Frank Cottrell-Boyce
Carnegie Madalyalı İngiliz çocuk kitabı yazarı ve senarist Frank Cottrell-Boyce, Cosmic ve Sputnik's Guide to Life on Earth gibi uzay romanları ile Doctor Who bölümleri yazdı.
- Doğum tarihi
- 23 Eylül 1959
- Ülke
- Birleşik Krallık
- Görevi
- Çocuk kitabı yazarı ve senarist
- Rolü
- Yazar
Frank Cottrell-Boyce kimdir?
Frank Cottrell-Boyce (23 Eylül 1959, Bootle), İngiliz çocuk kitabı yazarı ve senaristtir. İlk romanı Millions ile 2004'te İngiliz kütüphanecilerin yılın en iyi çocuk kitabına verdiği Carnegie Madalyası'nı kazandı; 2012 Londra Olimpiyat Oyunları'nın açılış töreninin metnini yazdı ve Ian Fleming'in Chitty Chitty Bang Bang'ine üç devam kitabı yazdı. 2024-2026 döneminde Birleşik Krallık'ın Çocuk Edebiyatı Elçisi (Waterstones Children's Laureate) oldu.
Uzay Gündem kitaplığındaki yeri, uzay temalı çocuk romanlarından gelir: on iki yaşında bir çocuğun kendini roketle uzayda bulduğu Cosmic (2008), Dünya'yı yok olmaktan kurtarmaya çalışan bir çocukla küçük bir uzaylının hikâyesi Sputnik's Guide to Life on Earth (2016) ve uçan arabanın Ay'a gittiği Chitty Chitty Bang Bang Over the Moon (2013). Ayrıca Doctor Who için iki bölüm yazdı.
Hayatı
Asıl adı Francis G. Boyce olan yazar, Liverpool yakınlarındaki Bootle'da Katolik bir ailede doğdu. İlkokul yıllarında ailesi Rainhill'e taşındı; St Bartholomew's İlkokulu'nda ve West Park Grammar School'da okudu. Çocukken Tove Jansson'ın Mumin kitaplarından çok etkilendi. Oxford Üniversitesi'ne bağlı Keble College'da İngiliz edebiyatı okudu ve orada doktorasını tamamladı.
Keble'da tanıştığı Denise Cottrell ile 1983'te kolejin şapelinde evlendi; çift soyadlarını birleştirerek Cottrell-Boyce adını aldı. Yedi çocukları vardır; oğulları Aidan Cottrell-Boyce da yazardır.
Senarist olarak
Cottrell-Boyce yazı hayatına televizyonda başladı: Coronation Street dizisinin yanı sıra Brookside dizisinin pek çok bölümünü ve bu dizinin yan dizilerini yazdı. Yönetmen Michael Winterbottom ile uzun bir ortaklık kurdu; Butterfly Kiss, Welcome to Sarajevo, The Claim, 24 Hour Party People ve Code 46 bu işbirliğinin ürünleridir. Danny Boyle'un yönettiği Millions filminin ve Anand Tucker'ın Hilary and Jackie filminin senaryosu da onundur. Film eleştirmeni Roger Ebert, onu günümüzün gerçekten yaratıcı az sayıdaki senaristinden biri olarak övmüştür. Cottrell-Boyce, senaryo yazımında kalıp sayılan üç perdelik yapıya ve "kahramanın yolculuğu" formülüne karşı çıkmasıyla bilinir.
2008'de Liverpool Avrupa Kültür Başkenti olduğunda ilk özgün tiyatro oyunu Proper Clever'ı Liverpool Playhouse'ta sahneledi. 2012 Yaz Olimpiyat Oyunları'nın açılış töreninde yönetmen Danny Boyle ile çalıştı: törenin hikâyesini Shakespeare'in Fırtına'sına dayandırdı, her bölümün öyküsünü koreograflar ve yapımcılar için kısa metinlerle anlattı, stadyum anonslarını ve sunucunun rehberini yazdı.
Çocuk romanları
İlk romanı Millions (2004), aynı adlı film için yazdığı senaryodan doğdu ve filmden altı ay önce yayımlandı. İngiltere'nin euroya geçmesinden hemen önceki kurgusal bir dönemde, ellerine geçen ve yakında geçersiz olacak bir servetle ne yapacaklarını düşünen iki kardeşi anlatır. Kitap Carnegie Madalyası'nı kazandı. Ardından Framed (2005) geldi; bu roman hem Carnegie hem Whitbread çocuk kitabı ödülünün kısa listesine girdi ve yazar onu 2009'da BBC için televizyon filmine uyarladı.
2011'de Ian Fleming'in ailesi, Chitty Chitty Bang Bang'in devamını yazmak için onu görevlendirdi. Chitty Chitty Bang Bang Flies Again (2011) ile başlayan dizi, Chitty Chitty Bang Bang and the Race Against Time (2012) ve Chitty Chitty Bang Bang Over the Moon (2013) ile sürdü. Yazarın bir okul ziyaretinde tanıdığı ve ailesi sonradan sınır dışı edilen Moğol bir kız çocuğundan esinlenen The Unforgotten Coat (2011) ise 2012'de Guardian Çocuk Edebiyatı Ödülü'nü kazandı. Sonraki kitapları arasında The Astounding Broccoli Boy (2015), Runaway Robot (2019), Noah's Gold (2021) ve The Wonder Brothers (2023) vardır.
Uzay temalı eserleri
Cosmic (2008)
Romanın kahramanı Liam Digby on iki yaşındadır, ama birden boy attığı için sık sık yetişkin sanılır. Bu durum, zekâsı ve konuşkanlığıyla birleşince onu sürekli başını derde sokar. Liam küçük yalanlarla bir eğlence parkı gezisini kazanır; kendini babalar ve çocuklar için düzenlenen bir uzay yolculuğunda bulur. Arkadaşı Florida onun kızı rolünü oynar, Liam da öteki çocuklara göz kulak olan "baba" olmak zorunda kalır. Sonunda bir roketle uzaya fırlatılır.
Cottrell-Boyce, kitabı yazmaya çocukluğundaki uzaya gitme hayalinin ve oğlunun bir arkadaşının birden boy atmasını izlemesinin yol açtığını anlatmıştır. Kitap 2008'de Macmillan tarafından yayımlandı, 2008 Guardian Çocuk Edebiyatı Ödülü'nün ve 2009 Carnegie Madalyası'nın kısa listelerine girdi. Yayıncısına göre Roald Dahl Funny Prize'ın da kısa listesindeydi. Eleştirmenler, babalık üzerine düşündüren yanını ve mizahını öne çıkardı; bazıları Roald Dahl'ın kitaplarıyla karşılaştırdı. 2010'da filme uyarlanacağı ve senaryoyu yazarın yazacağı duyuruldu.
Sputnik's Guide to Life on Earth (2016)
Bu romanda Prez adlı bir çocuk, uzaydan gelen küçük bir uzaylı olan Sputnik ile tanışır. Sputnik kötü bir haber getirir: Dünya yok edilmek üzeredir. Gezegeni kurtarmak için Prez'in, Dünya'da yaşamaya ya da yapmaya değer on şeyi göstermesi gerekir; ama Prez ile Sputnik'in neyin değerli olduğuna dair fikirleri hiç uyuşmaz. Kitap 2017 Carnegie Madalyası'nın kısa listesine girdi; yayıncısının aktardığı bir eleştiri onu "çocuklar için Otostopçunun Galaksi Rehberi" diye niteledi.
Chitty Chitty Bang Bang Over the Moon (2013)
Dizinin üçüncü kitabında Tooting ailesi 1966'da mahsur kalır: büyülü arabaları çalınmış, küçük oğulları kaçırılmıştır. Aileyi kurtarmak için arabanın ilk sahipleri Potts ailesini bulmaları gerekir. Kötü adamın planı, Chitty Chitty Bang Bang'i Ay'a uçurup patlayıcı bir düzeni harekete geçirmektir.
The Great Rocket Robbery (2019)
2019 Dünya Kitap Günü için yazılan bu kısa kitapta, Ay'a yapılacak bir yolculuk için eğitilen sokak köpekleri anlatılır. Kahramanı Laika adında bir köpektir; sabırsızlanan Laika arkadaşlarıyla birlikte yıldızlara kendi yoluyla ulaşmanın planını yapar. Gerçek uzay köpeği Laika'nın hikâyesini Uzaya giden köpek Laika'ya ne oldu? yazımızda anlatıyoruz.
Doctor Who bölümleri ve bilimle ilişkisi
Cottrell-Boyce, BBC'nin bilimkurgu dizisi Doctor Who için iki bölüm yazdı. 25 Ekim 2014'te yayımlanan "In the Forest of the Night"ta Dünya bir gecede dev ormanlarla kaplanır. Doktor, büyük bir Güneş patlamasının Dünya'ya çarpmak üzere olduğunu fark eder; sonunda ağaçların gezegeni bu patlamaya karşı kalkan gibi koruduğu anlaşılır. Bölüm, Tunguska olayı gibi gerçek olaylara da göndermeler yapar. Gerçekte Güneş patlamalarının Dünya'yı nasıl etkilediği Güneş patlamaları sayfamızda anlatılıyor.
22 Nisan 2017'de yayımlanan "Smile" bölümünde Doktor ile yeni yol arkadaşı Bill, uzak gelecekte Dünya dışındaki bir insan kolonisine gider. Koloniyi kurmak ve sakinlerini mutlu etmek için programlanmış Vardy adlı nano robotlar, yas duygusunu bir hastalık sanarak mutsuz görünen herkesi öldürmüştür. Bölüm, yapay zekânın insan duygularını yanlış yorumlamasını ve uzay kolonizasyonunun ahlaki sorularını işler; kolonistleri taşıyan geminin adı, Samuel Butler'ın Erewhon romanına göndermeyle "Erehwon"dur. Bütün sezonların sırası için Doctor Who izleme sırası sayfamıza bakabilirsiniz.
Cottrell-Boyce bir bilim insanı değildir; uzayı çoğunlukla merakı, aile bağlarını ve Dünya'nın değerini anlatmak için bir sahne olarak kullanır. Cosmic'te uzaya gitme hayali bir babalık hikâyesine, Sputnik'te ise bir uzaylının gözünden Dünya'ya bakış, gezegenimizin neden korunmaya değer olduğu sorusuna dönüşür.
Ödülleri ve onurları
- Carnegie Madalyası (2004): Millions. Framed (2005), Cosmic (2009) ve Sputnik's Guide to Life on Earth (2017) ile kısa listeye girdi.
- Guardian Çocuk Edebiyatı Ödülü (2012): The Unforgotten Coat. Millions (2004) ve Cosmic (2008) ile kısa listede.
- Kraliyet Edebiyat Derneği (Royal Society of Literature) üyeliği (2012).
- Liverpool Hope Üniversitesi'nde ilk "Okuma Profesörü" (2012) ve Edge Hill Üniversitesi'nden fahri edebiyat doktorası (2013).
- Waterstones Children's Laureate (2024-2026): Joseph Coelho'nun ardından seçildi; görevi Patrice Lawrence'a devretti.
- Mart 2026'da Sefton Belediyesi'nin fahri hemşehrilik (Honorary Freedom of the Borough) unvanı.
Etkisi
Cottrell-Boyce, sesli okumayı savunan The Reader adlı yardım kuruluşunun hamisidir; kuruluş gönüllülerle cezaevlerinde, bakım evlerinde ve mahallelerde edebiyatı yüksek sesle okutur. The Unforgotten Coat da bu kuruluşun siparişiyle yazıldı ve 50 bin kopyası ücretsiz dağıtıldı. Çocuk Edebiyatı Elçisi olarak çocukların okuma alışkanlığını ve kitaplara erişimini öne çıkardı. Uzay romanlarında bilimsel ayrıntıdan çok uzaya duyulan merakı ve Dünya'ya dışarıdan bakmanın verdiği yeni gözü işlemesiyle, genç okurların uzayla ilk tanışmasını sağlayan yazarlar arasında yer alır.
Kitapları
Kısaca
- 1959'da Bootle'da doğan İngiliz çocuk kitabı yazarı ve senarist.
- Millions ile 2004 Carnegie Madalyası'nı, The Unforgotten Coat ile 2012 Guardian Ödülü'nü kazandı.
- Uzay temalı kitapları: Cosmic, Sputnik's Guide to Life on Earth, Chitty Chitty Bang Bang Over the Moon, The Great Rocket Robbery.
- Doctor Who için "In the Forest of the Night" (2014) ve "Smile" (2017) bölümlerini yazdı.
- 2012 Londra Olimpiyatları açılış töreninin yazarı; 2024-2026 Children's Laureate.























