Flash Gordon kimdir? Mongo'ya düşen uzay kahramanı
Flash Gordon, Alex Raymond'ın 1934'te başlattığı çizgi romanın kahramanı: Dr. Zarkov'un roketiyle Mongo'ya giden, zalim Ming'e karşı savaşan Yale mezunu bir polo oyuncusu.
- Tür
- İnsan
- Geçtiği eser
- Flash Gordon (çizgi roman şeridi, 1934)
- Yaratıcısı
- Alex Raymond
- İlk göründüğü yıl
- 1934
- Canlandıran
- Buster Crabbe (1936-1940 dizileri), Steve Holland (1954 dizisi), Sam J. Jones (1980 filmi), Eric Johnson (2007 dizisi)
- Kitabı
- Sayfasını aç →
- Filmi / dizisi
- Sayfasını aç →
Flash Gordon, Alex Raymond'ın 7 Ocak 1934'te yayımlanmaya başlayan uzay macerası çizgi romanının kahramanı, gezegen Mongo'ya düşen, Yale mezunu bir polo oyuncusudur. Bir roketle Dünya'dan koparılıp Mongo'nun zalim hükümdarı Ming'e karşı savaşan bu genç adam, uzay operası türünün en eski ve en çok kopyalanan kahramanlarından biridir. Türkiye'de seri "Baytekin" adıyla da bilinir.
Flash Gordon kimdir?
Flash Gordon, kaynaklarda "yakışıklı bir polo oyuncusu ve Yale Üniversitesi mezunu" olarak tanıtılan Amerikalı bir gençtir. Yani sıradan bir asker, bilim insanı ya da pilot değil; sporcu, eğitimli ve cesur, ama uzaya hazırlıksız yakalanan biri. Bu seçim türün ilk dönemine özgü bir kahraman kalıbıdır: okur, hikâyenin tuhaf dünyasına Flash'la birlikte girer ve her şeyi onunla birlikte öğrenir.
Karakterin yaratıcısı Alex Raymond'dır (1909-1956). Raymond, Flash Gordon'ı 1933'ün sonlarında Jungle Jim ile birlikte tasarlamış, Flash Gordon 7 Ocak 1934'te yayımlanmaya başlamıştır. King Features Syndicate'in bu şeridi, o sırada zaten popüler olan Buck Rogers şeridiyle rekabet etmek üzere geliştirdiği aktarılır. Raymond'ın yaşamını ve çizgisini Alex Raymond sayfamızda okuyabilirsiniz.
Hangi eserlerde geçer?
Flash Gordon ilk olarak 1934'teki gazete şeridinde görünür; Raymond pazar sayfalarını 1944'e kadar çizmiştir. Şerit, ardından çok sayıda uyarlamaya kaynaklık etmiştir:
- Sinema dizileri (seriyal): Universal'ın Buster Crabbe'lü üç yapımı: Flash Gordon (1936), Flash Gordon's Trip to Mars (1938) ve Flash Gordon Conquers the Universe (1940).
- 1954 televizyon dizisi: Steve Holland'ın oynadığı, Batı Berlin ve Marsilya'da çekilen 39 bölümlük canlı çekim dizi.
- 1980 filmi: Mike Hodges'ın yönettiği, Sam J. Jones'lu ve Queen müzikli Flash Gordon.
- 2007 dizisi: Sci Fi Channel için çekilen, Eric Johnson'lı 22 bölümlük canlı çekim dizi.
Serinin çizgi roman olarak okunabilen hâli ve kitap tanıtımı için Baytekin sayfasına bakabilirsiniz.
Hikâyedeki yeri
İlk hikâye bir felaket uyarısıyla başlar: Dünya'nın Mongo adlı bir gezegenle çarpışma yolunda olduğu ortaya çıkar. Bu tehdidi önlemek isteyen, kaynaklarda "yarı çılgın" diye anılan bilim insanı Dr. Zarkov bir roket yapar. Roketin pilotluğu için Flash'ı ve onunla birlikte olan Dale Arden'ı zorla yanına alır ve Mongo'ya doğru yola çıkar.
Mongo'ya inen üçlü, gezegenin hükümdarı Ming'in egemenliğiyle karşılaşır. Ming, Dale'e göz diker; Flash ise Dale'i ve kendi özgürlüğünü korumak zorunda kalır. Mongo tek bir ülke değil, birbirinden çok farklı krallıklardan oluşan bir dünyadır. Flash'ın yolu, Arboria krallığının Prensi Barin ve kanatlı insanların şehrinin Prensi Vultan gibi figürlerle kesişir; Ming'in kızı Prenses Aura da olayların içine karışır. Şeridin büyük kısmı bu krallıklar arasındaki ittifaklar, ihanetler ve kaçışlarla ilerler.
Flash bu hikâyede bir bilim insanı değil, bir eylem adamıdır; bilimsel işi Zarkov yapar. Flash'ın işi ise ittifak kurmak, insanları arkasından sürüklemek ve Ming'in makineleriyle yüz yüze gelmektir.
Flash Gordon'ı canlandıranlar
Karakterin ekrandaki en ünlü yüzü Buster Crabbe'dir; Crabbe üç Universal dizisinde de Flash'ı oynamıştır. İlk dizi, Universal'ın 6 Nisan 1936'da gösterime soktuğu 13 bölümlük (toplam 245 dakikalık) yapımdır. Aynı dizide Dale Arden'ı Jean Rogers, Ming'i Charles B. Middleton, Dr. Zarkov'u Frank Shannon canlandırmıştır. Dizinin 1936'da Universal'ın en çok hasılat yapan ikinci filmi olduğu aktarılır. 1996'da ABD Ulusal Film Kaydı'na (National Film Registry) alınmıştır.
1954'te Steve Holland televizyon dizisinde, 1980 filminde Sam J. Jones, 2007'de Eric Johnson Flash'ı oynadı. 1980 filmini Dino De Laurentiis yapımcılığında, Lorenzo Semple Jr.'ın senaryosuyla Mike Hodges yönetti. Oyuncu kadrosunda Melody Anderson (Dale), Topol (Dr. Zarkov), Max von Sydow (Ming), Ornella Muti (Aura), Timothy Dalton (Barin) ve Brian Blessed (Vultan) vardı. Sam J. Jones bu rolüyle Altın Ahududu'na En Kötü Erkek Oyuncu adayı olmuştur; buna karşılık Max von Sydow'un performansı övgü almıştır. Filmin müziğini Queen yapmış, orkestra bölümlerine Howard Blake katkı vermiştir.
Karakterin arkasındaki bilim: Mongo ve gezegen çarpışması
Şeridin çıkış noktası, bir gezegenin Dünya'ya çarpacağı fikridir. Bugünün astronomisi bu fikre iki açıdan bakıyor. Birincisi, Mongo gibi hiçbir yıldıza bağlı olmayan gezegenler gerçekten vardır. Bunlara "başıboş gezegen" ya da serbest yüzen gezegen denir. Bir yıldızın çevresinde oluşup başka cisimlerin çekimiyle dışarı atılmış olabilirler; ya da kahverengi cüceler gibi doğrudan gaz bulutunun çökmesiyle de oluşabilirler. Mikromercek yöntemiyle bulunurlar; 2020'de bir araştırma ekibi bu yöntemle OGLE-2016-BLG-1928 adlı, Dünya kütleli ve hiçbir yıldıza bağlı olmayan bir cismi bildirmiştir. Samanyolu'nda milyarlarca, hatta trilyonlarca başıboş gezegen olabileceği tahmin ediliyor, ama bu tahminler arasında büyük fark var.
İkincisi, böyle bir gezegenin Güneş Sistemi'ne girip Dünya'yı tehdit etmesi son derece olası değildir. Gök mekaniği uzmanlarından birinin tahminine göre, önümüzdeki bin yıl içinde bir başıboş gezegenin Güneş Sistemi'ne girme ihtimali milyarda bir civarındadır. Gezegen çarpışmaları ise kozmosta gerçek olaylardır: NASA'nın Spitzer Uzay Teleskobu, belirli türde sıkı çift yıldız sistemlerinde gezegen çarpışmalarının yaygın olabileceğine dair kanıt bulmuştur. Bu yazının kapak görseli de NASA'nın bu bulguyu anlatan sanatçı çizimidir; Flash Gordon'la doğrudan ilgisi yoktur, yalnızca çarpışma fikrinin bilimsel karşılığını gösterir.
Roketin kendisi de dönemin bilimiyle yakından bağlantılıdır. Robert Goddard, ilk sıvı yakıtlı roketini 16 Mart 1926'da Massachusetts'in Auburn kasabasında uçurmuş; roket 2,5 saniyede yaklaşık 12,5 metre yükselip 56 metre ötede yere inmişti. New York Times, 1920'de Goddard'ın roketlerin boşlukta çalışamayacağını gözden kaçırdığını ileri süren alaycı bir başyazı yayımlamış, gazete bu yazıyı ancak Apollo 11'in fırlatıldığı günün ertesinde, 17 Temmuz 1969'da düzeltmiştir. Yani Raymond'ın okurları için "uzaya roketle gitmek" hâlâ yarı hayal, yarı mühendislik konusuydu.
Kültürdeki etkisi
Flash Gordon, uzay operası türünün kurucu kahramanlarındandır. Raymond'ın çizim stilinin Jack Kirby ve Bob Kane gibi sonraki çizerlere, ayrıca George Lucas'a etki ettiği belirtilir. George Lucas, 1970'lerin başında Flash Gordon'ı filme almak istemiş; haklar Dino De Laurentiis'te olduğu için alamayınca kendi uzay operasını geliştirmiştir. Federico Fellini'nin de haklar üzerinde bir süre opsiyon tuttuğu, ama film çekmediği bilinir. 1980 filmi kült statüsü kazanmıştır; eleştirmen Roger Ebert filmin bilinçli olarak şakacı bir tonda kurulduğunu ve bunun yerinde olduğunu yazmıştır. Film, Ted (2012) gibi sonraki yapımlarda da anılır.
Seriyaller de film tarihinde yer tutar: dizinin kostümleri Hays Ofisi'nin itirazına yol açmış, devam dizilerinde kadın kostümleri daha ölçülü hâle getirilmiştir. Flash Gordon bugün hem bir uzay macerası klasiği hem de bir dönemin sinema ve çizgi roman estetiğinin göstergesi olarak okunur.
Kısaca
- Flash Gordon, 1934'te Alex Raymond'ın yarattığı polo oyuncusu ve Yale mezunu kahramandır.
- Dr. Zarkov'un roketiyle, Dale Arden'la birlikte Mongo gezegenine gider ve Ming'e karşı savaşır.
- Başlıca uyarlamalar: 1936-1940 seriyalleri, 1954 ve 2007 dizileri, 1980 filmi.
- Gezegen çarpışması fikri bilimsel olarak mümkün bir olaydır, ama Güneş Sistemi için olasılığı çok düşüktür.
Başka karakterlerTümü →
Obelix kimdir? Asterix'in menhir taşıyan Galyalı dostuAstérix le Gaulois (Pilote dergisi, 1959)
Asterix kimdir? Galyalı kahramanın uzaylılarla macerasıAstérix le Gaulois (Pilote dergisi, 1959)
Yoko Tsuno kimdir? Vinéalılarla dost olan elektronik mühendisiYoko Tsuno (Spirou dergisi, 1970; ilk albüm Le Trio de l'étrange, 1972)
Alcide Nikopol kimdir? Bilal'in buzdan çıkan Paris'li mahkûmuLa Foire aux immortels (1980; La Trilogie Nikopol'ün ilk cildi)
Barbarella kimdir? Çizgi romandan sinemaya uzay kadınıBarbarella, V Magazine (1962)
Dan Dare kimdir? Eagle'ın Venüs'e giden uzay pilotuDan Dare, Eagle dergisi (1950)
















