21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

The Last Days on Mars

Altı aylık görevin bitmesine on dokuz saat kala Mars'taki bir araştırma ekibi, yaşam izinin peşine düşen bir bilim insanının keşfiyle kâbusa sürükleniyor. Liev Schreiber'lı 2013 yapımı bilimkurgu-korku filmi.

Tür
Film
Yıl
2013
Yönetmen / yaratıcı
Ruairí Robinson
Oyuncular
Liev Schreiber, Elias Koteas, Romola Garai, Olivia Williams, Goran Kostić, Johnny Harris
Süre / sezon
98 dk

The Last Days on Mars, Mars'ta yaşam izi aramanın en karanlık senaryosunu soran 2013 yapımı bir bilimkurgu-korku filmi. Ruairí Robinson'ın yönettiği İrlanda-Birleşik Krallık ortak yapımı filmi, Sydney J. Bounds'un "The Animators" adlı öyküsünden Clive Dawson'ın yazdığı senaryoyla uyarlandı. Liev Schreiber, Elias Koteas, Romola Garai ve Olivia Williams'ın oynadığı film, görevin bitmesine saatler kala Kızıl Gezegen'in yüzeyinde beklenmedik bir şey bulan bir araştırma ekibini anlatıyor. Film, 2013 Cannes Film Festivali'nin Yönetmenlerin On Beş Günü bölümünde gösterildi.

Konusu

2040'lı yıllarda Mars'ta Tantalus adlı bir araştırma üssü kurulmuştur. Sekiz kişilik ekip altı aydır gezegendedir ve görevlerinin tamamlanmasına yalnızca on dokuz saat kalmıştır. Dünya'dan gelen Aurora gemisi yörüngeye yaklaşmakta, ekibi bir iniş aracıyla almaya hazırlanmaktadır.

Ekibin bilim insanlarından Marko Petrović, gezegende yaşama işaret eden örnekler bulmuştur ama keşfini kimseyle paylaşmaz. Son yüzey yürüyüşünü bir bahaneyle örneği bulduğu noktaya yönlendirir. Tam o sırada ayaklarının altındaki zemin çöker. Kayıp arkadaşlarını aramaya çıkan ekip, yarıkta bir bakteri türünün yaşadığını fark eder. Bu canlıyla temas edenler değişmeye başlar ve eve dönüşe saatler kala üs, hayatta kalma mücadelesinin geçtiği bir tuzağa dönüşür.

Yapım

Ana çekimler Mayıs-Temmuz 2012 arasında yapıldı. Dış mekânlar Ürdün'de çekildi; ardından ekip İngiltere'deki Elstree Stüdyoları'na geçti. Ürdün'deki bitki örtüsü sonradan dijital olarak silindi. Görsel efektleri İrlanda'daki Screen Scene VFX hazırladı. Robinson, ilham kaynakları arasında Paul Greengrass, Michael Mann ve Sergio Leone'yi sayıyor; amacı, Yaratık'ı hatırlatan, paranoya dolu bir gerilim filmi yapmaktı. Görüntü yönetmeni Robbie Ryan, müzikleri Max Richter.

Oyuncu seçimi Nisan 2012'de başladığında Vincent Campbell rolü için Philip Seymour Hoffman ve Nikolaj Coster-Waldau'nun adları da düşünülmüştü; rol sonunda Liev Schreiber'e gitti. Elias Koteas üssün komutanı Charles Brunel'i, Romola Garai Rebecca Lane'i, Olivia Williams bilim insanı Kim Aldrich'i, Johnny Harris görev psikoloğu Robert Irwin'i, Goran Kostić ise keşfi saklayan Marko Petrović'i canlandırıyor. Film, kalabalık olmayan bu kadroyla birkaç modülden oluşan dar bir üsse ve onu çevreleyen boş çöle odaklanıyor; gerilimin büyük bölümü, ekibin birbirine ne kadar güvenebileceği sorusundan doğuyor.

Yaklaşık 10,6 milyon dolarlık bir bütçeyle çekilen film, ABD'de 6 Aralık 2013'te, Birleşik Krallık'ta 11 Nisan 2014'te sınırlı gösterime girdi ve çok düşük bir hasılatla kapandı. Eleştiriler bölündü: Rotten Tomatoes'ta yorumların yalnızca yüzde 18'i olumlu ve pek çok eleştirmen filmi türün kalıplarını tekrar etmekle suçladı. Buna karşılık The Guardian'dan Peter Bradshaw filmi zarif biçimde işlenmiş klasik bir bilimkurgu macerası olarak tanımladı, Los Angeles Times'tan Kenneth Turan da gergin anlatımını övdü.

Perseverance gezgininin 23 Temmuz 2024'te çektiği öz çekim. Gezginin solunda, olası biyolojik iz taşıyan ok ucu biçimli 'Cheyava Falls' kayacı görülüyor.
NASA/JPL-Caltech/MSSS

Bilimsel karne

Mars'ta yaşam arayışı gerçek: Filmin temel sorusu, bugün gezegen biliminin en büyük sorularından biri. NASA'nın Perseverance gezgini, Temmuz 2024'te Jezero Krateri'nde "Cheyava Falls" adı verilen ok ucu biçiminde bir kaya buldu. Kayada, Dünya'daki bilinen bütün yaşam için gerekli olan organik bileşikler ve "leopar benekleri" olarak anılan küçük lekeler vardı. NASA, 10 Eylül 2025'te bu örneği "olası bir biyolojik iz" olarak duyurdu. Doğrulanması için örneğin Dünya'ya getirilip laboratuvarda incelenmesi gerekiyor. Eğer doğrulanırsa, bu yaklaşık 3,5 milyar yıl önce Mars'ta mikroskobik yaşam bulunduğu anlamına gelecek.

Ama bugün yaşayan bir bakteri değil: Filmdeki canlı, bugün yeraltında yaşayan ve insanlara bulaşabilen bir bakteri. Gerçek bulgular ise milyarlarca yıl önceki olası bir mikroskobik yaşamın izlerine işaret ediyor. Bugünkü Mars yüzeyi yaşama son derece düşman: Atmosfer yaklaşık yüzde 96 oranında karbondioksitten oluşuyor ve yüzey basıncı Dünya'nın yaklaşık yüzde 0,6'sı kadar. Toprakta, insanlar için zehirli sayılan derişimlerde perklorat tuzları da bulunuyor.

Perseverance'ın 1.118 kareden oluşturduğu, Jezero Krateri'ndeki eski nehir deltasını gösteren 2,5 milyar piksellik panorama
NASA

Sinyalin gecikmesi: Filmin bir sahnesinde mesajın Dünya'ya ulaşmasının 15 dakika sürdüğü söyleniyor. Bu gerçeğe uygun bir ayrıntı. Mars ile Dünya en yakın konumdayken aralarındaki uzaklık 54 ila 103 milyon kilometre arasında değişiyor, en uzak konumda ise bu mesafenin yedi katından fazlasına çıkıyor. Işık hızıyla giden bir radyo sinyali bu yolu birkaç dakikadan yirmi dakikayı aşan sürelere kadar alıyor; bu yüzden Mars'taki bir ekip, acil bir durumda Dünya'dan anında yardım isteyemez.

Güneşe bağlı enerji: Filmde hayatta kalanlar, güneş enerjisiyle çalışan araçlarının pillerinin dolması için sabahı beklemek zorunda kalıyor. Mars'ta bir gün (sol) 24 saat 39 dakika 35 saniye sürüyor, yani Dünya gününden yalnızca biraz uzun. Kütleçekim ise Dünya'dakinin yaklaşık yüzde 38'i; filmde karakterlerin Dünya'daki gibi yürüyüp koşması, bu kadar düşük bir kütleçekimin etkisini pek yansıtmıyor.

Gezegeni korumak: Filmin uyardığı tehlike, uzay biliminde "gezegen koruma" adıyla bilinen gerçek bir ilkeye karşılık geliyor. Gezegenler arası görevler, hem Dünya'dan götürülecek canlıların hedef gök cismini kirletmesini (ileri bulaşma) hem de örnek getiren görevlerde olası bir dünya dışı canlının Dünya'ya taşınmasını (geri bulaşma) önleyecek biçimde tasarlanıyor. Bu kaygı ilk kez 1956'da Roma'daki Uluslararası Astronotik Federasyonu kongresinde dile getirildi. İnsanlı görevlerde iş daha da zor: Tek bir insanın vücudu, öldürmeden temizlenmesi imkânsız olan yaklaşık yüz trilyon mikroorganizma barındırıyor.

Kısaca

  • Yönetmen: Ruairí Robinson; senaryo Clive Dawson
  • Gösterim: Cannes 2013; ABD'de 6 Aralık 2013, 98 dakika
  • Çekim: Ürdün çölü ve Elstree Stüdyoları
  • Bilim: Perseverance, 2024'te Cheyava Falls kayasında olası bir biyolojik iz buldu; doğrulama için örneğin Dünya'ya gelmesi gerekiyor
  • Benzer yapımlar: Marslı, Kırmızı Gezegen, Hayat

Bunları da izleyinTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Popüler kültür

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi2 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı2 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı8 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar