21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Lisede uzaya ilgi duyan öğrenci ne yapmalı? Yarışma, kulüp ve yaz okulu

Lisede uzayla ilgilenen öğrenci matematik ve fiziği güçlendirmeli, TÜBİTAK astronomi olimpiyatına, 2204-A proje yarışmasına ve TEKNOFEST roket yarışmasının lise kategorisine başvurabilir.

Konu
Kariyer
Kaynak
TÜBİTAK
İlgili sayfa
https://uzaygundem.com/ansiklopedi/turkiyenin-uzay-programi

Lisede uzaya ilgi duyan bir öğrenci için en somut yollar şunlar: matematik ve fiziği sağlam tutmak, TÜBİTAK Bilim Olimpiyatları'nın astronomi ve astrofizik dalına girmek, TÜBİTAK 2204-A proje yarışmasına ya da TEKNOFEST'in lise kategorili roket yarışmasına başvurmak ve yaz okulu ya da uluslararası bir kampa katılmak. Başvuru koşulları ve takvimler her yıl yeniden ilan edildiği için aşağıda TÜBİTAK ve TEKNOFEST'in yayımladığı güncel metinlerdeki koşulları aktarıyoruz; başvurmadan önce mutlaka kurumun o yılki duyurusunu okuyun.

Önce temel: matematik, fizik ve İngilizce

Hem astronomi hem uzay mühendisliği ağır matematik ve fizik ister. Ege Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri bölümünün bilgi paketinde kabul puan türü SAY (sayısal) olarak geçiyor; bir yıllık İngilizce hazırlığın ardından dört yıllık lisans geliyor ve mezunlar "Astronom" unvanı alıyor. İTÜ Uzay Mühendisliği'nin aday öğrenci sayfasında da kabulün SAY puan türüne dayandığı ve programın yüzde 100 İngilizce verildiği yazıyor. Yani lisedeki asıl yatırım sayısal derslerde ve yabancı dilde.

Program sayıları ve taban puanlar her yıl YÖK Atlas'ta güncellendiği için burada rakam vermiyoruz. Hangi üniversitede hangi program olduğunu uzay mühendisliği hangi üniversitelerde okunur sayfamızda, astronomi yolunu ise astronom nasıl olunur sayfamızda bulabilirsiniz. Gökbilimin fizikle birleştiği alan olan astrofizik, olimpiyat sorularının da omurgasıdır.

TÜBİTAK Bilim Olimpiyatları: astronomi ve astrofizik dalı

TÜBİTAK'ın 2202 Bilim Olimpiyatları Programı'nın 2026 çağrı duyurusuna göre astronomi ve astrofizik dalına hazırlık, 8, 9, 10 ve 11. sınıf öğrencileri başvurabiliyor; başvuru döneminde 12. sınıfa devam edenler başvuramıyor. Danışman öğretmen şart değil, ama varsa Millî Eğitim'e bağlı bir okulda görevli olmalı. Birinci aşama, tüm dallarda aynı anda yapılan tek oturumluk çoktan seçmeli bir sınav; astronomi ve astrofizik için 25 soru ve 210 dakika veriliyor.

Süreç şöyle işliyor: birinci aşamada başarılı olanlar yaz okuluna ve ikinci aşama sınavına, ikinci aşamada başarılı olanlar kış okuluna ve takım seçme sınavına davet ediliyor; uluslararası takımlar bu sınavlarla belirleniyor. 34. Bilim Olimpiyatları'nın birinci aşaması 16 Mayıs 2026'da yapıldı: dokuz dalın toplamında 20.828 öğrenci girdi, 517 öğrenci yaz okulu ve ikinci aşamaya davet edildi.

Uluslararası Astronomi ve Astrofizik Olimpiyatı (IOAA) lise öğrencilerine yönelik; teorik, veri analizi ve gözlem sınavlarından oluşuyor. Türkiye 2025'te Hindistan'ın Mumbai kentindeki yarışmada (63 ülkeden 288 öğrenci) 1 gümüş ve 3 bronz, 2026'da Vietnam'ın Hanoi kentindeki yarışmada (64 ülkeden 320 öğrenci) 2 gümüş, 2 bronz madalya ve 1 mansiyon aldı; ayrıntısı Türk öğrencilerin olimpiyat başarısı haberimizde.

Madalyanın somut karşılığı da var: ulusal düzeyde derece alanlar ilk üniversite sınavlarında bir defaya mahsus ek katsayıdan yararlanıyor; uluslararası madalya alanlara ek katsayı ya da sınavsız yerleştirme uygulanıyor. İlgili bölüme yerleşen dereceli öğrenciler TÜBİTAK 2205 Lisans Bursu'na başvurabiliyor. Birinci aşamada başarılı olanlar ise 2248 Mentorluk Desteği ve 2247-C Genç STAR programlarına başvuru yapabiliyor.

TÜBİTAK 2204-A: kendi araştırma projeniz

Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması, olimpiyattan farklı olarak sınav değil, tamamlanmış bir proje ister. Türkiye ve KKTC'de lisede okuyan herkes katılabiliyor; proje en çok üç öğrenciyle hazırlanıyor, her öğrenci yalnızca bir projeyle yarışabiliyor ve danışman zorunlu değil. Çağrıya göre fikir aşamasındaki ya da devam eden projeler kabul edilmiyor; rapor en az 2, en çok 20 sayfa, özet 150-250 kelime olmalı.

Yarışmanın 12 ana alanı arasında astronomi ayrı bir alan olarak yer almıyor; Fizik, Matematik, Teknolojik Tasarım ve Yazılım gibi alanlar var. Çağrı, ana alanın projenin yardım aldığı alanlara göre değil, konusuna ve asıl amacına göre seçilmesini istiyor. Değerlendirme ön değerlendirme, 12 bölgede bölge sergisi ve final olarak ilerliyor. Final derecesi alanlar, derece aldıkları ana alanla ilgili bir bölümü tercih ederse ek katsayıdan, ayrıca 2205 Lisans Bursu ve Genç STAR gibi programlardan yararlanabiliyor.

TEKNOFEST: roket lisede mümkün, model uydu değil

TEKNOFEST 2026 Roket Yarışması'nda A1 Lise kategorisi var: asgari 4.000 feet irtifada uçan roketlerle yarışılıyor ve bu kategoride tüm takım üyelerinin lise öğrencisi olması gerekiyor. 2026 takviminde yarışma Eylül ayında Aksaray'da yapılacak şekilde ilan edilmişti; takımın tasarım raporlarını ve uçuşunu aylar öncesinden planlaması gerekiyor. Roketin nasıl çalıştığını önceden anlamak için roket nedir, nasıl çalışır sayfamıza bakabilirsiniz.

Model Uydu Yarışması ise lise düzeyine açık değil: TEKNOFEST'in 2026 katılım kılavuzuna göre takım üyeleri Türkiye'de ya da yurt dışında lisans veya yüksek lisans öğrencisi olmalı. Liseyi bitirince başvurabileceğiniz bu yarışmaya hazırlık için CubeSat kavramını şimdiden öğrenmek yeterli.

Yaz okulları ve kamplar

TÜBİTAK olimpiyat programının yaz ve kış okulları davetle katılınan, birinci ve ikinci aşama başarısına bağlı eğitimler. Bunun dışında TÜBİTAK'ın 4004 Doğa Eğitimi ve Bilim Okulları programı kapsamında yerel etkinlikler de düzenleniyor; örneğin Burdur Bilim ve Sanat Merkezi pansiyonlu okullardaki lise öğrencileri için bir astronomi etkinliği yürütmüş. Böyle duyurular için TÜBİTAK'ın duyuru sayfasını ve okulunuzun rehber öğretmenini izlemek gerekiyor.

Yurt dışında en köklü seçeneklerden biri Uluslararası Astronomi Gençlik Kampı (IAYC). 16-24 yaş arası katılımcılara açık, üç hafta sürüyor, kamp dili İngilizce ve yaklaşık yetmiş kişi çalışma gruplarında astronomi araştırma projeleri yürütüyor. 2026 kampı için 2-22 Ağustos tarihleri ve İspanya ilan edilmişti; katılım ücreti 1190 avro olarak duyurulmuş, hibe programı da vardı ama hibeler yol masrafını karşılamıyordu. Tarih ve ücret her yıl değişiyor.

Okulda ve çevrede gözlem: kulüp kurmak

Okulunuzda astronomi ya da bilim kulübü yoksa bir öğretmen danışmanlığında kurmak, 2202 ve 2204-A başvurularında işinize yarar; çünkü iki çağrıda da danışman öğretmenin rolü tanımlı. Gözlem tarafında başlangıç için dürbün ya da küçük teleskop yeterli; amatör astronomi sayfamız ve gözlemevlerinin halka açık etkinlikleri yazımız ilk adım için yol gösterir.

Lise sonrası: staj, burs ve yurt dışı

Üniversitede Türkiye Uzay Ajansı'nın staj ve burs yollarını TUA'da nasıl çalışılır sayfamızda anlattık. Olimpiyatta madalya alan öğrenciler ayrıca TÜBİTAK 2224-D ile yurt dışındaki bilimsel eğitim etkinliklerine katılım desteğine başvurabiliyor. Maaşlar kuruma, yıla ve göreve göre değiştiği için kesin tutar vermiyoruz; aralıklar uzay mühendisi ne kadar kazanır sayfamızda. NASA ve ESA'nın kendi kadrolarında vatandaşlık koşulları bulunuyor; Türk öğrenciler için yollar NASA ve ESA sayfalarında ayrı ayrı anlatılıyor.

Kısaca

  • Temel hazırlık matematik, fizik ve İngilizce; astronomi ve uzay mühendisliği programları SAY puan türüyle öğrenci alıyor.
  • TÜBİTAK Bilim Olimpiyatları'nın astronomi ve astrofizik dalına 8-11. sınıf öğrencileri başvurabiliyor; madalya ek katsayı ve burs getiriyor.
  • 2204-A bir proje yarışması: en çok üç kişilik takım, tamamlanmış proje, danışman zorunlu değil.
  • TEKNOFEST Roket Yarışması'nın A1 Lise kategorisi var; Model Uydu Yarışması lisans ve yüksek lisans öğrencilerine açık.
  • Yaz okulu ve kamp koşulları her yıl değişir; IAYC gibi yurt dışı kamplarda masraf ve İngilizce hesaba katılmalı.

Güncel takvimi nereden izlemeli?

Bilim olimpiyatı ve 2204-A başvuru tarihleri TÜBİTAK'ın kendi duyurularında, roket yarışmasının takvimi TEKNOFEST'in yarışma sayfasında ilan ediliyor. Türkiye'nin uzay alanındaki genel resmini ansiklopedimizdeki Türkiye'nin uzay programı maddesinden izleyebilirsiniz.

Bunları da biliyor muydunuz?Tümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Uzay AnsiklopedisiTümü →

  1. Tilkicik takımyıldızı (Vulpecula) nedir? M27, Brocchi Kümesi ve ilk pulsarTilkicik takımyıldızı (Vulpecula) nedir? M27, Brocchi Kümesi ve ilk pulsarYapı ve bölge
  2. Uçan Balık takımyıldızı (Volans) nedir? NGC 2442, Lindsay-Shapley Halkası ve güney gökyüzüUçan Balık takımyıldızı (Volans) nedir? NGC 2442, Lindsay-Shapley Halkası ve güney gökyüzüYapı ve bölge
  3. Yelken takımyıldızı (Vela) nedir? Regor, Vela Pulsarı ve Gum BulutsusuYelken takımyıldızı (Vela) nedir? Regor, Vela Pulsarı ve Gum BulutsusuYapı ve bölge
  4. Tukan takımyıldızı (Tucana) nedir? 47 Tucanae ve Küçük Macellan BulutuTukan takımyıldızı (Tucana) nedir? 47 Tucanae ve Küçük Macellan BulutuYapı ve bölge
  5. Güney Üçgeni takımyıldızı (Triangulum Australe) nedir? Atria, NGC 6025 ve Büyük ÇekiciGüney Üçgeni takımyıldızı (Triangulum Australe) nedir? Atria, NGC 6025 ve Büyük ÇekiciYapı ve bölge

TeorilerTümü →

  1. Olbers paradoksu: gece gökyüzü neden karanlık?Olbers paradoksu: gece gökyüzü neden karanlık?Evrenin doğuşu ve yapısı
  2. Lambda-CDM modeli: standart kozmolojiLambda-CDM modeli: standart kozmolojiEvrenin doğuşu ve yapısı
  3. Antropik ilkeAntropik ilkeBilim ve felsefe
  4. Simülasyon hipoteziSimülasyon hipoteziBilim ve felsefe
  5. Vakum bozunmasıVakum bozunmasıEvrenin sonu

Son haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi2 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı2 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı8 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor15 saat önce

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar