21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Bilim ve Astrofizik

Samanyolu'nun kara deliğini besleyen gaz yumakları çifte yıldız IRS 16SW'den gelmiş olabilir

Max Planck ekibi, Sgr A*'ya akan G1, G2 ve G2t gaz yumaklarının, birbirine değen iki dev yıldızdan oluşan IRS 16SW'nin rüzgâr çarpışmasından doğduğunu öne sürüyor.

Bilim ve AstrofizikMax Planck Dünya Dışı Fizik Enstitüsü / Astronomy & Astrophysics
Samanyolu'nun kara deliğini besleyen gaz yumakları çifte yıldız IRS 16SW'den gelmiş olabilir

Samanyolu'nun merkezindeki süper kütleli kara delik Sagittarius A*'ya (Sgr A*) doğru akan gazın kaynağı için yeni bir aday var: birbirine değecek kadar yakın dolanan iki dev yıldız. Almanya'daki Max Planck Dünya Dışı Fizik Enstitüsü (MPE) ekibi, G1, G2 ve G2t adlı üç gaz yumağının aynı çifte yıldız sisteminden, IRS 16SW'den türediğini savunuyor. Çalışma, Astronomy & Astrophysics dergisinin 707. cildinde A79 numarasıyla yer alıyor; MPE bulguyu 8 Nisan 2026'da duyurmuştu.

Çalışmanın başlığı "Galaktik merkezdeki G1–2–3 gaz akıntısı". Yazarlar arasında Stefan Gillessen, Frank Eisenhauer ve Reinhard Genzel de bulunuyor.

G2 neydi, neden bu kadar ilgi çekmişti?

G2, 2012'de Sgr A*'ya doğru ilerleyen küçük bir gaz bulutu olarak tanıtıldı. MPE'nin açıklamasına göre kütlesi birkaç Dünya kütlesi kadar; iyonlaşmış hidrojen ve helyumdan ışık yayıyor. Bulut kara deliğe en çok Mayıs 2014'te yaklaştı ve ESO'nun duyurusunda anlatıldığı gibi bu yakın geçişten sağ çıktı. Sonradan G1 adlı benzer bir cismin de aynı yörüngeye yakın bir rotada hareket ettiği görüldü. Soluk bir artık yapı olan G2t ve G2'nin kuyruğundan çıkan malzemede yakın zamanda seçilen üçüncü bir yumak da aynı aileye ekleniyor. Ekip bu üçlüye "G1–2–3 akıntısı" diyor.

Yörüngeler aynı kökeni işaret ediyor

Araştırmacılar, uyarlanabilir optikli SINFONI ve ERIS spektrograflarıyla hidrojenin Brackett-gama çizgisini izledi. Uyarlanabilir optik, atmosferin görüntüyü bulandırmasını gerçek zamanlı düzelten bir yöntem; Brackett-gama ise hidrojenin kızılötesindeki bir yayım çizgisi. Konum ve hız ölçümlerinden her yumağın yörüngesi yeniden kuruldu. MPE'nin aktardığına göre ekibin vardığı sonuç şu: üç ilgisiz cismin bu kadar özel yörünge parametrelerini paylaşma ihtimali "yok denecek kadar küçük". Yani yumaklar rastgele geçen bulutlar değil, ortak bir kaynaktan çıkmış olmalı.

Kaynak: iki yıldızın arasındaki şok

Ortak kaynak olarak öne sürülen IRS 16SW, kara deliği çevreleyen genç yıldızların saat yönünde dönen diskinde yer alan, iki yıldızı birbirine değen bir "kontak çift". Hidrodinamik benzetimler, iki yıldızdan esen güçlü yıldız rüzgârlarının çevredeki malzemeyle çarpıştığı yerde, yıldızların arasında bir şok bölgesi oluştuğunu gösteriyor. Gaz burada birikip sıkışıyor, sonra tek tek yumaklar halinde kopup kara deliğe doğru yol alıyor. Yani G2 gibi cisimler, ayrı bir gökcismi değil bir yıldız çiftinin rüzgâr artığı olabilir.

Kara deliğin ihtiyacını karşılayabilir mi?

MPE'nin hesaplarına göre bu yumaklardan yaklaşık her on yılda bir Dünya kütlesi kadar madde içeri düşüyor. Ekip, bu miktarın Sgr A*'nın bugünkü etkinlik düzeyini sürdürmeye yettiğini belirtiyor. Sgr A* uzun süredir "aç" bir kara delik olarak biliniyor: parlaklığı, bu kadar büyük bir kütleden beklenenden çok düşük. Böylesine ufak bir beslenme hızının bile gözlenen sönük parıltıyı açıklayabilmesi önemli bir ipucu.

Sitemizde yer verdiğimiz, Webb'in Sgr A*'yı besleyen gazın metalce zengin olduğunu gösteren çalışması aynı soruya başka bir yönden bakıyor: kara deliğin sofrasındaki gaz nereden geliyor ve neyden oluşuyor?

Sınırlar ve sıradaki sorular

Bu, bir benzetim ve yörünge analizine dayanan bir kaynak önerisi; yumakların IRS 16SW'den koptuğu doğrudan görülmüş değil. Çalışma "olası kaynak" üzerine kurulu ve MPE de sonucu bu çerçevede sunuyor. Yine de çalışmanın ilginç bir yanı var: Samanyolu'nun merkezinde yıldız oluşumu ile kara deliğin beslenmesi arasında, kendi galaksimizde doğrudan izlenebilen bir bağ kurulmuş oluyor. Gelecek gözlemlerde yeni yumakların aynı yörüngeyi izleyip izlemediği, önerinin sağlam olup olmadığını gösterecek.

Bu haberi nasıl buldunuz?

İlk oyu siz verin

Google'da haber kaynağınızı Uzay Gündem olarak seçmek için tıklayın

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar okurlarımıza aittir. Hakaret, nefret söylemi ve reklam içeren yorumlar yayımlanmaz.

İlgili haberler

  1. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi
  2. Çip üretiminde kullanılan plazma, Ay toprağı benzetmesinden oksijen çıkardı
  3. δ Scuti yıldızı KIC 4737720'nin baskın titreşimi yıllar içinde el değiştirdi
  4. Venüs'te flor, geçmişteki suyun izini silinmekten kurtarmış olabilir
  5. Perseverance'ın Séítah kayaları Mars'ta akışkan bir lav gölüne işaret ediyor
  6. Ölmekte olan yıldızda son termal darbenin izi: ALMA dev bir gaz halkası ve kum saati buldu

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi
  6. NASA'nın saha ekibi Arizona'da krater, lav mağarası ve kül tarlasında Ay ile Mars'a hazırlandı

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Son yorumlar

  1. Ay'a iniş yeri seçiminde yapay zekâ: Ohio State'ten LUMINA görev planlamacılarına yardım edecekosman çelebi: Genç araştımacı fizikçi ve yapay zeka doktora öğrencisi Gökçe İnal'ı bu değerli çalışmalarından dolayı kalben…

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Son haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı1 saat önce
  3. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı7 saat önce
  4. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce
  5. Xavier Siklonu Cook Adaları'nda 5. kategoriye çıktı: Kasım rekoru Aqua'nın görüntüsündeXavier Siklonu Cook Adaları'nda 5. kategoriye çıktı: Kasım rekoru Aqua'nın görüntüsünde20 saat önce

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar