Robert Goddard

Robert Hutchings Goddard, 16 Mart 1926'da Massachusetts'te kısa bir uçuşla tarihe geçen Amerikalı fizikçidir. O gün havalanan küçük roket, dünyanın ilk başarılı sıvı yakıtlı roketiydi. Hayatı boyunca kamuoyunda alay konusu oldu, çalışmalarını çoğu zaman sessizce ve gizlilik içinde sürdürdü; ölümünden sonra ise modern roketçiliğin babalarından biri olarak kabul edildi. NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi onun adını taşır.

Hayatı

Goddard 5 Ekim 1882'de Massachusetts'in Worcester kentinde doğdu. Çocukluğundan beri bilim kurguyu ve gökyüzünü merak ediyordu. 19 Ekim 1899'da, on yedi yaşındayken bir kiraz ağacını budamak için çıktığı dalda, bir aracın Mars'a gidişini hayal etti ve o andan sonra yaşamını bu düşünceye adadığını sonraları sık sık anlattı; bu tarihi yıllarca "yıldönümü" olarak kutladı. Worcester Polytechnic Institute'te fizik okudu (1908), ardından Clark Üniversitesi'nde yüksek lisans (1910) ve doktora (1911) yaptı. 1912'de Princeton Üniversitesi'nde araştırma bursuyla çalıştı.

1913'te tüberküloza yakalandı ve uzun süre hasta yattı; bu dönem, yazılarını ve ilk patent başvurularını hazırladığı verimli bir aralık oldu. 1924'te Esther Christine Kisk ile evlendi. 1914'te iki önemli patent aldı: biri çok kademeli roket, diğeri sıvı yakıtlı roket üzerineydi. 1919'te Smithsonian Enstitüsü, onun "Çok Yüksek İrtifalara Ulaşmanın Bir Yöntemi" adlı raporunu yayımladı. Bu rapor, bir roketin teorik olarak Ay'a ulaşabileceğini de ima ediyordu; basında alay edildi ve Goddard bundan sonra basınla temasını en aza indirdi.

1930'da, hayranı ve destekçisi olan havacı Charles Lindbergh'in aracılığıyla Guggenheim ailesinden sağlanan kaynakla New Mexico'nun Roswell kentine taşındı. Bu kuru ve seyrek yerleşimli çöl, deneylerin güvenle yapılmasına uygundu. 1941'e kadar burada çalıştı. İkinci Dünya Savaşı sırasında ABD Donanması için uçak kalkışına yardımcı roketler üzerinde çalıştı. 10 Ağustos 1945'te Baltimore'da gırtlak kanserinden öldü.

Çalışmaları

Goddard'ın en önemli katkısı, kuramı laboratuvardan ve gökyüzüne taşımasıydı. 1915'te, de Laval memesi kullanarak barutlu roketlerin verimini yaklaşık yüzde 40'a çıkardı. Kasım 1923'te ilk sıvı yakıtlı roket motorunu test etti, 6 Aralık 1925'te ise sıvı yakıtlı motorun yerde sabit testi başarılı oldu.

16 Mart 1926'da Auburn, Massachusetts'te benzin ve sıvı oksijenle çalışan roketi fırlattı. Roket yalnızca yaklaşık 12 metre yükseldi ve 56 metre kadar uçtu, ama bu, sıvı yakıtla uçuşun mümkün olduğunun ilk kanıtıydı. 1926 ile 1941 arasında 34 roket fırlattı; bunlar yaklaşık 2,6 kilometre irtifaya ve saatte 885 kilometreye kadar ulaştı.

Roketleri yalnızca yükseltmekle kalmayıp yönlendirmeye de çalıştı. Nisan 1932'de jiroskopla yönlendirilen ilk roket uçuşunu denedi; 28 Mart 1935'te A-5 roketi jiroskop yardımıyla yaklaşık 1.460 metre dikey yükseldi. Kasım 1936'da çok odacıklı bir motorun ilk uçuşunu (L-7) yaptı. Toplamda 214 patent sahibidir; bunların bir kısmı ölümünden sonra yayımlandı. Roket motorlarında kullanılan pompa, soğutma ve yönlendirme düzenekleri, sonradan büyük roketlerde yeniden ortaya çıktı.

Goddard'ın araştırma yöntemi ve kişiliği de ilgi çekicidir. Çalışmalarını çoğu zaman gizli tuttu, bu yüzden meslektaşlarıyla fikir alışverişi sınırlı kaldı. 1912'de ışın saptırmalı bir vakum tüpü patenti aldı; bu, sonradan Lee De Forest'ın çalışmalarından önce gelen bir buluş olarak anıldı. 1924'te "Popular Science" dergisinde hızlı roketin boşlukta nasıl itki sağlayabileceğini anlattı, 1929'da aynı dergide güneş enerjisi üzerine yazdı. Kasım 1929'da Charles Lindbergh ile tanıştı; bu dostluk Guggenheim Vakfı'ndan dört yıl boyunca toplam yüz bin dolarlık destek sağlanmasına yol açtı. Roswell'deki atölyesinde küçük bir ekiple çalışarak her yıl roketlerini bir adım ilerletti.

Mirası

Goddard'ın çalışmaları yaşarken yeterince değer görmedi. Alman roketçiler V-2'yi geliştirirken onun yayımlanmış fikirlerinden yararlandıkları sonradan tartışıldı. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Amerikalı mühendisler Alman roketlerini incelediğinde Goddard'ın patentlerinin pek çok temel çözümü önceden tarif ettiğini gördüler. Ölümünden sonra eşi Esther, patentlerin tanınması için çalıştı ve ABD hükümeti 1960'ta patent kullanımı için yaklaşık bir milyon dolar ödedi.

1959'da Kongre'nin altın madalyası ona ölümünden sonra verildi; aynı yıl NASA, Maryland'deki Goddard Uzay Uçuş Merkezi'ni onun adıyla kurdu. 1960'ta Langley Altın Madalyası, 1964'te Daniel Guggenheim Madalyası aldı. 1966'da Uluslararası Havacılık ve Uzay Onur Listesi ile Ulusal Havacılık Onur Listesi'ne, 1976'da Uluslararası Uzay Onur Listesi'ne girdi. Konstantin Tsiolkovski, Hermann Oberth ve Robert Esnault-Pelterie ile birlikte modern roketçiliğin kurucuları arasında sayılır.

Kendisine atfedilen bir söz, yaşamını özetler: Her vizyon, ilk kişi onu gerçekleştirene kadar bir şakadır; gerçekleştikten sonra sıradanlaşır.

Kısaca

• 5 Ekim 1882'de Worcester, Massachusetts'te doğdu; 10 Ağustos 1945'te Baltimore'da öldü.
• 16 Mart 1926'da dünyanın ilk sıvı yakıtlı roketini fırlattı.
• 1914'te çok kademeli ve sıvı yakıtlı roket patentlerini aldı; toplamda 214 patenti vardır.
• Jiroskopla yönlendirilen roket uçuşunu (1932, 1935) ilk deneyenlerdendir.
• NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi onun adını taşır.
• Roswell, New Mexico'daki deneyleri onlarca yıl sonra tanındı.

Fotoğraf: NASA · Public domain · Wikimedia Commons