Star Wars (Yıldız Savaşları) romanları okuma sırası: canon kitaplar ve nereden başlanır

Star Wars (Yıldız Savaşları) romanları 1976'dan beri yayımlanıyor, ama bugün "canon" denen resmî hikâye 2014'te sıfırdan başladı. Walt Disney Company Ekim 2012'de Lucasfilm'i 4,06 milyar dolara satın aldı. Nisan 2014'te Lucasfilm, o güne kadar yayımlanan roman, çizgi roman ve oyunlardan oluşan Genişletilmiş Evren'i "Star Wars Legends" adıyla yeniden markaladı ve kanon dışı ilan etti. O tarihten sonra yayımlanan kitaplar ise filmler ve dizilerle aynı resmî sürekliliğin parçası sayılıyor. Bu sayfa o yeni rafı anlatıyor: hangi roman ne zaman çıktı, galaksinin tarihinde nereye oturuyor ve okumaya nereden başlanmalı. Filmler ve diziler için Star Wars izleme sırası sayfamıza bakabilirsiniz.

Canon romanlar ne anlatıyor?

Canon romanlar filmlerin arasındaki boşlukları doldurur, ekranda yan karakter olarak kalan isimleri merkeze alır ve filmlerden yüzyıllarca önceki dönemleri anlatır. Bir bölümü doğrudan bir filme ya da diziye hazırlık olarak yazıldı; bir bölümü ise yalnız kitaplarda yaşayan karakterlerle tamamen yeni hikâyeler kurar. Lucasfilm'in tanımına göre 2014'ten bu yana resmî kanon, bütün film bölümlerini, The Clone Wars filmini ve dizisini, Rebels ve Resistance dizilerini ve Nisan 2014'ten sonra yayımlanan bütün kitap, çizgi roman, film, dizi ve oyunları kapsar. Yani bu romanlarda olan bir şey, ilke olarak bir sonraki dizide de "olmuş" sayılır.

Legends ile canon farkı

Star Wars'ın ilk romanı, filmden aylar önce, 12 Kasım 1976'da Ballantine Books tarafından yayımlanan Star Wars: From the Adventures of Luke Skywalker'dır. Kapakta yönetmen George Lucas'ın adı yazar, ama kitabı Alan Dean Foster yazmıştı. Foster Mart 1978'de, ilk filmden sonra geçen özgün bir roman olan Splinter of the Mind's Eye'ı da yazdı. Genişletilmiş Evren'in asıl patlaması Timothy Zahn'ın 1991-1993 arasında çıkan Thrawn üçlemesiyle geldi. İlk kitap Heir to the Empire, yeni Star Wars malzemesinin neredeyse hiç çıkmadığı dört yılın ardından New York Times çok satanlar listesinin zirvesine çıktı; üçleme toplam 15 milyon sattı. Galaksinin başkenti Coruscant'ın adı da bu üçlemeden çıktı ve sonradan Lucas tarafından ön üçleme filmlerine taşındı.

Nisan 2014'ten önce yayımlanan her şey, film romanlaştırmaları dahil, bugün Legends sayılır. Bu kitaplar okunmaya devam ediyor, ama resmî tarihin parçası değil. Türkçede de durum buna benzer: İnkılap Kitabevi 2020'de ilk filmin romanlaştırmasını Star Wars: Yeni Bir Umut adıyla yayımladı, ancak bu metin Legends dönemine aittir. Bu yazı hazırlanırken canon romanların Türkçe çevirisine büyük kitap satış sitelerinde rastlamadık.

Kaç kitap var?

2014'ten 2026 sonbaharına kadar yetişkin okura yönelik elliyi aşkın canon roman yayımlandı; bunlara gençlik romanları, çocuk kitapları ve öykü derlemeleri de eklenince sayı katlanır. Aftermath, Bloodline ve Thrawn gibi yetişkin romanlarını Del Rey Books yayımladı. Kitapların bir kısmı tek başına okunur, bir kısmı üçleme ya da dizi halindedir: Chuck Wendig'in Aftermath üçlemesi, Timothy Zahn'ın iki ayrı Thrawn üçlemesi, Alexander Freed'in Alphabet Squadron üçlemesi ve 2021'de başlayan, üç evreye ayrılan çok yazarlı The High Republic (Yüksek Cumhuriyet) projesi.

Yayın sırası

Yıl	Roman	Yazar	Not
2014	A New Dawn	John Jackson Miller	İlk canon yetişkin romanı (2 Eylül 2014); Rebels'a zemin hazırlar
2014	Tarkin	James Luceno	İmparatorluk subayı Tarkin'i merkeze alır
2015	Heir to the Jedi, Lords of the Sith, Dark Disciple	Kevin Hearne, Paul S. Kemp, Christie Golden	2015'in ilk yarısı
2015	Aftermath, Lost Stars	Chuck Wendig, Claudia Gray	Güç Uyanıyor'a hazırlık programının parçası; ikisi de 4 Eylül 2015'te
2016	Bloodline, Ahsoka, Catalyst	Claudia Gray, E. K. Johnston, James Luceno	Catalyst, Rogue One'ın öncesini anlatır
2017	Thrawn, Inferno Squad, Phasma	Timothy Zahn, Christie Golden, Delilah S. Dawson	Thrawn canon'a romanla döner
2018-2019	Last Shot, Master and Apprentice, Dooku: Jedi Lost, Alphabet Squadron, Resistance Reborn	Daniel José Older, Claudia Gray, Cavan Scott, Alexander Freed, Rebecca Roanhorse	Thrawn: Alliances (2018) ve Treason (2019) üçlemeyi tamamlar
2020-2021	Thrawn Ascendancy üçlemesi	Timothy Zahn	Chaos Rising, Greater Good, Lesser Evil
2021	Light of the Jedi	Charles Soule	The High Republic'in ilk romanı (5 Ocak 2021)
2022	Brotherhood, Shadow of the Sith, The Princess and the Scoundrel	Mike Chen, Adam Christopher, Beth Revis	Klon Savaşları'ndan Yeni Cumhuriyet yıllarına
2022-2025	The High Republic II. ve III. evre	Çeşitli yazarlar	III. evre Trials of the Jedi ile (Haziran 2025) tamamlanır
2025-2026	The Mask of Fear, Wayseeker, Edge of the Abyss	Alexander Freed, Justina Ireland, Rebecca Roanhorse	İlk ve üçüncüsü Reign of the Empire dizisinden; Wayseeker, The Acolyte'a bağlı

Evren içi sıra

Star Wars kronolojisi, ilk filmdeki Yavin Savaşı'nı sıfır noktası alır: olaylar "Yavin'den önce" (BBY) ya da "Yavin'den sonra" (ABY) diye tarihlenir. Romanlar bu takvime göre dizildiğinde sıra kabaca şöyledir:

1. Yüksek Cumhuriyet çağı (filmlerden yaklaşık 500-100 yıl önce): Önce II. evre (382 BBY: Convergence, The Battle of Jedha, Cataclysm), sonra I. evre (232-230 BBY: Light of the Jedi, The Rising Storm, Tempest Runner, The Fallen Star), en son III. evre (229-228 BBY: The Eye of Darkness'tan Trials of the Jedi'ye). Ardından Wayseeker (152 BBY).
2. Ön üçleme ve Klon Savaşları: Master and Apprentice (40 BBY), The Living Force, Mace Windu: The Glass Abyss, Dooku: Jedi Lost, Brotherhood, Catalyst, Dark Disciple ve Thrawn'ın gençliğini anlatan Thrawn Ascendancy üçlemesi.
3. İmparatorluk yılları: Thrawn, Lords of the Sith, Tarkin, A New Dawn, Thrawn: Alliances, Thrawn: Treason.
4. Asi İttifak dönemi: Battlefront II: Inferno Squad, Heir to the Jedi, Battlefront: Twilight Company.
5. Jedi'ın Dönüşü sonrası: Aftermath ve Alphabet Squadron üçlemeleri (4-5 ABY), Last Shot (7 ABY), Shadow of the Sith (21 ABY), Bloodline (28 ABY), Phasma ve Resistance Reborn (34 ABY).

Claudia Gray'in gençlik romanı Lost Stars ise tek başına bütün orijinal üçlemeyi kapsar: hikâye ilk filmden önce başlar, üç filmin olaylarını iki karakterin gözünden izler ve sonrasına uzanır.

Kitabın özeti

Bu bölüm kitabın sonunu da anlatır.

Canon rafının ana hikâye hatları dört büyük blokta toplanır. Birincisi Yüksek Cumhuriyet'tir: Cumhuriyet'in ve Jedi Tarikatı'nın en güçlü olduğu, galaksinin dış bölgelerine barış içinde yayıldığı bir altın çağ. Dizinin başlatıcı olayı "Büyük Felaket"tir; bu felaketin arkasında, kitapların "uzay Vikingleri" diye tarif ettiği Nihil adlı yağmacılar vardır ve Jedi'lar onlara karşı harekete geçer. Projenin evreleri bu çağın farklı dönemlerini anlatır; II. evre, I. evreden yaklaşık 150 yıl öncesine gider.

İkinci blok Thrawn'ın hikâyesidir. Sürgüne gönderilmiş Chiss savaşçısı Thrawn, uzak bir dış bölge gezegeninde bulunur, İmparator Palpatine'e bağlılık sözü verir ve İmparatorluk donanmasında görülmemiş bir hızla yükselir. Yanında, tercümanlıktan yaverliğe geçen asteğmen Eli Vanto vardır; paralel hikâyede ise acımasız yönetici Arihnda Pryce kendi gücünü inşa eder. Ascendancy üçlemesi aynı karakterin İmparatorluk öncesi geçmişine döner.

Üçüncü blok, Jedi'ın Dönüşü'nden hemen sonrasıdır. Vader ve İmparator ölmüştür, ama kendine Yeni Cumhuriyet adını veren Asiler, dağılmış İmparatorluk kuvvetlerini henüz tamamen yenememiştir. Aftermath üçlemesi eski Asi pilotu Norra Wexley, oğlu Temmin, ödül avcısı Jas Emari ve İmparatorluktan kaçan Sinjir Rath Velus'un ekibini, karşılarına da Amiral Rae Sloane'u koyar. Üçleme, İmparatorluğun kalan Yıldız Destroyerlerini topladığı çöl gezegeni Jakku'da Yeni Cumhuriyet'in büyük saldırısıyla doruğa ulaşır.

Dördüncü blok, Güç Uyanıyor'a giden yoldur. Bloodline'da senatör Leia Organa, Popülistler ile Merkeziyetçiler arasında kilitlenmiş bir Senato'da çalışır. Gizlice Birinci Düzen için çalışan bir senatör, Leia'nın babasının Darth Vader olduğunu öğrenir ve bu sırrı Leia'ya güvenmeye başlayan genç senatör Ransolm Casterfo'ya karşı kullanır. İhanete uğradığını düşünen Casterfo sırrı açıklar; Senato'nun büyük kısmı Leia'ya sırt çevirir ve Birinci Senatörlük adaylığı fiilen sona erer. Senato'nun kurtarılamayacağına karar veren Leia, Amiral Ackbar ve eski dostlarıyla birlikte Direniş'i kurar. Böylece romanlar, film üçlemesinin başında gördüğümüz düzenin nasıl doğduğunu adım adım anlatmış olur.

Yazarlar ve yazıldığı dönem

Canon romanlar, Lucasfilm'in hikâye ekibiyle birlikte planlanan bir yayın programının ürünüdür. Mart 2015'te Disney Publishing Worldwide ile Lucasfilm, Güç Uyanıyor'u önceki filmlere bağlamak amacıyla romanlar ve çizgi romanlardan oluşan bir yayın programı duyurdu; Hollywood Reporter, Aftermath'i bu programın merkezindeki kitap olarak niteledi; Lost Stars da aynı programın parçasıydı. Aftermath New York Times listesine dördüncü sıradan girdi. Entertainment Weekly, kitaptaki Sinjir'i serinin ilk büyük eşcinsel kahramanı olarak nitelendirdi; Wendig bu seçime yönelik tepkilere kendi blogunda yanıt verdi.

Yüksek Cumhuriyet projesi ise farklı bir yöntemle doğdu. Lucasfilm Eylül 2018'de Claudia Gray, Justina Ireland, Daniel José Older, Cavan Scott ve Charles Soule'u Skywalker Ranch'e çağırıp onlara boş bir sayfa verdi. "Project Luminous" kod adıyla yürütülen çalışma 24 Şubat 2020'de duyuruldu. İlk roman Ağustos 2020'de çıkacaktı, ama COVID-19 salgını yüzünden Ocak 2021'e ertelendi. Claudia Gray bu dönemin en verimli isimlerinden biri oldu: Lost Stars, Bloodline, Master and Apprentice ve The Fallen Star onun kalemidir.

Romanlardaki bilim

Star Wars bilimkurgudan çok bir uzay masalıdır ve romanlar da bu çizgiyi korur. Gemiler hiperuzaya sıçrayarak ışıktan hızlı yolculuk eder; bilinen fizik ise kütleli hiçbir cismin ışık hızına ulaşamayacağını söyler (özel görelilik). Kuramsal kaçış yolları için Alcubierre sürücüsü ve solucan delikleri sayfalarımıza bakabilirsiniz. Işın kılıcının fiziğini de ayrı bir yazıda ele aldık.

Gerçek astronominin Star Wars'a en çok yaklaştığı yer çift güneşli dünyalardır. NASA'nın Kepler teleskobu 2011'de, iki yıldızın çevresinde döndüğü kesin olarak doğrulanan ilk gezegen Kepler-16b'yi buldu. Ama Tatooine'den çok farklıdır: Satürn büyüklüğünde, yarı gaz yarı kaya ve buzdan oluşan, yüzey sıcaklığı yaklaşık eksi 100 ile eksi 70 derece arasında soğuk bir dev. Ayrıntısını İki güneşli Tatooine gerçekte var mı? yazımızda bulabilirsiniz. Star Wars'ta sık anılan parsek de gerçek bir astronomi birimidir, ama zaman değil uzaklık ölçer: bir parsek yaklaşık 3,26 ışık yılı, yani 30,9 trilyon kilometredir.

Etkisi ve ekrana geçişleri

Canon romanlar ile ekran arasındaki trafik iki yönlüdür. Legends'ın en sevilen karakteri Thrawn, 2014 sonrası önce Star Wars Asiler'de canon'a girdi, 2017'de Zahn'ın yeni romanıyla geçmişi yazıldı, 2023'te de canlı çekim Ahsoka dizisinde Lars Mikkelsen'in yorumuyla göründü. E. K. Johnston'ın Ahsoka romanı Klon Savaşları'nı temel alır ve kısmen The Clone Wars ile Tales of the Jedi'ye uyarlandı. Catalyst, Ölüm Yıldızı'nın geliştirilme sürecini anlatarak Rogue One'a hazırlık yapar. Yüksek Cumhuriyet çağı ekranda Young Jedi Adventures ve The Acolyte ile karşılık buldu. Aftermath üçlemesi de Tatooine'deki Freetown şerifi Cobb Vanth karakterini ara bölümlerle tanıttı.

Kimlere uygun, nereden başlanır?

• Filmleri izlemiş, tek bir roman deneyecek olan: Thrawn (2017). Bağımsız okunur, karakteri Rebels ve Ahsoka'dan tanıyanlar için ek bir kat taşır.
• Orijinal üçlemeyi farklı gözle görmek isteyen: Lost Stars. Gençlik romanı olarak yazıldı, ama yetişkin okur da rahatça okur.
• Yeni üçlemenin arka planını merak eden: Bloodline, ardından Aftermath üçlemesi.
• Filmlerden bağımsız, yepyeni bir dönem isteyen: Light of the Jedi ile Yüksek Cumhuriyet'e girin ve yayın sırasıyla ilerleyin.
• Andor ve Rogue One hayranları: Catalyst ve Tarkin.

Canon rafında yayın sırası ile evren içi sıra çoğu zaman birbirini tutmaz. Yeni başlayan için en iyi yol, sevdiği filmin ya da dizinin çevresindeki bir romanla başlamak, Yüksek Cumhuriyet gibi çok kitaplı projelerde ise yayımlanma sırasını izlemektir; çünkü sürprizler o sıraya göre kurgulandı.