21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Caroline Herschel

Sekiz kuyruklu yıldız ve çok sayıda bulutsu keşfeden, William Herschel'in kız kardeşi, İngiltere'de bilimdeki bir devlet görevi için maaş alan ilk kadın olan Alman asıllı gökbilimci.

Doğum tarihi
16 Mart 1750
Ülke
Almanya; İngiltere
Görevi
Gökbilimci
Rolü
Bilim insanı
Ölüm tarihi
9 Ocak 1848

Caroline Herschel, Almanya'nın Hannover kentinde doğup hayatının yaklaşık 50 yılını İngiltere'de geçiren gökbilimcidir. Ağabeyi William Herschel'in yardımcısı olarak başladığı gökbilimde kendi keşiflerini yaptı: 1786-1797 arasında sekiz kuyruklu yıldız buldu, çok sayıda bulutsu ve yıldız kümesi keşfetti. 1787'de İngiltere Kralı III. George'dan maaş alarak, İngiltere'de bilimdeki bir devlet görevi için ücret alan ilk kadın oldu. Kraliyet Astronomi Cemiyeti'nin altın madalyasını alan ilk kadın oldu.

Erken yaşamı

Caroline Lucretia Herschel 16 Mart 1750'de Hannover'de doğdu. On yaşında geçirdiği tifüs hastalığı büyümesini durdurdu ve sağ gözünü görmez hâle getirdi; boyu hiçbir zaman 1,30 metreyi geçmedi. Annesi onun ev hizmetlerinde çalışmak üzere yetiştirilmesini daha uygun buluyordu.

1772'de, İngiltere'nin Bath kentinde orgcu ve müzik öğretmeni olarak tanınmış olan ağabeyi William'ın yanına taşındı. Burada şarkıcı olarak sahneye çıktı ve ağabeyinin evini çekip çevirdi. William'ın gökbilime ilgisi giderek tutkuya dönüşünce, Caroline da kendini bu işin içinde buldu.

William Herschel'in yardımcısı

Caroline, William Herschel'in teleskop yapımında ve gözlemlerinde vazgeçilmez bir yardımcı oldu. Teleskop aynalarını parlattı, gözlemleri kayda geçirdi, hesapları yaptı ve gökyüzünü sistemli biçimde "tarayarak" yeni cisimler aradı. William 13 Mart 1781'de Uranüs'ü keşfetti; ertesi yıl saray gökbilimciliği görevini kabul etti ve kardeşler Datchet'e taşındı.

1787'de Kral III. George, William'a yaptığı yardımlar karşılığında Caroline'a yıllık 50 sterlin maaş bağladı. Bu, onu İngiltere'de bilimle ilgili bir devlet görevi için ücret alan ilk kadın yaptı.

Bulutsular ve yıldız kümeleri

26 Şubat 1783'te Caroline, Messier kataloğunda bulunmayan bir bulutsu keşfetti. Aynı gece, Andromeda Gökadası'nın uydu gökadalarından biri olan ve bugün Messier 110 (NGC 205) olarak bilinen cismi de bağımsız olarak buldu. Herschel kardeşlerin sistemli taramaları, bilinen bulutsu ve yıldız kümesi sayısını kısa sürede büyük ölçüde artırdı: 1802'de yayımlanan katalog, o güne dek bilinen yaklaşık 2.000 cismin üzerine 500 kadar yeni bulutsu ve küme ekliyordu. Açık yıldız kümesi NGC 2360, onun anısına "Caroline'ın Kümesi" diye anılır.

Kuyruklu yıldız keşifleri

Caroline ilk kuyruklu yıldızını 1 Ağustos 1786'da, ağabeyi evde değilken onun teleskobunu kullanarak buldu. 1786 ile 1797 arasında toplam sekiz kuyruklu yıldız keşfetti; bunların beşinde önceliği tartışmasızdır. 1795'te Encke Kuyruklu Yıldızı'nı yeniden buldu. Periyodik kuyruklu yıldız 35P/Herschel-Rigollet bugün onun adını taşır.

Caroline sıkça "kuyruklu yıldız keşfeden ilk kadın" olarak anılır, ancak bu doğru değildir. Gökbilimci Maria Kirch 1700'lerin başında bir kuyruklu yıldız bulmuş, keşif ise eşi Gottfried Kirch'e mal edilmişti. Caroline'ın kuyruklu yıldızlar konusundaki çalışmalarının daha geniş arka planı için kuyruklu yıldızlar sayfasına bakabilirsiniz.

Kataloglar

Caroline'ın gökbilime en kalıcı katkılarından biri katalog çalışmalarıdır. İngiliz gökbilimci John Flamsteed'in yıldız kataloğunu baştan sona elden geçirdi. 20 ay süren bu çalışmanın ürünü olan eser 1798'de Kraliyet Cemiyeti tarafından yayımlandı. Eserde Flamsteed'in her yıldız için yaptığı bütün gözlemlerin dizini, bir hata listesi ve British Catalogue'ta yer almayan 560'tan fazla yıldız bulunuyordu.

1822'de William'ın ölümünden sonra Hannover'e döndü. Burada, yeğeni gökbilimci John Herschel için yaklaşık 2.500 bulutsu ve yıldız kümesini düzenli bir katalog hâline getirdi. Bu çalışma, sonradan genişletilerek bugün de kullanılan Yeni Genel Katalog'a (NGC) dönüştü.

Ödülleri

  • 1828: Kraliyet Astronomi Cemiyeti Altın Madalyası. Madalya bir kadına bir daha ancak 1996'da, Vera Rubin'e verildi.
  • 1835: Mary Somerville ile birlikte Kraliyet Astronomi Cemiyeti'nin onursal üyeliğine seçildi; cemiyetin ilk kadın üyeleri oldular.
  • 1838: İrlanda Kraliyet Akademisi onursal üyeliği.
  • 1846: 96 yaşındayken Prusya Kralı tarafından bilim alanında altın madalya ile ödüllendirildi.

Caroline Herschel 9 Ocak 1848'de, 97 yaşında Hannover'de öldü.

Uzay ve astronomiye etkisi

Caroline'ın derlediği kataloglar, Herschel ailesinin gökyüzünü sistemli tarama geleneğinin temel taşlarından biridir. John Herschel için hazırladığı bulutsu kataloğunun NGC'ye dönüşmesi, onun emeğinin bugün gökbilimcilerin günlük kullandığı numaralarda yaşadığı anlamına gelir: Pek çok gökada ve bulutsu hâlâ NGC numarasıyla anılır.

Profesyonel bilimin kadınlara büyük ölçüde kapalı olduğu bir dönemde maaşlı bir gökbilimci olarak çalışması ve kurumsal ödüller alması, sonraki kuşak kadın bilim insanları için önemli bir örnek oluşturdu. Uzun süre yalnızca "William Herschel'in kız kardeşi" olarak anılsa da bugün kendi keşifleri ve katalog çalışmalarıyla bağımsız bir gökbilimci olarak tanınır.

Mirası

281 Lucretia asteroidi (ikinci adından) ve Ay'daki C. Herschel krateri onun adını taşır. Google, 266. doğum gününde, 16 Mart 2016'da onu bir Doodle ile andı.

Bilmeye değer

  • Boyu 1,30 metreyi hiç geçmedi; çocukken geçirdiği tifüs büyümesini durdurmuştu.
  • İlk kuyruklu yıldızını ağabeyi evde yokken, onun teleskobuyla buldu.
  • Açık yıldız kümesi NGC 2360, "Caroline'ın Kümesi" lakabıyla anılır.
  • Prusya Kralı'nın verdiği bilim madalyasını 96 yaşında aldı.
  • Kraliyet Astronomi Cemiyeti'nin ilk iki kadın üyesinden biridir.
  • Google, 266. doğum gününde onu ana sayfasındaki bir Doodle ile andı.

Aynı alandan isimlerTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Görev dosyalarıTümü →

  1. Lunar Gateway (Ay Geçidi istasyonu)Lunar Gateway (Ay Geçidi istasyonu)NASA, ESA, JAXA, CSA, MBRSC
  2. Artemis MutabakatıArtemis MutabakatıNASA ve ABD Dışişleri Bakanlığı
  3. Amazon Leo (Project Kuiper)Amazon Leo (Project Kuiper)Amazon
  4. Sovyet Uzay ProgramıSovyet Uzay ProgramıSSCB (OKB-1 ve diğer tasarım büroları)

Son haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi2 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı2 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı8 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar