Le ciel lui tombe sur la tête (Albert Uderzo): konusu, bilimi ve okuma rehberi
Asteriks serisinin 33. albümü Le ciel lui tombe sur la tête, Galya köyüne uzaylıları getiren bir bilimkurgu parodisi; özeti, gökten düşenlerin gerçek bilimi ve okuma rehberi.
- Tür
- Çizgi roman
- Yazar
- Albert Uderzo
- İlk yayın yılı
- 2005
- Sayfa
- 48
Le ciel lui tombe sur la tête (İngilizce baskısının adıyla Asterix and the Falling Sky; Fransızca ad kabaca "gökyüzü onun başına düşüyor" anlamına gelir), Albert Uderzo'nun tek başına yazıp çizdiği ve 2005'te yayımlanan çizgi romandır. Asteriks serisinin 33. albümüdür ve 48 sayfadır. Roma'ya direnen küçük Galya köyünün maceralarını anlatan seri, bu albümde ilk kez bilimkurgu öğelerine yer verir: köye uzaydan gelen konuklar, aynı büyülü iksirin peşindeki iki uzaylı uygarlık ve Galya semalarında bir uzay savaşı. Albüm satış bakımından büyük bir başarı yakaladı; eleştirmenlerce ise serinin en çok tartışılan halkalarından biri sayıldı.
Kitap ne anlatıyor?
Serinin bilinen kurgusu burada da geçerlidir: Galya'nın bir köşesinde Romalılara boyun eğmeyen bir köy vardır ve köylünün gücü, druid Getafix'in hazırladığı sihirli iksirden gelir. Bu kez iksirin ünü gökyüzüne kadar ulaşmıştır. Uzaydan gelen bir yaratık iksiri elde etmek ister; onu da başka bir uzaylı ırk takip eder. Böylece alışılmış "Romalılara karşı Galyalılar" çatışması yerini, köyün tepesinde sürüp giden bir uzaylı kovalamacasına bırakır.
Albüm, serinin klasik mizahını uzay macerasının kalıplarıyla birleştirmeye çalışır. Okur köyün tanıdık yüzlerini yeni bir dekorda görür. Bilimkurgu burada ciddi bir bilim anlatısı değil, parodi ve hiciv için kullanılan bir çerçevedir; uzaylıların her biri belli bir popüler kültür türüne gönderme yapar. Albümün kapağı da serinin ilk albümünün kapağını anımsatacak biçimde kurulmuştur.
Kitabın özeti
Bu bölüm kitabın sonunu da anlatır.
Hikâye, iki uzaylı tarafın Galya köyüne ilgi duymasıyla başlar. İlk gelen, Toon adlı mor tenli bir uzaylıdır (Fransızca baskıda adı Toune). Toon'un gezegeninin adı, Walt Disney adının harflerinin yeniden dizilmesiyle elde edilmiştir; kendisi de Mickey Mouse'u hatırlatacak biçimde tasarlanmıştır. Toon köye sihirli iksiri almak için gelir. Onu izleyen düşman uzaylılar ise Nagma adlı başka bir uygarlığın temsilcileridir ve onlar da aynı iksirin peşindedir.
İki taraf da gelişmiş teknolojisiyle köyün üzerinde çarpışır. Toon'un halkının yanında süper kahraman kılığındaki "süperklonlar" ve robotlar bulunur; Nagma tarafında ise dövüş ustalığıyla öne çıkan bir lider vardır. Köylüler böylece kendi topraklarının üzerinde, kendilerini ilgilendirmesi gerekmeyen bir uzay savaşının ortasında kalır. Albümün komedisi, Galyalıların bu yeni "istilacılara" da Romalılara gösterdikleri ukalalık ve inatla karşılık vermesinden doğar.
Çatışma, taraflardan birinin üstünlük sağlamasıyla değil, olayın izlerinin silinmesiyle sona erer: sonunda uzaylı karşılaşmasına dair anılar silinir ve köy, serinin alışıldık düzenine geri döner. Böylece albüm, kendisinden önceki ve sonraki maceralarla çelişmeyecek bir "hiçbir şey olmamış" sonla kapanır. Albümün en belirgin yanı olay örgüsünden çok uzaylıların taşıdığı göndermelerdir: bir yanda Amerikan çizgi film ve süper kahraman kültürü, öte yanda manga ve Japon klişeleri hicvedilir. Toon tarafı bu yüzden bir çizgi film dünyasının, Nagma tarafı ise bir dövüş mangasının karikatürü gibi okunur.
Kısacası albüm, bir macera anlatısı olduğu kadar türlerin karşılaşmasıdır: Avrupa çizgi romanının köy mizahı, Amerikan çizgi film ve süper kahraman evreniyle, ardından Japon manga estetiğiyle aynı sayfaya girer ve üçü de aynı ölçüde taşlanır. Okurun alacağı tat, bu karşılaşmaya ne kadar güldüğüne bağlıdır.
Sonun "sıfırlama" olması iki yönlü bir sonuç doğurur. Olumlu yanıyla, albümü atlayan bir okur serinin geri kalanında kaybolmaz. Olumsuz yanıyla, serinin dünyasını bu kadar uzaklaştıran bir macera, geride kalıcı bir iz bırakmadığı için bazı okurlara yetersiz kalır.
Yazar ve yazıldığı dönem
Albert Uderzo, 25 Nisan 1927'de Fismes'te, İtalyan göçmen bir ailenin çocuğu olarak doğdu; 24 Mart 2020'de Neuilly-sur-Seine'de, 92 yaşında öldü. René Goscinny ile 1951'de tanıştı ve 1952'de birlikte çalışmaya başladılar. Asteriks serisi ilk kez 29 Ekim 1959'da Fransız-Belçika çizgi roman dergisi Pilote'ta göründü; ilk albüm 1961'de çıktı. Goscinny'nin 1977'deki ölümünden sonra Uderzo seriyi tek başına sürdürdü.
Bu albüm, Uderzo'nun hem senaryosunu hem çizimini tek başına üstlendiği dokuzuncu albümdür; mürekkepleme, boyama ve harflemede Frédéric Mébarki, Thierry Mébarki ve Michel Janvier ona eşlik etti. Albüm Uderzo'nun kardeşi Bruno'ya ithaf edilmiştir. Seri sonradan el değiştirdi: 2013'ten itibaren yazar Jean-Yves Ferri ile çizer Didier Conrad albümleri yapıyor, 2023'ten itibaren senaryoyu Fabcaro üstleniyor. Serinin bugüne kadar 41 albümü yayımlandı; toplam satışın 393 milyon civarında olduğu ve 111 dile çevrildiği belirtiliyor, bu da Asteriks'i Avrupa'nın en çok satan çizgi roman serisi yapıyor.
Fransızca kaynaklara göre albümün hicvedici amacı açıktır: Amerikan ve Japon kültürünün dünyadaki etkisi, yani bir tür kültürel emperyalizm eleştirilir. Albümün 2003 Irak işgali sonrasındaki siyasi havaya da gönderme yaptığı yönünde bir okuma vardır. Albümün aynı zamanda Walt Disney'e bir saygı duruşu ve Fransız çizgi roman endüstrisine bir taşlama olarak tasarlandığı belirtilir.
Kitaptaki bilim
Bu albümde "bilim", okuru ciddi bir astronomi bilgisine götürmez; uzaylılar ve uzay gemileri tümüyle bilimkurgu kalıbıdır. Yine de başlıktaki fikir, yani gökyüzünün insanın başına düşmesi, gerçek bilimle ilginç bir ilişki kurar.
Gökten gerçekten ne düşer?
NASA'ya göre Dünya'ya her gün yaklaşık 48,5 ton meteorik malzeme düşer; bunun büyük bölümü atmosfere girerken buharlaşır. Uzayda dolaşan kaya parçalarına meteoroid, atmosfere girip yanarken oluşturduğu parlak çizgiye meteor ("kayan yıldız"), yere ulaşan parçaya meteorit denir. Meteor yağmurları ise Dünya'nın kuyruklu yıldızların bıraktığı döküntü izlerinden geçmesiyle oluşur; her Ağustos'taki Perseidler, Swift-Tuttle kuyruklu yıldızının bıraktığı parçacıklardan doğar. Yani gökyüzü her gün "başımıza düşer", ama çoğunlukla toz tanesi ve çakıl boyutunda. Büyük cisimlerin tehdidi ise gezegen savunması araştırmalarının konusudur; ayrıntısı Dünya'ya yakın asteroitler ve gezegen savunması sayfasında.
Uzaylılar var mı?
Albümün uzaylıları, bilinen hiçbir gerçek gözleme dayanmaz. NASA'nın verdiği bilgiye göre bugüne kadar 6.000'den fazla ötegezegen doğrulanmıştır ve evrende milyarlarca olduğuna inanılmaktadır. Ancak Dünya dışında yaşamın var olup olmadığı hâlâ açık bir sorudur ve kesin bir kanıt bildirilmemiştir. NASA, Dünya benzeri gezegenleri ve yaşam izlerini aramak için Habitable Worlds Observatory gibi araçlar geliştirmektedir. Sinemadaki uzaylıların neden çoğunlukla insana benzediğini Filmlerdeki uzaylılar neden hep insana benziyor? yazısında ele alıyoruz. Asteriks'in Mickey Mouse'u andıran uzaylısı bu eğilimin bilinçli bir şakasıdır: bilimsel bir tahmin değil, bir kültür karikatürüdür.
Etkisi ve ödülleri
Albümün ilk baskısı 27 ülkede toplam 8 milyon adet olarak basıldı; bunun 3,2 milyonu Fransa içindi. Fransa'da iki ayda 2,4 milyon adet satıldığı da bildirilir. Albüm 2006'da Eagle Ödülü'nde "En İyi Avrupa Çizgi Romanı" seçildi.
Eleştirel karşılığı ise çok daha soğuk oldu. Fransızca kaynaklar albümü serinin en kötü eleştiri alan halkası olarak anar ve albümün serinin dünyasına zarar verdiğini yazan eleştirmenlere atıf yapar; "gökyüzü gerçekten onun başına düştü" tarzı sözler yaygınlaşmıştır. İngiliz yazar Ian Rankin, albümde serinin "köpekbalığını aştığı", yani kalitesinin düştüğü hissini aldığını yazdı. Başka eleştirmenler albümü kafa karıştırıcı ve hayal kırıklığı yaratan buldu.
Bu tablo kitabı ilginç kılar: seriye ilk bilimkurgu dokunuşunu getiren albüm olarak tarihe geçti, hayranların en çok tartıştığı albümlerden biri olarak da kaldı. Goscinny sonrası dönemin sınırlarını anlamak isteyen okur için iyi bir vaka incelemesidir.
Uyarlamaları
Bu albümün kendi adını taşıyan bir film ya da dizi uyarlaması sitemizde yer almıyor. Uzay temalı animasyonlara ilgi duyanlar en iyi uzay animasyon filmleri listesine ve çocuklar için uzay çizgi filmleri rehberine bakabilir.
Karakterleri
- Asterix kimdir? Galyalı kahramanın uzaylılarla macerası
- Obelix kimdir? Asterix'in menhir taşıyan Galyalı dostu
Kimlere uygun, nereden başlanır?
Bu albüm, Asteriks'e yeni başlayanlar için ideal bir giriş değildir. Serinin Roma-Galya şakalarına alışkın okur için bu albümün uzaylı hikâyesi anlamlı bir "sapma" olarak okunur; hiç bilmeyen biri için ise neyin sapma olduğu anlaşılmaz. Bu nedenle önce Goscinny ve Uderzo'nun birlikte çalıştığı dönemden bir ya da iki albüm okumak, ardından bu albüme geçmek daha verimlidir.
Albüm, çocuklarıyla renkli bir uzay şakası okumak isteyen aileler, çizgi roman tarihindeki tartışmalı denemelere meraklı okurlar ve popüler kültür hicvini sevenler için uygundur. Türk edebiyatında uzaylı temasına bakmak isteyenler Uzaylı Bargan'ın Dönüşü kitabına, Uderzo'nun yaşamını ve diğer işlerini merak edenler Albert Uderzo sayfasına göz atabilir.
- İlk yayın: 2005, serinin 33. albümü
- Sayfa: 48
- Tür: Çizgi roman, bilimkurgu parodisi
- Ödül: 2006 Eagle Ödülü, En İyi Avrupa Çizgi Romanı

























