George Lucas

George Lucas, 1977'de vizyona giren Yıldız Savaşları (Star Wars) ile sinema tarihinin en büyük bilimkurgu evrenlerinden birini yaratan Amerikalı film yapımcısı, yönetmen ve senaristtir. Filmin uzay sahnelerini çekmek için kurduğu Industrial Light & Magic (ILM), görsel efekt sektörünün en etkili şirketlerinden biri oldu. Lucas aynı zamanda Lucasfilm'in kurucusu, Indiana Jones serisinin yaratıcılarından ve sinema ses standardı THX'in kurucularındandır. 2012'de Lucasfilm'i Walt Disney Company'ye sattı.

Erken yaşamı ve eğitimi

George Walton Lucas Jr., 14 Mayıs 1944'te Kaliforniya'nın Modesto kentinde doğdu. Modesto Junior College'da okuduktan sonra Güney Kaliforniya Üniversitesi'nin (USC) sinema okuluna geçti ve 1967'de sinema dalında lisans derecesi aldı. Öğrenciyken çektiği Electronic Labyrinth: THX 1138 4EB adlı kısa film, ABD Ulusal Öğrenci Film Festivali'nde birincilik kazandı.

Kariyeri

1969'da Francis Ford Coppola ile birlikte American Zoetrope şirketini kurdu. İlk uzun metrajı THX 1138 (1971), öğrenci filminden geliştirilen distopik bir bilimkurguydu; eleştirmenlerden övgü aldı ama gişede başarısız oldu. 1973 yapımı American Graffiti ise hem eleştiri hem gişe başarısı kazandı ve beş dalda Oscar'a aday gösterildi. Lucasfilm'i 1971'de kurdu.

Sonraki yıllarda yönetmenlikten çok yapımcılık ve şirket yöneticiliğine ağırlık verdi. Steven Spielberg'le birlikte Indiana Jones serisini yarattı; ilk dört filmin hikâyesini yazdı ve yönetici yapımcılığını üstlendi. Akira Kurosawa'nın Kagemusha filminin de yönetici yapımcıları arasındaydı.

Yıldız Savaşları

Lucas, Yıldız Savaşları'nı yazarken Flash Gordon dizi filmlerinden ve Kurosawa'nın 1958 yapımı The Hidden Fortress filminden esinlendi; mitoloji araştırmacısı Joseph Campbell'ın The Hero with a Thousand Faces kitabının etkisinden de söz etti. Senaryo birkaç stüdyo tarafından geri çevrildi, sonunda Twentieth Century-Fox kabul etti. Lucas yüksek bir yönetmenlik ücreti istemek yerine, lisans ve ürün haklarının mülkiyetini ve devam filmleri üzerindeki hakları pazarlık konusu yaptı; bu karar sonraki on yıllarda büyük bir ticari değere dönüştü.

Yıldız Savaşları, 25 Mayıs 1977'de ABD'de az sayıda salonda gösterime girdi ve yoğun talep üzerine hızla yayıldı. İlk gösteriminde dünya genelinde 410 milyon dolar hasılat yaparak Jaws'u geride bıraktı ve E.T. Dünya Dışı'na (1982) kadar en çok hasılat yapan film oldu. Altı Oscar kazandı ve 1989'da ABD Ulusal Film Arşivi'ne seçilen ilk 25 filmden biri oldu. 1981'deki yeniden gösteriminde "Bölüm IV – Yeni Bir Umut" alt başlığını aldı.

Uzay sahneleri ve ILM

Lucas, filmin görsel efektlerini üretmek için 1975'te Industrial Light & Magic'i kurdu. Efektlerin çoğu, John Dykstra ve ekibinin geliştirdiği, bugün Dykstraflex olarak bilinen bilgisayar denetimli hareketli kamera (motion control) sistemiyle çekildi. Bu sistem, kameranın aynı hareketi defalarca birebir tekrarlamasını sağlayarak uzay gemisi maketlerinin farklı katmanlarda çekilip tek sahnede birleştirilmesine imkân verdi. Filmin hızlı ve kalabalık uzay savaşı sahneleri bu yöntemle çekilebildi.

Devam filmleri ve öncül üçleme

Lucas, sonraki iki filmi yönetmek yerine yönetici yapımcı olarak yürüttü: İmparatorluğun Saldırısı'nı Irvin Kershner, Jedi'ın Dönüşü'nü Richard Marquand yönetti. Lucas birincisinde hikâye, ikincisinde Lawrence Kasdan'la birlikte senaryo yazarı olarak yer aldı.

Yıllar sonra yönetmen koltuğuna öncül üçlemeyle döndü: Gizli Tehlike (1999), Klonların Saldırısı (2002) ve Sith'in İntikamı (2005). Ardından 2008'de bir sinema filmiyle başlayan Klon Savaşları animasyon dizisini yarattı ve yönetici yapımcılığını üstlendi. Bütün filmlerin ve dizilerin sırası için Star Wars izleme sırası sayfasına bakabilirsiniz.

Uzay ve astronomiye etkisi

Yıldız Savaşları bilimsel gerçekçilik iddiası taşımaz; uzayı mitolojik bir masalın sahnesi olarak kullanır. Ancak uzay sahnelerinin seyirciye nasıl gösterileceği konusunda ölçüt koydu ve bir kuşağın uzaya ilgisini besledi. Etkisi Hollywood'la sınırlı kalmadı: Türkiye'de 1982 yapımı Dünyayı Kurtaran Adam, Yıldız Savaşları'nın uzay görüntülerini izinsiz kullandığı için yurt dışında "Türk Star Wars'u" diye anıldı.

Lucasfilm'in teknoloji yatırımları da kalıcı izler bıraktı. Pixar, 1979'da Lucasfilm'in bilgisayar bölümüne bağlı Graphics Group olarak başladı; Steve Jobs 1986'da bu birimi satın aldı. Lucas 1983'te Tomlinson Holman'la birlikte sinema salonları için ses kalitesi standardı THX'i kurdu.

Mirası

Lucas, Lucasfilm'i 2012'de yaklaşık 4,05 milyar dolar karşılığında Disney'e sattı. Disney döneminin ilk filmi Güç Uyanıyor'un erken hikâye toplantılarına yaratıcı danışman olarak katıldı. Akademi'nin yapımcılara verdiği Irving G. Thalberg Anma Ödülü'nü aldı; 2005'te Amerikan Film Enstitüsü (AFI) Yaşam Boyu Başarı Ödülü'ne, 2006'da Ulusal Teknoloji ve Yenilik Madalyası'na, 2013'te Ulusal Sanat Madalyası'na layık görüldü. Mayıs 2024'te Cannes Film Festivali'nde onursal Altın Palmiye ile ödüllendirildi. Los Angeles'ta Lucas Anlatı Sanatı Müzesi'ni (Lucas Museum of Narrative Art) kurdu.

Bilmeye değer

• Yıldız Savaşları, 1977'de ABD'de yalnızca az sayıda salonda gösterime girmişti.
• Lucas yüksek ücret yerine filmin ürün ve lisans haklarını istedi.
• Pixar'ın kökeni, Lucasfilm'in bilgisayar bölümündeki Graphics Group'tur.
• İmparatorluğun Saldırısı ve Jedi'ın Dönüşü'nü Lucas yönetmedi; ikisinin de yönetici yapımcısıydı.
• Yıldız Savaşları, ABD Ulusal Film Arşivi'ne alınan ilk 25 filmden biridir.

Fotoğraf: Gage Skidmore · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons