The Dream Is Alive

Adı "rüya yaşıyor" anlamına gelen The Dream Is Alive, NASA'nın uzay mekiği programını anlatan 37 dakikalık bir IMAX belgeseli. 1 Haziran 1985'te gösterime giren filmin yönetmeni ve yapımcısı, IMAX formatının mucitlerinden Kanadalı Graeme Ferguson. Senaryo ve kurgu Toni Trow Myers'a, anlatım ise ABD'nin en tanınmış haber spikerlerinden Walter Cronkite'a ait. Görüntülerin önemli bir kısmı, astronotların yörüngede IMAX kameralarıyla çektiği sahnelerden oluşuyor.

Konusu

Film, Discovery mekiğinin STS-51-A görevinin sonunda Kennedy Uzay Merkezi'ndeki pistine şafak vakti inişiyle açılıyor. Bu sahne aslında bir birleşim: Discovery'nin inişi, Challenger'ın 1984'teki STS-41-B inişinden telsiz konuşmaları ve bir uçaktan çekilmiş pist yaklaşma görüntüleri bir araya getirilmiş. Ardından belgesel, mekik programının en dikkat çekici görevlerinden birine odaklanıyor.

Filmin merkezinde Challenger'ın STS-41-C görevi var. Nisan 1984'teki bu uçuşta mürettebat önce Uzun Süreli Maruziyet Tesisi (LDEF) adlı deney uydusunu yörüngeye bıraktı, ardından arızalı Solar Maximum Mission ("Solar Max") güneş gözlem uydusunu yakalayıp onarmaya girişti. İlk yakalama denemesi başarısız oldu ve ikinci deneme yaklaşık 12 saat sonra yapıldı. Uydu bu kez mekiğin yük bölmesine alındı ve astronotlar James van Hoften ile George Nelson tarafından hızla onarıldı. Film, astronotların bu iş için NASA'nın büyük eğitim havuzunda nasıl hazırlandığını da gösteriyor. Görevdeki ilginç deneylerden biri de bir öğrenci projesiydi: bal arılarının ağırlıksız ortamda petek hücrelerini nasıl ördüğünü inceleyen bir deney.

Belgeselin arasına başka görevler de serpiştirilmiş. STS-41-D, Discovery'nin ilk fırlatmasını ve ileride Uluslararası Uzay İstasyonu'nun güneş panellerine öncülük edecek deneysel OAST-1 güneş paneli dizisini gösteriyor. STS-41-G ise o güne kadarki en kalabalık mekik mürettebatını, iki kadının birlikte uçtuğu ilk mekik görevini ve bir Amerikalı kadının ilk uzay yürüyüşünü, Kathryn Sullivan'ın yürüyüşünü belgeliyor. Bunların yanında mekiğin ısı kalkanı karolarının kontrolü, astronot eğitimi, uzayda yemek ve rampada acil durumda mürettebatın nasıl tahliye edileceği gibi konular da işleniyor.

Yapım

Graeme Ferguson, 1967'de Roman Kroitor, Robert Kerr ve William Shaw ile birlikte IMAX Corporation'ı kuran isimlerden biri. IMAX kameralarının uzaya taşınmasında da kilit rol oynadı. The Dream Is Alive, bu çabanın en bilinen ürünü: dev IMAX kamerasını yörüngede astronotlar kullandı ve görevleri sırasında hem yörüngedeki çalışmaları hem de mekik içindeki gündelik yaşamı kaydetti. Filmin yapım şirketi Threshold Corporation, dağıtımcısı IMAX Systems Corporation. Müzikler, Ferguson'ın ekibinin sonraki uzay filmlerinde de çalışacak olan Micky Erbe ve Maribeth Solomon ikilisine ait. Ekranda görünen astronotlar arasında David Leestma, Jon McBride, George Nelson, Sally Ride, Kathryn Sullivan ve James van Hoften var.

Bilimsel karne

Film, gerçek görev görüntülerine dayandığı için bilimsel açıdan güvenilir bir kayıt. Solar Max onarımı, uzayda bir uydunun yakalanıp onarıldığı tarihî bir an: Şubat 1980'de güneş patlamalarını incelemek için fırlatılan uydu, aynı yılın Kasım ayında yönelim kontrol sisteminin arızalanmasıyla neredeyse işe yaramaz hâle gelmişti ve üç yıl beklemede kaldı. STS-41-C'deki onarım, uydunun ömrünü 1989'a kadar uzattı ve astronotların yörüngede bakım yapabileceğini kanıtladı. Bu deneyim, birkaç yıl sonra Hubble Uzay Teleskobu'nun yörüngede defalarca bakım ve onarım görmesine giden yolda önemli bir adım sayılıyor.

LDEF de ilginç bir hikâyeye sahip: 57 bilimsel deney taşıyan bu 12 yüzlü silindir aslında 1985'te geri alınacaktı. Ancak gecikmeler ve Challenger faciası yüzünden ancak 12 Ocak 1990'da Columbia tarafından yörüngeden geri getirilebildi. Film, bu uzun yolculuğun yalnızca başlangıcını gösteriyor.

Filmin en çok eleştirilen yanı ise bilimsel değil, tonuyla ilgili. Belgesel, mekikle uzay yolculuğunun sıradanlaşacağı fikrini öne çıkarıyor ve tehlikelere yalnızca kısaca değiniyor. Film, 28 Ocak 1986'daki Challenger faciasından 15-18 ay önce çekilmişti ve kazada hayatını kaybeden iki astronot, Dick Scobee ve Judith Resnik, filmde görünüyor; Challenger mekiğinin kendisi de filmde öne çıkıyor. Facia, mekiğin uzay yolculuğunu daha erişilebilir ve ucuz yapacağı inancını derinden sarstı; sonraki deneyimler de mekiğin bu vaadi yerine getiremediğini gösterdi. Faciayı ayrıntılarıyla anlatan Challenger: The Final Flight belgeseliyle birlikte izlendiğinde, The Dream Is Alive çok daha hüzünlü bir anlam kazanıyor.

Etkisi

The Dream Is Alive, IMAX tarihinin en başarılı filmlerinden biri oldu. Variety'nin 1992 tarihli verilerine göre film gösterime girdiğinden beri 70 milyon dolar hasılat elde etmişti ve bu, o güne kadarki en çok kazanan 70 mm IMAX filmiydi. Film üç kez LaserDisc'te, ayrıca DVD'de yayımlandı; 2007'de Blue Planet'in HD DVD ve Blu-ray baskısında ek içerik olarak yüksek çözünürlükte sunuldu.

Etkisi gişeyle de sınırlı kalmadı. NASA astronotu Susan Helms, astronot olmaya karar vermesinde bu filmin belirleyici olduğunu söylemiştir. Filmin uzayda çekilmiş görüntüleri, otuz yıl sonra Journey to Space belgeselinde yeniden düzenlenerek kullanıldı. Ferguson ve Myers'ın açtığı yol ise Hubble 3D ve A Beautiful Planet gibi sonraki IMAX uzay belgesellerine uzandı.

Kısaca

• Tür: IMAX belgeseli, 37 dakika, 1985.
• Yönetmen: Graeme Ferguson; anlatıcı Walter Cronkite; senaryo ve kurgu Toni Trow Myers.
• Odak: Challenger'ın STS-41-C görevinde Solar Max uydusunun yakalanıp onarılması.
• Diğer görevler: STS-41-D, STS-41-G ve STS-51-A.
• Hasılat: 1992'ye kadar 70 milyon dolar; dönemin en çok kazanan IMAX 70 mm filmi.
• Not: Challenger faciasından 15-18 ay önce çekildi.