Greg Egan
Permutation City, Diaspora ve Orthogonal üçlemesiyle bilincin yazılıma aktarılmasını ve farklı fizik yasalarıyla kurulmuş evrenleri işleyen Avustralyalı sert bilimkurgu yazarı Greg Egan, kuantum kütleçekimi üzerine matematik makaleleri de yazdı.
- Doğum tarihi
- 20 Ağustos 1961
- Ülke
- Avustralya
- Görevi
- Bilimkurgu yazarı
- Rolü
- Yazar
Greg Egan kimdir?
Greg Egan (d. 20 Ağustos 1961, Perth), Batı Avustralyalı bir bilimkurgu yazarıdır. Matematik ve fizikten beslenen "sert bilimkurgu" (bilimsel kuralları titizlikle sürdürmeye çalışan bilimkurgu) türünün önde gelen yazarlarındandır. En bilinen eserleri, bilincin bilgisayara aktarılmasını işleyen Permutation City (1994), insanlığın yazılım olarak yaşadığı bir geleceği anlatan Diaspora (1997), kuantum kütleçekimini hikâyenin merkezine alan Schild's Ladder (2002) ve fizik yasaları bizimkinden farklı bir evreni kuran Orthogonal üçlemesidir (2011-2013). Uzay okurları için Egan, uzayın kendisinden çok onu yöneten kuralları, yani göreliliği, kuantum kuramını ve kozmolojiyi öykü malzemesi yapan bir yazardır.
Kendisini yalnızca "bilimkurgu yazarı ve bilgisayar programcısı" olarak tanıtan Egan kamuya açık yaşamdan uzak durur: kongrelere katılmaz, kitap imzalamaz ve internet sitesinde röportaj, podcast ya da konferans taleplerini kabul etmediğini belirtir. Bu yüzden hakkında bilinenlerin çoğu, kitaplarından ve kendi sitesinde yayımladığı bilimsel notlardan gelir.
Hayatı
Egan, Avustralya'nın batı kıyısındaki Perth'te doğdu. Western Australia Üniversitesi'nde matematik okuyup lisans derecesini aldı ve bir süre programcı olarak çalıştı. Yayımlanan ilk eserleri 1983 tarihlidir; o yıl çıkan An Unusual Angle, ilk romanı olarak anılır. 1980'lerin sonundan itibaren Avustralya ve uluslararası bilimkurgu dergilerinde öyküler yayımladı. Bunların arasında "Learning to Be Me" (1990), "The Infinite Assassin" (1991) ve "Axiomatic" (1990) gibi, kimlik ve gerçeklik sorularıyla uğraşan kısa metinler vardır. "Axiomatic" adlı öyküsü 2017'de kısa filme de uyarlandı.
1990'ların ilk yarısında yayımlanan Quarantine (1992) ve Permutation City (1994) onu geniş okur kitlesine tanıttı. Sonraki romanları sırasıyla Distress (1995), Diaspora (1997), Teranesia (1999), Schild's Ladder (2002), Incandescence (2008), Zendegi (2010), Dichronauts (2017), Perihelion Summer (2019), The Book of All Skies (2021), Scale (2023) ve Morphotrophic (2024) oldu. Kısa öyküleri Axiomatic (1995), Our Lady of Chernobyl (1995), Luminous (1998), Crystal Nights and Other Stories (2009), Oceanic (2009) gibi derlemelerde toplandı. Egan hâlâ Perth'te yaşıyor.
Uzay ve bilimkurgu eserleri
Permutation City (1994)
Roman, bir insanın beyin taramasıyla bilgisayarda "Kopya" olarak yaşayabildiği bir gelecekte geçer. Kopyaların ne kadar hızlı düşündüğü, kiralanan işlem gücüne bağlıdır; yani zenginlik sanal ölümden sonra bile fark yaratır. Kitabın ağırlık merkezi, "toz kuramı" denen fikirdir: evrendeki her olay dizisi, yeterince geniş bir olasılıklar kümesinde bir yerde zaten "gerçekleşmiştir" ve bilinç, bu dağınık anlardan kendi tutarlı hikâyesini seçebilir. Egan bunu bilimsel bir iddia olarak değil, bilincin hesaplanabilir olduğu varsayımının sonuçlarını sınayan bir düşünce deneyi olarak kurar. Kitap, çok sayıda matematiksel evren fikrini ele alan fizikçi Max Tegmark'ın 2003 tarihli Scientific American makalesinde anıldı. Aynı soruların daha geniş bilimsel arka planı için simülasyon hipotezi sayfamıza bakılabilir. Permutation City 1995 John W. Campbell Memorial Ödülü'nü kazandı.
Diaspora (1997)
Bu romanda hikâye, MS 2975 yılında geçer. İnsanlık üç gruba ayrılmıştır: biyolojik bedenini koruyanlar, robot bedenlerde yaşayanlar ve "polis" adı verilen sanal şehirlerde yazılım olarak var olan "yurttaşlar". Dünya'nın atmosferi, çöken bir nötron yıldızından gelen gama ışını patlamasıyla yıkılınca (kitapta "Lacerta Olayı"), yurttaşlar bir soruyla karşılaşır: Bu felaketi neden önceden öngöremediler? Cevabı bulmak için bin kopyadan oluşan bir göç filosu komşu yıldızlara yola çıkar. Romanın baş kahramanı Yatima, bir polisin içinde anne babasız doğmuş bir yurttaştır. Egan kitapta cinsiyetsiz zamirler kullanır; bu zamirleri yazar Keri Hulme'den aldığı belirtilir. Romanın bilimi ve konusu, ayrı bir sayfada ayrıntılı olarak ele alındı: Diaspora kitap rehberi.
Schild's Ladder (2002) ve kuantum kütleçekimi
Yaklaşık 20.000 yıl sonrasında geçen bu romanda fizikçi Cass'ın deneyi yanlışlıkla "novo-vakum" denen, sıradan vakumdan daha kararlı bir uzay durumu yaratır. Yeni durum ışık hızının yarısıyla yayılır ve insanlık onu durdurmak isteyenlerle anlamak isteyenler olarak ikiye bölünür. Roman, gerçek bir kuramdan, döngü kuantum kütleçekiminden ve onun "spin ağlarından" esinlenir. Egan bu konuyu yalnızca kurgu olarak bırakmadı: 2000'de Nature dergisinde "Only Connect" başlıklı bir yazı yayımladı. 2002'de de matematikçi John Baez ve Dan Christensen'le birlikte kuantum kütleçekiminde ortaya çıkan Riemann "10j sembolleri" üzerine makaleler yazdı.
Orthogonal üçlemesi (2011-2013)
The Clockwork Rocket (2011), The Eternal Flame (2012) ve The Arrows of Time (2013) kitaplarından oluşan üçleme, evrenin geometrisinde tek bir işareti değiştirip sonuçlarını baştan sona hesaplar. Bu evrende zaman, uzayın bir boyutu gibi davranır; yani kitabın ortaya koyduğu fizik, bizim bildiğimiz özel görelilikten farklıdır. Romanın kahramanı Yalda, bir gezegeni tehdit eden "Hurtler" adlı cisimlere karşı bir dağı uzay gemisine çevirme planını savunan fizikçidir; gemide yüzyıllar geçerken gezegende yalnızca birkaç yıl geçer. Eleştirmenler üçlemeyi türün en "sert" örneklerinden biri olarak andı.
Incandescence (2008)
Roman iki hikâyeyi iç içe anlatır. Birinde galaksiyi kaplayan "Birleşme" uygarlığı, bir göktaşında bulunan DNA'nın izini sürer. Öbüründe çöken bir yıldızın çevresindeki yığılma diskinde dolanan küçük bir dünyanın sakinleri, yörüngelerini anlamaya çalışırken görelilik kuramını sanayi öncesi bir uygarlık olarak keşfeder. Dolayısıyla roman, genel göreliliğin teknolojisiz bir toplum tarafından bulunabileceği fikrini işler.
Bilime katkısı ya da bilimle ilişkisi
Egan'ın bilimle ilişkisi, çoğu bilimkurgu yazarınınkinden daha doğrudan. Yukarıda anılan Baez-Christensen çalışmalarına ek olarak, İngilizce Vikipedi'nin kaydettiği birkaç matematik sonucuyla da anılır:
- Egan Sanısı (2014): Geometride Grace-Danielsson eşitsizliğinin daha yüksek boyutlara genellenmesi önerisidir. Gereklilik yönünün ispatı 2023 Ekim'inde Sergei Drozdov tarafından yayımlandı.
- Süperpermütasyonlar (2018-2019): Bir simge kümesinin bütün sıralanışlarını içeren en kısa dizi sorusunda Egan, yedi simge için 5.906 uzunluğunda bir dizi bulan bir yapı kurdu.
- Çift yıldız yörüngeleri (2015): "Conic-Helical Orbits of Planets around Binary Stars do not Exist" başlıklı makalesinde, ikili yıldızların çevresinde bazı yörünge türlerinin var olamayacağını gösterdi.
Ayrıca sitesinde, "Foundations" adlı bir giriş düzeyi bilim yazıları dizisi, daha teknik notlar ve etkileşimli çizimler (uygulamacıklar) bulunur. Egan'ın yöntemi, hayal gücünü matematiksel tutarlılıkla sınırlamaktır: Yazdığı evrenlerde "mucize" yoktur, yalnızca varsayımın sonuçları vardır.
Ödülleri
Egan'ın önemli ödülleri şöyle sıralanabilir:
- Hugo Ödülü: "Oceanic" adlı uzun öyküsüyle 1999'da en iyi uzun öykü (novella) kategorisinde kazandı; sekiz başka eseri daha Hugo'ya aday gösterildi.
- John W. Campbell Memorial Ödülü: Permutation City ile 1995.
- Locus Ödülleri: Aralarında "The Planck Dive" (1999) ve "Border Guards" (2000) bulunan birkaç Locus kazanımı.
- Ditmar Ödülleri: Avustralya bilimkurgusunun bu ödülünü Quarantine (1993) ve Permutation City (1995) dahil birkaç kez aldı.
- Seiun Ödülü: Japonya'da çevrilmiş en iyi eser ödülünü dokuz kez kazandı; Distress (2005) ve Diaspora (2006) bunlar arasındadır.
Kitapları
- Quarantine (Greg Egan): konusu, kuantum bilimi ve okuma rehberi (1992)
- Diaspora (Greg Egan): konusu, gama ışını patlaması bilimi ve okuma rehberi (1997)
- Schild's Ladder (Greg Egan): konusu, vakum fiziği ve okuma rehberi (2002)
- Incandescence (Greg Egan): konusu, kara delik fiziği ve okuma rehberi (2008)
- The Clockwork Rocket (Greg Egan): konusu, bilimi ve okuma rehberi (2011)
- Orthogonal üçlemesi okuma sırası (Greg Egan): 3 kitap ve nereden başlanır (2011)
Etkisi
Egan'ın etkisi, çok satan bir yazar olmaktan çok, bilimkurgunun ne kadar ileri gidebileceğini göstermesinden gelir. Bilincin dijital kopyalanması, yapay evrenlerde yaşam, farklı fizik yasalarıyla kurulmuş dünyalar ve sanal uygarlıklar, 1990'lardan bugüne kitaplarının merkezinde duran temalardır ve Egan bunları okura kolay yollardan değil, varsayımlarını açıkça kurarak ve sonuçlarını kendi mantığı içinde izleyerek sunar. Çeviri eserler için verilen Japon Seiun Ödülü'nü dokuz kez kazanması, etkisinin Avustralya ve İngilizce konuşulan dünyayla sınırlı kalmadığını gösterir. Uzay temalı okuma listelerinde ona yaklaşmanın iyi bir yolu, Diaspora ile başlamaktır.






















