21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Orthogonal üçlemesi okuma sırası (Greg Egan): 3 kitap ve nereden başlanır

Greg Egan'ın Orthogonal üçlemesinde kaç kitap var, hangi sırayla okunur? Yayın sırası ve evren içi sıra aynıdır; yolculuk The Clockwork Rocket ile başlar.

Tür
Seri / evren
Yazar
Greg Egan
İlk yayın yılı
2011

Greg Egan'ın Orthogonal üçlemesi, bizimkinden farklı fizik yasalarına sahip bir evrende geçen üç ciltlik bir bilimkurgu serisidir. Yayın sırası ile hikâye sırası aynıdır: The Clockwork Rocket (2011), The Eternal Flame (2012) ve The Arrows of Time (2013). Bu sayfa kaç kitap olduğunu, hangi sırayla okunacağını, her cildin ne beklentisi olduğunu ve nereden başlanacağını özetliyor.

Kaç kitap var?

Üçleme tam olarak üç romandan oluşur ve tamamlanmıştır; yazarın sitesi de üç kitabı seri olarak sunar. Kitapları Night Shade Books ve Gollancz yayımladı. Egan'ın kendi sitesine göre üçleme Japoncaya ve İtalyancaya çevrildi; Türkçe bir baskısını doğrulayamadım.

SıraKitapİlk yayınYayımlayanlar
1The Clockwork Rocket2011Night Shade Books (1 Temmuz 2011), Gollancz (15 Eylül 2011)
2The Eternal Flame2012Night Shade Books (26 Ağustos 2012), Gollancz (8 Ağustos 2013)
3The Arrows of Time2013Gollancz (21 Kasım 2013), Night Shade Books (5 Ağustos 2014)

Okuma sırası

Seri tek bir hikâyeyi üç kitaba yaydığı için yayın sırası ile evren içi sıra aynıdır. Üçleme tek bir yolculuğu anlatır; her cilt bir öncekinin bıraktığı yerden devam eder, o yüzden kitapları karıştırmak ya da ortadan başlamak anlamsızdır.

  1. The Clockwork Rocket (2011): Dünyanın tanıtılması ve tehdidin ortaya çıkışı. Fiziğin kurulduğu, en çok kuramsal açıklama içeren kitap.
  2. The Eternal Flame (2012): Gemideki yaşam ve fiziğin derinleşmesi; madde, ışık ve enerji konusunda yeni keşifler.
  3. The Arrows of Time (2013): Zamanın yönü üzerine; üçlemenin sonucu.

Her kitabın bölümlerini Egan kendi sitesinde ücretsiz yayımlıyor; romana başlamadan önce bunlara göz atmak, anlatım tarzını denemek için iyi bir yoldur. Kitapların kendisi ise telifli olduğu için burada ücretsiz okuma bağlantısı vermiyoruz.

Üç kitabın ana hatları

Bu bölüm serinin sonunu da anlatır.

Birinci kitap. Yalda adlı bilim insanının halkı, gezegen sistemine giren ve "Hurtler" denen cisimlerle tehdit altındadır. Çözüm, büyük bir geminin yolculuğudur; gemideki zaman evdekinden çok daha fazla akacağı için gemidekiler bilgi toplayıp dönebilecektir (gemide yıllar geçerken ana gezegende yalnızca dört yıl geçer). Halk bir dağı gemiye çevirir: Peerless. Kitap yolculuğun başında kapanır; Yalda komutayı devreder ve yeni bir nesli seçer.

İkinci kitap. Yolculuğun üç kuşak sonrasını anlatır. Gemide yiyecek kıttır ve üreme sıkı bir düzene bağlanmıştır; nüfus sorunu, hayvanlardaki biyolojik sinyallerin incelenmesiyle çözülür. Bir astronom ekibi, olağandışı termodinamik özellikler taşıyan bir cisme küçük bir araçla gider; bir fizikçi ışığın niceliklendiğini, yani foton fikrini bulur (bu, gerçek fizikteki Planck bağıntısına karşılık gelen bir ilkedir). Kitabın doruk noktası, yaydığı ışınımla bunun doğurduğu enerjiyi dengeleyen "Eternal Flame" adlı bir motorun ortaya çıkışıdır.

Üçüncü kitap. Gemi eve dönüş yolundadır. Mürettebat, yolculuğu sürdürüp sürdürmemek konusunda bölünür; kitabın bilimsel merkezinde, zamanı tersine akan bir dünyayı ziyaret eden ekip ve ışığın tersine çevrilmesine dayanan bir haberleşme sistemi bulunur. Bu sistem beklenmedik bir şekilde bilimsel ilerlemeyi engeller ve kapatılır. Özetlere göre roman, geminin evi tehdit eden felaketi önlemek için zamanında, hatta zaman içinde önceden varmasıyla biter. Bu ayrıntılar romanların Wikipedia'daki özetlerine dayanır; romanların kendisinden sahne aktarmıyorum.

Her ciltten ne beklenmeli?

Birinci cilt tanıtımdır. Egan'ın sitesindeki bölüm, hikâyenin bir çiftlikte, ışık yayan ekinlerin ve bu fiziğe uyum sağlamış bir halkın gündelik yaşamının içinde başladığını gösterir. İlk cildin ağırlığı, evrenin kurallarını kendi gözlemleriyle kavramaya çalışan bilim insanları ve büyük bir kararın alınışındadır. Okur burada en çok yeni kavram öğrenir; bu yüzden tempo en yavaş olan kitap budur.

İkinci cilt gemi içindedir. Yazarın sitesindeki bölüme göre Peerless'te yiyecek kıttır, ürün veriminin arttırılamadığı bir düzende üreme "hak"larla sınırlanmıştır. Roman bu yüzden yalnızca bir fizik romanı değil, kıtlık altındaki bir toplumun ahlaki ikilemlerini de işleyen bir kitaptır. Bilimsel taraf ise astronomi (yaklaşan gizemli bir cisim) ile laboratuvar fiziğinin (ışık ve maddenin renge bağlı davranışı) birlikte ilerlemesiyle kurulur.

Üçüncü cilt karar kitabıdır. Yazarın sitesindeki bölüm, gemideki halkın eve dönüp dönmeme ya da "orthogonal" bir bölgeye göç etme seçenekleri arasında bölündüğünü gösterir; ayrıca dönüş manevrası için gereken koridoru tehdit eden bir sabotaj krizi de bulunur. Yani üçüncü cilt, ilk iki cildin fiziksel keşiflerini bir toplumun sınavına dönüştürür.

Okurken işe yarayacak birkaç fikir

Egan'ın sitesindeki hareket yazısına göre, Riemann evreninde bütün yönler birbirine benzer: zaman da bir uzay yönü gibi davranır. Bu yüzden sabit ivmeyle hızlanan bir cismin yolu, bizim evrenimizdeki hiperbol yerine bir daire yayıdır; çok hızlanan cisim sonunda gözlemciye göre sonsuz hıza ulaşabilir ve zaman koordinatında geriye gidebilir. Kinetik enerji ise hiçbir zaman durgun kütleyi aşmaz. Termodinamik yazısı da sıcaklığın tuhaf bir tersine dönüş yaşadığını anlatır: yavaş parçacıklar negatif sıcaklığa sahiptir ve negatif sıcaklıklı bir sistem, her sonlu pozitif sıcaklıktaki sistemden "daha sıcak" sayılır. Bu terim bizim evrenimizin kullanımına yabancıdır; romanı okurken bilmek işe yarar.

Bunlar ilk bakışta soyut görünür, ama romanlarda somut sonuçları vardır: ışığın rengine bağlı hızı, gökyüzünün renkli izlerle dolu görünmesini sağlar; maddenin ışık yayarak dağılma eğilimi, halkın tarım ve tıp anlayışına işlenmiştir.

Serinin bilimi

Üçlemenin ortak noktası, Egan'ın kurduğu "Riemann" evrenidir. Bizim evrenimizde özel görelilik geçerlidir ve iki olay arasındaki uzay-zaman aralığı hesaplanırken zaman ile uzay terimleri farklı işaretle yer alır. Egan'ın kurgusunda iki terim de artı işaretle toplanır. Yazarın sitesine göre bunun başlıca sonuçları şunlardır:

  • Evrensel hız sınırı ve ışığın tek hızı yoktur; farklı renkler boşlukta farklı hızlarla yayılır.
  • Dolambaçlı yolculuk daha çok zaman geçirir; bu, bizim evrenimizdeki zaman genişlemesinin tersidir.
  • Işık yaymak enerji üretir; bu yüzden madde kararsızlaşabilir ve ancak belirli yapılar kalıcı olur.
  • Kara delikler ve kütleçekim dalgaları yoktur: hız sınırı olmadığı için hiçbir çekim kuyusundan çıkılamaz değildir.
  • Evrenin kökeninde bir Büyük Patlama tekilliği gerekmez; tekillik, yalnızca seçilen bir zaman yönünün yan ürünü olarak ortaya çıkar.

Egan bu kuramı ayrı bir bilimsel anlatımla sitesinde yayımlar: geometri, hareket, dalgalar, elektromanyetizma, termodinamik, genel görelilik ve kuantum mekaniği için ayrı yazılar vardır. Romanlar ise bu fiziği yaşayan bir halkın gözünden anlatır. Bu fizik gerçek evrende gözlenmez; kuramsal bir "ya şöyle olsaydı" denemesidir. Gerçek dünyayla bağı yöntemdedir ve nesil gemisi gibi yıldızlararası yolculuk tartışmalarında karşılaşılan ortak sorulardadır.

Yazar ve ödüller

Greg Egan, 1961'de Perth'te doğdu, matematik okudu ve 1983'ten beri bilimkurgu yazıyor. "Oceanic" adlı novellasıyla 1999'da Hugo Ödülü'nü, Permutation City ile John W. Campbell Anısına Ödül'ü kazandı. Üçleme Locus okur oylamasında yer aldı: The Clockwork Rocket 2012'de 13., The Eternal Flame 2013'te 20., The Arrows of Time 2014'te 14. sırada. Üçlemenin kendisi için başka bir büyük ödül doğrulayamadım.

Sık sorulan sorular

  • Kitaplar ayrı ayrı okunabilir mi? Hayır; üçleme tek bir yolculuğu üç cilde bölerek anlatır, o yüzden sırayla okunmalıdır.
  • Önce fizik sayfalarını okumak gerekir mi? Zorunlu olduğunu gösteren bir kaynak yok; Egan bunları sitesinde ayrıntılı anlatımlar olarak sunuyor. Yine de ilk ciltten önce giriş yazısına bakmak, geometriyle tanışmak için iyi bir yoldur.
  • Seri hâlâ sürüyor mu? Yazarın sitesi üç kitabı üçleme olarak sunuyor; son cilt 2013'te çıktı.

Uyarlamaları

Üçlemenin film ya da dizi uyarlaması bulunmuyor.

Nereden başlanır?

Üçlemeye The Clockwork Rocket ile başlanır. Kitaplar yoğun fizik tartışmaları içerdiği için, okurun önce Egan'ın sitesindeki giriş yazısına (artı ve eksi işaretin farkını anlatan bölüm) ve ilk kitaptan ücretsiz bölüme bakması mantıklıdır. Fiziği sevmeyen ya da karakter odaklı roman arayan okur için seri zor olabilir.

Egan'ın başka kitaplarına bakmak isteyenler için tek başına okunabilen Diaspora, Schild's Ladder ve Incandescence iyi duraklardır; Incandescence, kendi fizik evrenini sıfırdan çözen bir halkı anlatması bakımından Orthogonal'a en yakın olanıdır.

Yazarın diğer kitaplarıTümü →

📚 KitaplarTümü →

  1. Introduction to Stellar Astrophysics (Böhm-Vitense): özeti, bilimi ve rehberiIntroduction to Stellar Astrophysics (Böhm-Vitense): özeti, bilimi ve rehberiBilim kitabı
  2. Evren Avucunda (Christophe Galfard): konusu, bilimi ve okuma rehberiEvren Avucunda (Christophe Galfard): konusu, bilimi ve okuma rehberiBilim kitabı
  3. Mae Among the Stars (Roda Ahmed): konusu, Mae Jemison ve okuma rehberiMae Among the Stars (Roda Ahmed): konusu, Mae Jemison ve okuma rehberiMasal / efsane
  4. Team Moon (Catherine Thimmesh): Apollo 11'in 400 bin kişilik ekibi ve rehberiTeam Moon (Catherine Thimmesh): Apollo 11'in 400 bin kişilik ekibi ve rehberiBilim kitabı
  5. Moonshot (Brian Floca): konusu, Apollo 11 bilimi ve okuma rehberiMoonshot (Brian Floca): konusu, Apollo 11 bilimi ve okuma rehberiBilim kitabı
  6. Cosmic (Frank Cottrell-Boyce): konusu, bilimi ve okuma rehberiCosmic (Frank Cottrell-Boyce): konusu, bilimi ve okuma rehberiRoman
  7. The True Meaning of Smekday (Adam Rex): konusu, Home filmi ve rehberiThe True Meaning of Smekday (Adam Rex): konusu, Home filmi ve rehberiRoman
  8. Mr. Wuffles! (David Wiesner): konusu, bilimi ve okuma rehberiMr. Wuffles! (David Wiesner): konusu, bilimi ve okuma rehberiMasal / efsane

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Dizi ve filmlerTümü →

  1. The Expanse izleme ve okuma sırası: 6 sezon, 9 roman ve novellalarThe Expanse izleme ve okuma sırası: 6 sezon, 9 roman ve novellalarSeri / evren
  2. Halo oynama ve izleme sırası: bütün oyunlar ve Paramount+ dizisiHalo oynama ve izleme sırası: bütün oyunlar ve Paramount+ dizisiSeri / evren
  3. MonsterVerse (Godzilla ve Kong) izleme sırası: bütün filmler ve dizilerMonsterVerse (Godzilla ve Kong) izleme sırası: bütün filmler ve dizilerSeri / evren
  4. Transformers izleme sırası: bütün filmler, Bumblebee ve Transformers OneTransformers izleme sırası: bütün filmler, Bumblebee ve Transformers OneSeri / evren
  5. Predator izleme sırası: bütün filmler, Prey ve Alien vs. PredatorPredator izleme sırası: bütün filmler, Prey ve Alien vs. PredatorSeri / evren

Popüler kültür

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl2 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi2 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı2 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı8 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor15 saat önce

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar