Moonwalk One

Moonwalk One, insanı Ay'a ilk kez indiren Apollo 11 görevini anlatan uzun metraj belgesel. Ama yalnız bir görev kaydı değil: Theo Kamecke'nin yönettiği film, olayı tarihsel bir bağlama oturtmaya ve insanlar başka bir dünyada ilk kez yürürken yeryüzündeki ruh hâlini yakalamaya çalışıyor. NASA'nın siparişiyle çekilen belgesel 1971'de Cannes Film Festivali'nde gösterildi ve özel bir ödül aldı.

Nasıl çekildi?

NASA, Apollo 11'den yaklaşık bir buçuk yıl önce belgeselci Francis Thompson'ın şirketiyle bütün Apollo programını anlatacak büyük bütçeli bir film için anlaşmıştı; ancak MGM'nin desteği çekilince proje düştü. Fırlatmaya altı hafta kala NASA yeniden aradı: Büyük film ölmüştü ama bu tarihi anın kayıtsız geçmesini istemiyorlardı ve 350 bin dolar ayırabiliyorlardı. Thompson işi, daha önce birlikte çalıştığı Theo Kamecke'ye bıraktı. NASA'nın halkla ilişkiler sorumlusu Kamecke'den gişeyi düşünmemesini, bir "zaman kapsülü" yapmasını istedi.

Kamecke fırlatma anında kamera ekiplerinden roketi değil, onu izleyen insanların yüzlerini çekmelerini istedi. Kendisi fırlatma kontrol odasındaydı; bu odaya giriş kartı verilen tek sivil oydu. Ay yürüyüşü sırasında ise Houston'daki görev kontrol merkezindeydi. Film, bu iki uç arasına Stonehenge'den açılan bir giriş, dünyanın dört bir yanından arşiv görüntüleri ve astronotların önceki görevlerde çektiği Dünya fotoğraflarından oluşan şiirsel bir bölüm yerleştiriyor.

Öne çıkan ayrıntılar

Fırlatma sahnesindeki ağır çekim alev, duman ve dökülen buz görüntüleri, rampaya ve kuleye yerleştirilmiş mühendislik kameralarının kayıtlarından derlendi. Kamecke bu kayıtların bir kısmını Huntsville'de bir tezgâhın altında, karton kutular içinde buldu; mühendisler bu filmlere yalnız bir şey ters gittiğinde bakıyordu. Satürn V roketinin aşamalarını anlatan animasyon bilgisayar çizimi gibi görünecek şekilde elle çizildi, çünkü 1970'te en basit bilgisayar animasyonu bile çok pahalıydı. Müziği besteleyen Charles Morrow, uzay araçlarının telemetri seslerini müziğe dönüştürdü; bu sesler Apollo'dan değil, çok daha önce Mars'ın yanından geçen Mariner 4'ten alındı. Anlatıcı olarak Laurence Luckinbill'in seçilmesinin nedeni, Kamecke'nin anlattığına göre onun bir spiker değil, filmin havasını anlayabilecek bir oyuncu olmasıydı. Film, Technicolor'ın boya aktarımı yöntemiyle basılan son Amerikan filmlerinden biri oldu.

Bilimsel karne

Belgesel, Apollo 11'in temel akışını doğru aktarıyor. NASA'nın kayıtlarına göre görev 16 Temmuz 1969'da Kennedy Uzay Merkezi'nden bir Satürn V roketiyle fırlatıldı. Neil Armstrong ile Buzz Aldrin 20 Temmuz'da Eagle modülüyle Huzur Denizi'ne inerken Michael Collins Columbia komuta modülüyle Ay yörüngesinde kaldı. İki astronot yüzeyde yaklaşık iki buçuk saat yürüdü ve 21,5 kilogram Ay malzemesi topladı; mürettebat 24 Temmuz'da Pasifik Okyanusu'na güvenle indi. Filmin Dünya'nın Ay üzerinden doğduğu görüntüler gibi bazı sahneleri ise astronotların çektiği tek bir kare değil, optik yöntemlerle birleştirilmiş kompozisyonlar.

Etkisi

Film tamamlandığında halk uzay haberlerine doymuştu; NASA'nın talimatıyla yaklaşık 15 dakika kısaltılmasına rağmen dağıtımcı bulamadı. Cannes'daki gösterim ve New York'taki Whitney Müzesi'nin yeni yönetmenler programına seçilmesiyle ilgi gördü. 2009'da Kamecke'nin denetiminde 106 dakikalık "yönetmen kurgusu" yayımlandı. 2019 yapımı Apollo 11 belgeseli, Moonwalk One'ın uzay aracı animasyonlarının tasarımını bilgisayar animasyonunda yeniden kullanarak bu filme saygı duruşunda bulundu.

Kısaca

• Apollo 11'i anlatan, Theo Kamecke'nin yönettiği NASA siparişi belgesel.
• 1971 sürümü 96, 2009 yönetmen kurgusu 106 dakika; anlatıcı Laurence Luckinbill.
• Roketten çok onu izleyen insanların yüzlerine odaklanan bir "zaman kapsülü".
• Telemetri sesleri Mariner 4'ten; Satürn V animasyonu elle çizildi.