Japon radar uydusu QPS-SAR-20 Electron ile yörüngede: İlk sinyal 30 dakikada geldi

Japon şirketi iQPS'in (Institute for Q-shu Pioneers of Space) yirminci küçük radar uydusu QPS-SAR-20, 2 Kasım'ı 3 Kasım'a bağlayan gece yörüngeye ulaştı. Rocket Lab'in Electron roketi, Japonya saatiyle 3 Kasım 01.41'de (Türkiye saatiyle 2 Kasım 19.41) Yeni Zelanda'nın Mahia Yarımadası'ndaki Launch Complex 1 rampasından kalktı. Şirketin açıklamasına göre uydu, fırlatmadan yaklaşık 50 dakika sonra planlanan yörüngeye bırakıldı; ayrılmadan yaklaşık 30 dakika sonra da yer istasyonuyla ilk bağlantı kuruldu.

iQPS, ilk iletişimde uydunun bütün donanımının düzgün çalıştığını ve "sağlık durumunun iyi" olduğunu doğruladığını bildirdi. Uydunun takma adı "Wadatsumi-II", görevin adı ise "The Sea God Surveys" (Deniz Tanrısı Gözlüyor). Fırlatma öncesi bültende hedef yörünge, orta eğimli ve yaklaşık 575 kilometre yükseklikte bir yörünge olarak verilmişti.

İş daha bitmedi: Anten açılacak, ilk görüntü alınacak

Yörüngeye ulaşmak, bir radar uydusu için yolun yalnız ilk yarısı. QPS-SAR uydularının asıl aracı, katlanmış halde uzaya giden büyük bir anten. iQPS önümüzdeki günlerde ayarlamaları sürdürüp anteni açacağını, ardından ilk görüntüyü almaya çalışacağını açıkladı. Yani uydunun hizmete girdiğini söylemek için bu iki adımın da başarıyla geçmesi gerekiyor.

Uydunun kullandığı teknik "sentetik açıklıklı radar" (SAR) adını taşıyor. SAR, yeryüzüne radyo dalgası gönderip yansımayı ölçerek görüntü oluşturur; bu yüzden güneş ışığına ihtiyaç duymaz, bulutu ve dumanı da deler. Optik kameraların kör kaldığı gece saatlerinde ya da kötü havada da çalışabilmesi, afet sonrası durum tespiti gibi işlerde radar uydularını değerli kılıyor.

Küçük ama güçlü bir radar

Şirketin anlatımına göre iQPS, hafif ve katlandığında çok az yer kaplayan, patentli, açılır bir büyük anten geliştirdi. Bu anten güçlü radyo dalgası yaymayı mümkün kılıyor; böylece uydu, geleneksel SAR uydularının yaklaşık yirmide biri kütlede ve yüzde biri maliyetle üretilebiliyor. iQPS, QPS-SAR'ın ticari SAR uyduları arasında dünyanın en üst düzeyinde sayılan 46 santimetre çözünürlüğe ulaşabildiğini belirtiyor.

Şirketin hedefi tek tek uydular değil, bir takımyıldız. iQPS'in açıkladığı plana göre Mayıs 2028 sonuna kadar 24 uydu yörüngede olacak; 2030'a doğru eklenecek uydularla dünyanın hemen her yerindeki belirli bir bölgeyi ortalama 10 dakikada bir gözleyebilen, "neredeyse gerçek zamanlı" bir veri hizmeti kurulması amaçlanıyor. Şirket, böylece binalar ve arazi gibi sabit nesnelerin yanında gemi ve araç gibi hareketli nesnelerin de izlenebileceğini savunuyor. Daha önce her birinde üç uydu bulunan 12 yörünge düzlemiyle 36 uyduluk bir ağ planlanmıştı; iQPS bu planı, kendine özgü eğik yörüngeler üzerine kurulu daha büyük bir takımyıldıza genişlettiğini duyurdu.

Uydu adları Japon mitolojisinden

iQPS, uydularına Japon mitolojisindeki tanrıların adlarını veriyor: ilk iki uydu İzanagi ve İzanami adını taşıyordu, ticari dönemin başladığı üçüncü uydudan bu yana ise adlar yörünge düzlemine göre belirleniyor. QPS-SAR-20, daha önce fırlatılan 10 numaralı Wadatsumi-I ile aynı yörünge düzlemine yerleştirildiği için "Wadatsumi-II" adını aldı. Şirket, dört yanı denizle çevrili Japonya'da Wadatsumi'nin denizlerin korunması ve yolculuk güvenliğiyle anılan önemli bir tanrı olduğunu hatırlatıyor. Görev arması da denizi yöneten bir ejderha tanrıyı gösteriyor; armadaki yıldızlar, bugüne kadar Electron ile fırlatılan QPS-SAR uydularının sayısını temsil ediyor.

Uydu numaraları üretim sırasına değil, fırlatma sözleşmelerinin imzalanma sırasına göre veriliyor. Bu yüzden 20 numaralı uydu, 16, 17 ve 19 numaralı uydulardan önce uzaya gitti. iQPS, sıralamanın ileride yine değişebileceğini ama bunun işin ilerleyişini etkilemediğini belirtiyor.

Sırada Yamatsumi-II var

Kyushu Üniversitesi'nin iki emekli profesörü ve bir roket geliştiricisi tarafından 2005'te Fukuoka'da kurulan iQPS, bir sonraki Electron uçuşunda da müşteri. QPS-SAR-19 "Yamatsumi-II", "The Mountain God Rises" adlı görevle en erken 14 Kasım'da fırlatılmak üzere planlanıyor. Bu uydu, 11 numaralı Yamatsumi-I ile aynı düzleme gidecek. Fırlatma tarihleri bu türden görevlerde sık değiştiği için takvimin kesinleşmesini beklemek gerekiyor. 31 Ekim'de yayımladığımız haftanın fırlatmaları yazısında bu görevin ön bilgilerine yer vermiştik.