21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Journey to Space

Patrick Stewart'ın anlatımıyla 2015 tarihli bu dev perde belgeseli, uzay mekiği döneminin mirasını özetleyip insanlığın Mars'a nasıl gidebileceğine dair bir yol haritası çiziyor.

Tür
Belgesel
Yıl
2015
Yönetmen / yaratıcı
Mark Krenzien
Oyuncular
Patrick Stewart (anlatıcı), Chris Ferguson, Serena Auñón, Christian Gardner, Gabrielle Gardner
Süre / sezon
45 dk

Journey to Space (ya da Journey to Space 3D), Mark Krenzien'in yazıp yönettiği, 2015'te IMAX ve dev ekran salonlarında gösterime giren 45 dakikalık bir belgesel. Anlatıcı, Star Trek'in Kaptan Picard'ı olarak tanınan Patrick Stewart. Film, uzay mekiği programının 2011'de sona ermesinin ardından yaygınlaşan "Amerikan uzay programı bitti" algısına karşı çıkıyor ve izleyiciye geçmişin başarılarıyla geleceğin planlarını aynı çerçevede sunuyor. Boeing ve Toyota'nın desteğiyle hazırlandı; yapımını ve dağıtımını K2 Films ile Giant Screen Films birlikte üstlendi.

Konusu

Belgeselin iki ana durağı var. İlk bölüm, uzay mekiği programının otuz yılı aşkın mirasını özetliyor: Hubble Uzay Teleskobu'nun yörüngeye bırakılması ve astronotlarca onarılması, ardından mekiklerin Uluslararası Uzay İstasyonu'nu parça parça taşıyıp kurması. Filmin resmî özetine göre bu iki program, insanlığa uzayda yaşamayı, inşa etmeyi ve bilim yapmayı öğretti.

İkinci bölüm ise ileriye bakıyor. Film, astronotların Mars'a nasıl gidebileceğini, orada uzun süre nasıl yaşayabileceğini ve toplamda iki buçuk yıl süren bir görevin ardından Dünya'ya nasıl dönebileceğini canlandırmalarla anlatıyor. Bu senaryonun kahramanları NASA'nın derin uzay için tasarladığı Orion kapsülü, dev Space Launch System (SLS) roketi ve "Olympus" adlı şişirilebilir bir yaşam modülü kavramı.

Film boyunca iki astronotun söyleşileri yol gösteriyor: son mekik uçuşunun komutanı Chris Ferguson ve 2009'da NASA astronot adayı olarak seçilen hekim Serena Auñón. Ferguson mekik döneminin son sayfasını, Auñón ise yeni kuşağın beklentilerini temsil ediyor.

Ferguson'ın kariyeri, filmin anlattığı geçişin canlı bir örneği. Emekli bir deniz kuvvetleri yüzbaşısı olan Ferguson, Atlantis'in STS-115 uçuşunda pilot, Endeavour'un STS-126 uçuşunda ve programın son görevi STS-135'te komutan olarak görev yaptı; uzayda toplam 40 günü aşkın süre geçirdi. Mekik programı kapandıktan sonra Aralık 2011'de Boeing'in ticari mürettebat programına geçti ve ISS'ye astronot taşıyacak CST-100 kapsülünün mürettebat sistemlerinden sorumlu oldu. Yani belgeselde mekik döneminin kapanışını anlatan kişi, aynı zamanda bir sonraki dönemin araçlarını tasarlayanlardan biriydi.

Auñón ise hem iç hastalıkları hem de havacılık ve uzay hekimliği alanında uzman bir doktor. 2006'da Johnson Uzay Merkezi'nde uçuş hekimi olarak çalışmaya başladı, Rusya'daki Yıldız Kenti'nde ISS mürettebatının tıbbi hazırlıklarına destek verdi ve Orion programının tıbbi operasyonlarında görev aldı. Bir hekimin astronot kadrosunda yer alması, uzun süreli derin uzay yolculuklarında insan sağlığının ne kadar belirleyici olacağını da hatırlatıyor.

Yapım

Journey to Space, büyük ölçüde arşivden yararlanan bir yapım. Daha önceki IMAX uzay filmlerinden Destiny in Space, The Dream Is Alive, Space Station 3D ve Mission to Mir'in uzayda çekilmiş görüntüleri yeniden düzenlenip iyileştirildi. Bunlara daha önce kullanılmamış arşiv çekimleri eklendi: Endeavour'un Eylül 1995'teki STS-69 uçuşu öncesinde astronotları rampaya taşıyan aracın mekiğe yaklaşması, Challenger'ın STS-8 ve Columbia'nın STS-40 fırlatmaları, STS-51A'nın inişi ve son mekik uçuşu STS-135'in Temmuz 2011'deki fırlatmasının yüksek hızlı çekimleri. Endeavour'un 2012'de sergileneceği yere götürülürken Los Angeles sokaklarından geçişi de filmde yer alıyor. Gelecek bölümündeki SLS, Orion ve Mars iniş aracı sahneleri ise bilgisayar canlandırması.

Artemis II komutanı Reid Wiseman, Ay'a giden Orion kapsülünün penceresinden Dünya'ya bakıyor (4 Nisan 2026).
NASA

Bilimsel karne: on yıl sonra film nerede haklı çıktı?

Bir gelecek tahmini içeren belgeseli 2026'dan değerlendirmek ilginç bir egzersiz. Filmin öne çıkardığı donanımların bir kısmı gerçekten uçtu. SLS roketi ilk kez Kasım 2022'de insansız Artemis I görevini fırlattı. Nisan 2026'da ise Artemis II ile ilk insanlı uçuşunu yaptı ve dört kişilik mürettebatı Ay'ın çevresinden dolaştırdı; böylece Apollo'nun Saturn V'inden sonra insanları alçak Dünya yörüngesinin ötesine taşıyan ikinci roket oldu. Filmin "Orion, insanları derin uzaya taşıyacak ilk NASA aracı olacak" iddiası bu uçuşla karşılık buldu.

Rakamlar konusunda filmin resmî tanıtım metni SLS için "dokuz milyon libreyi aşan itki" ifadesini kullanıyor. Bugünkü Blok 1 sürümünün kalkış itkisi yaklaşık 39 meganewton, yani 8,8 milyon libre-kuvvet; dokuz milyonun üzerindeki değerler roketin ileride planlanan güçlü sürümlerine ait. Filmde "2024'e kadar" çalışacağı söylenen Uluslararası Uzay İstasyonu ise hâlâ yörüngede; ömrünün 2030 sonuna kadar uzatılması planlanıyor.

Mars kısmı ise hâlâ bir tasarım çalışması. İki buçuk yıllık gidiş-dönüş süresi, gezegenlerin konumuna bağlı fırlatma pencereleri düşünüldüğünde makul bir çerçeve; ancak insanlı Mars görevinin takvimi, bütçesi ve mimarisi bugün de netleşmiş değil. Belgeselin "bir sonraki dev adım" vurgusu bu nedenle kesin bir program değil, bir hedef olarak okunmalı. Şişirilebilir yaşam modülleri ise gerçekten denendi: filmin belirttiği gibi küçük ölçekli örnekler uzaya gönderildi.

NASA'nın Mars'ta astronotları ve yaşam alanlarını gösteren temsilî çizimi.
NASA

Etkisi

Journey to Space, ABD'de 13 Şubat 2015'te gösterime girdi ve IMAX salonlarında, bilim merkezlerinde ve uzay müzelerindeki dev ekranlarda gösterildi. 2016'da Shout! Factory tarafından 4K Ultra HD Blu-ray olarak yayımlandı. Filmin hedef kitlesi açık: bir yanda uzayı yeni keşfeden gençler, diğer yanda mekik dönemini sıradan bir şey gibi görmeye alışmış yetişkinler.

Belgesel, mekik dönemi ile Artemis dönemi arasındaki geçişin ruh hâlini yakalayan bir zaman kapsülü. Bu dönemi kurmaca tarafından merak edenler Marslı filmine, gerçek Mars keşfinin duygusal yüzü için İyi Geceler Oppy belgeseline göz atabilir.

Kısaca

  • Tür: IMAX ve dev ekran belgeseli, 45 dakika, 2015.
  • Yönetmen: Mark Krenzien; anlatıcı Patrick Stewart.
  • Konuklar: Astronotlar Chris Ferguson ve Serena Auñón.
  • Konu: Mekik programının mirası ve insanlı Mars görevine giden yol.
  • Bilim: SLS ve Orion gerçekten uçtu; Mars görevi ise hâlâ plan aşamasında.

Bunları da izleyinTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Popüler kültür

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi2 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı2 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı8 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor15 saat önce

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar