zamanından binlerce yıl önceki dönemlerle ilişkilendirilir.
- Uzayla ilişkisi 2005 tarihli Le ciel lui tombe sur la tête albümünden gelir ve mizahi bir bilimkurgudur.
Başka karakterlerTümü →
Asterix kimdir? Galyalı kahramanın uzaylılarla macerasıAstérix le Gaulois (Pilote dergisi, 1959)
Yoko Tsuno kimdir? Vinéalılarla dost olan elektronik mühendisiYoko Tsuno (Spirou dergisi, 1970; ilk albüm Le Trio de l'étrange, 1972)
Alcide Nikopol kimdir? Bilal'in buzdan çıkan Paris'li mahkûmuLa Foire aux immortels (1980; La Trilogie Nikopol'ün ilk cildi)
Barbarella kimdir? Çizgi romandan sinemaya uzay kadınıBarbarella, V Magazine (1962)
Dan Dare kimdir? Eagle'ın Venüs'e giden uzay pilotuDan Dare, Eagle dergisi (1950)
Killer Kane kimdir? Buck Rogers'ın baş düşmanı ve değişen yüzleriBuck Rogers çizgi romanı (1929)
















