Axiom Mission 3 (Ax-3): Türkiye'nin ilk astronotunu uzaya taşıyan görev
Ax-3, Ocak-Şubat 2024'te dört kişilik özel bir ekibi ISS'e taşıdı; ekipte Türkiye'nin ilk astronotu Alper Gezeravcı da vardı. Görevin ekibi, zaman çizelgesi ve Türkiye'ye bağlantısı.
- Türü
- Kavram
- Bulunduğu yer
- Uluslararası Uzay İstasyonu (yörünge eğimi 51,66°)
- Keşif
- 18 Ocak 2024'te fırlatıldı
Axiom Mission 3 (kısaca Ax-3), Axiom Space şirketinin SpaceX ile birlikte düzenlediği ve Uluslararası Uzay İstasyonu'na (ISS) dört kişilik, tamamen özel bir ekip taşıyan uçuştur. Görev 18 Ocak 2024'te başladı. Ekipte Türkiye'nin ilk astronotu Alper Gezeravcı da vardı; Türkiye böylece kendi vatandaşını uzaya gönderen ülkeler arasına girdi. NASA bu uçuşu, istasyona giden üçüncü NASA destekli özel uçuş olarak anıyor.
Görev nedir, kim düzenledi?
Ax-3, NASA'nın özel astronot görevleri çerçevesinde yapılan uçuşlardan biridir. Bu modelde ekibi bir şirket kurar, aracı SpaceX sağlar. NASA, Mart 2023'te Axiom Space'i bu üçüncü özel görev için seçtiğini duyurdu. O tarihteki açıklamaya göre uçuşun en erken Kasım 2023'te yapılması ve ekibin istasyonda 14 gün kalması hedefleniyordu. NASA ayrıca komutanın daha önce uçmuş bir NASA astronotu olmasını şart koşuyordu; Ax-3'te bu rolü Axiom Space çalışanı Michael López-Alegría üstlendi. Uçuş sonunda planlanandan epey uzun sürdü; ekip istasyona kenetli olarak 18 günden fazla kaldı.
NASA, aynı açıklamada Axiom'un dört kişilik asıl ekiple iki yedek astronotun adını, çok taraflı ekip işletme paneli (Multilateral Crew Operations Panel) incelemesine sunacağını belirtmişti.
Ekip
- Komutan: Michael López-Alegría (ABD/İspanya). Altıncı uzay uçuşuydu ve Axiom Space için çalışıyor.
- Pilot: Walter Villadei (İtalya). İkinci uzay uçuşuydu.
- Görev uzmanı: Alper Gezeravcı (Türkiye). Türkiye Uzay Ajansı (TUA) adına uçtu; ilk uzay uçuşuydu ve ülkesinin ilk astronotu oldu.
- Görev uzmanı: Marcus Wandt (İsveç). Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) 2022 astronot grubundan uçuş görevi alan ilk isim ve özel bir sağlayıcı aracılığıyla fırlatılan ilk ESA astronotu oldu. İsveç'in görev adı, İskandinav mitolojisinde Odin'in kuzgunlarından biri olan Muninn'dı; kuzgunun diğeri Huginn, ESA'dan Andreas Mogensen'in Crew-7 görevinin adıydı.
Yedek ekipte Axiom'dan Peggy Whitson (komutan) ile TUA'dan Tuva Cihangir Atasever (görev uzmanı) yer aldı. Kaynaklarda dört kişilik asıl ekibin hepsinin askerî pilot geçmişi olduğu belirtiliyor.

Fırlatma ve araç
Fırlatma, 18 Ocak 2024'te 21.49 UTC'de (ABD Doğu saatiyle 16.49; Türkiye saatiyle 19 Ocak 00.49) Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nin LC-39A rampasından yapıldı. Roket, B1080 numaralı birinci kademesiyle uçan bir Falcon 9 Block 5'ti; bu birinci kademe, kayıtlara göre daha önce Axiom-2 görevinde de kullanılmıştı. Ekip, SpaceX'in Crew Dragon Freedom kapsülüyle uçtu. Kapsülün fırlatma kütlesi 12.519 kg, dönüşteki kütlesi 9.616 kg olarak kayıtlıdır; yörünge eğimi 51,66 derecedir.
Zaman çizelgesi
| Olay | Tarih ve saat (UTC) | Ayrıntı |
|---|---|---|
| Fırlatma | 18 Ocak 2024, 21.49 | Kennedy Uzay Merkezi, LC-39A; Falcon 9 ve Crew Dragon Freedom |
| Kenetlenme | 20 Ocak 2024, 10.42 | Harmony modülünün ileri bağlantı noktası; yolculuk yaklaşık 37 saat sürdü |
| Kapakların açılması | 20 Ocak 2024, 12.13 | Ekip istasyona geçti ve Ekspedisyon 70 mürettebatıyla buluştu |
| Ayrılma | 7 Şubat 2024, 14.20 | Aynı bağlantı noktasından; istasyonda geçen süre 18 gün 3 saat 38 dakika |
| Su inişi | 9 Şubat 2024, 13.30 | Florida'nın Daytona Beach açıklarında Atlas Okyanusu; toplam süre 21 gün 15 saat 41 dakika |
NASA, 20 Ocak tarihli notunda kapsülün o sırada Pasifik üzerinde, Güney Amerika'nın batısında olduğunu, istasyondan ayrılışın ise hava durumuna bağlı olarak 3 Şubat civarında beklendiğini yazıyordu. Ayrılış gerçekte 7 Şubat'ta oldu; yani dönüş, hava koşulları yüzünden birkaç gün ertelendi. Planlanan yaklaşık 14 günlük görev, NASA'nın deyişiyle "neredeyse 22 günlük" bir uçuşa dönüştü ve bunun 18 günü istasyonda geçti.

İstasyonda
Ekip, kapakların açılmasından sonra istasyonda Ekspedisyon 70 mürettebatıyla karşılandı. Bu mürettebatta NASA'dan Jasmin Moghbeli ve Loral O'Hara, ESA'dan Andreas Mogensen, JAXA'dan Furukawa Satoshi ile Roskosmos'tan Konstantin Borisov, Oleg Kononenko ve Nikolay Chub vardı. Bir karşılama töreni yapıldı. Kenetlenme, Pasifik üzerinden geçilirken 20 Ocak sabahı gerçekleşti; kapakların açılmasıyla NASA, bunu istasyona gelen üçüncü tamamen özel ekipli görev olarak duyurdu. NASA'nın özetine göre Ax-3 ekibi uçuş boyunca 30'dan fazla bilimsel deney yürüttü.
Freedom'ın 7 Şubat'taki ayrılışı sırasında, Harmony'nin öbür bağlantı noktasında Dragon Endurance kapsülü kenetliydi. Dönüşte kapsül paraşütlerle okyanusa indi ve MV Shannon kurtarma gemisi tarafından karşılandı.
Uçuşun sonunda Dragon, Cape Canaveral'daki SpaceX yenileme tesisine götürülerek incelendi; NASA'nın yükü de dahil olmak üzere bilimsel malzeme Dünya'ya getirildi.
Türkiye cephesi
Türkiye'nin Ax-3'teki yeri, Türkiye Uzay Ajansı (TUA) üzerinden kuruldu: Gezeravcı asıl ekipte, Atasever ise yedek ekipte TUA'yı temsil etti. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Gezeravcı'nın görevlendirildiğini Nisan 2023'ün sonunda açıkladı. Gezeravcı, 2 Aralık 1979'da Mersin'in Silifke ilçesinde doğdu; Hava Harp Okulu'nda ve ABD'de Air Force Institute of Technology'de (Ohio, Dayton) öğrenim gördü. Türk Hava Kuvvetleri'nde F-16 pilotu olarak yaklaşık 21 yıllık deneyime sahipti.
Gezeravcı'nın görevde Türk bayrağını yanında götürdüğü aktarılıyor. Türkiye'nin uçuştaki bilimsel çalışmalarının ayrıntıları için Türkiye Uzay Ajansı'nın resmî açıklamalarına bakılabilir.

Neden önemli?
- Türkiye için ilk: Türkiye'nin ilk astronotu uzaya bu görevle gitti.
- Özel istasyon ziyaretleri: Ax-3, yalnızca özel bir şirketin kurduğu ekiple ISS'e yapılan üçüncü NASA destekli uçuştu. NASA, uçuşun ardından yaptığı açıklamada özel uzay istasyonlarına geçiş sürecine de değindi.
- Uluslararası ekip: ABD/İspanya, İtalya, Türkiye ve İsveç'ten dört kişi, ESA ve ulusal kurumların ortak ilgisiyle tek bir kapsülde uçtu.

Verileri göster
| Toplam uçuş süresi | 21 gün 15 sa 41 dk |
|---|---|
| İstasyonda kenetli | 18 gün 3 sa 38 dk |
| Yolculuk | yaklaşık 37 saat |
| Fırlatma kütlesi | 12.519 kg |
| Yörünge eğimi | 51,66° |
Kısaca
- Ax-3, 18 Ocak 2024'te Falcon 9 ile fırlatılan ve 9 Şubat 2024'te Atlas Okyanusu'na inen, tamamen özel ekipli bir ISS görevidir.
- Ekip: López-Alegría (komutan), Villadei (pilot), Gezeravcı ve Wandt (görev uzmanları).
- Gezeravcı, Türkiye'nin ilk astronotudur; yedek ekipte TUA'dan Tuva Cihangir Atasever vardı.
- Planlanan yaklaşık 14 günlük görev, hava koşulları nedeniyle 21 gün 15 saati aştı; ekip istasyonda 18 günden fazla kaldı.
- NASA'ya göre ekip 30'dan fazla bilimsel deney yürüttü.
Aynı türdenTümü →
TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite): NASA'nın ötegezegen avcısıDünya çevresinde 13,7 günlük, Ay ile 2:1 rezonanslı yörünge
New Horizons: Plüton ve Kuiper Kuşağı'na giden uzay aracıKuiper Kuşağı, Güneş'ten yaklaşık 64 astronomik birim
BİLSAT-1: Türkiye'nin ilk yer gözlem uydusuGüneş eşzamanlı yörünge, yaklaşık 686 km
Uzay tabanlı güneş enerjisi nedir? Yörüngeden Dünya'ya santral fikriYer eşzamanlı yörünge (önerilen)
Aktif enkaz kaldırma nedir? Uzay enkazını temizleyen şirketler ve görevlerDünya yörüngesi (özellikle alçak Dünya yörüngesi)
Kp endeksi nedir? Kutup ışığı tahmini nasıl okunur, G1-G5 ne demekDünya'nın manyetosferi ve yer manyetik alanı




















