Void Bastards: oynanışı ve oyundaki gerçek bulutsu, kış uykusu, uzay enkazı bilimi
Void Bastards, terk edilmiş gemilerden yakıt toplayıp Sargasso Bulutsusu'ndan çıkmaya çalıştığınız çizgi roman görünümlü bir strateji-nişancı oyunu. Bulutsunun, torpor fikrinin ve uzay enkazının gerçeği bu yazıda.
- Tür
- Aksiyon / macera
- Çıkış yılı
- 2019
- Geliştirici
- Blue Manchu
- Yayıncı
- Humble Bundle (ilk çıkış); Blue Manchu (güncel Steam sayfası)
- Platformlar
- PC (Windows, macOS), Xbox One, Nintendo Switch, PlayStation 4
- Türkçe dil desteği
- Türkçe yok
Void Bastards, Avustralyalı stüdyo Blue Manchu'nun geliştirdiği, çizgi roman estetiğiyle öne çıkan bir bilimkurgu nişancı oyunudur. Oyun, birinci şahıs görünümünde ilerlese de klasik bir "koş ve vur" yapımı gibi değil; bir rastgele üretilen harita, bir kaynak yönetimi bulmacası ve bir stratejiyle karışık "roguelike" olarak kurulmuştur. İlk olarak 28 Mayıs 2019'da Windows ve Xbox One için çıktı, Nintendo Switch ve PlayStation 4 sürümleri 7 Mayıs 2020'de geldi. İlk çıkışın yayıncısı Humble Bundle'dır.
Anlatılan durum kısaca şöyle: Sargasso Bulutsusu'nda mahsur kalmış bir yolcu gemisinin yapay zekâsı, son bir "sıçrama" için yakıt toplamak zorundadır ve elindeki tek iş gücü, gemideki mahkûmlardır. Oyunda mahkûmlar "kurutulmuş" halde saklanır, gerektiğinde "yeniden su verilerek" (rehidrasyon) uyandırılır ve terk edilmiş gemilere gönderilir; görevleri yakıt, erzak ve parça getirmektir. Hikâyenin sürprizlerini bilerek anlatmıyoruz; önemli olan, oyunun tonunun ciddi bir hayatta kalma gerilimi değil, kara mizahlı bir çizgi roman olmasıdır.
Nasıl oynanır?
Oyunun iki katmanı vardır. Birincisi bulutsu haritasıdır: Küçük bir kurtarma kapsülüyle, birbirine bağlı düğümlerden oluşan haritada bir gemiden ötekine gidersiniz. Haritada her geminin türü ve içinde neler bulunabileceği (yakıt, yiyecek, malzeme) önceden görünür; yani önce neye ihtiyacınız olduğuna, sonra hangi gemiye yanaşacağınıza karar verirsiniz. Yakıt sınırlı olduğundan rota seçimi önemlidir.
İkinci katman geminin içidir. Yanaştığınız geminin planına bakar, olası tehlikeleri ve kullanabileceğiniz terminalleri not eder, sonra birinci şahıs gözüyle içeri girersiniz. Jeneratörü açıp gücü geri getirmek mi, güvenlik modülüne yürüyüp savunmayı kapatmak mı daha iyi; bunu siz seçersiniz. Raflardan ve dolaplardan topladığınız malzemelerle bir tezgâhta silah ve aygıt üretirsiniz: dikkat dağıtan robot kedi ya da dengesiz bir patlayıcı gibi tuhaf araçlar buna örnektir.
Oyunun belirleyici kuralı ölüm sistemidir. Karakteriniz ölürse yerine başka bir mahkûm gelir; yeni karakterin kendine özgü huyları ve zaafları vardır. Elinizdeki mermi, yakıt ve yiyecek sıfırlanır, ancak silah ve aygıt yükseltmeleriyle görev ilerlemesi sizde kalır. Bu yüzden her ölüm hem bir ceza hem de bir ilerleme durağıdır. Geliştiricinin Steam sayfasındaki ifadeye göre ana kampanya 12-15 saat sürer. Oyun, ilk çıktığında "immersive sim" (derinlemesine benzetim) olarak da tanımlandı; yani çevreyle etkileşimin, sistemleri kurcalamanın ve birden çok çözüm yolunun öne çıktığı bir tür.
Oyundaki bilim
Void Bastards bir bilim oyunu değil, ama kullandığı malzemelerin (bulutsu, uyuyan mürettebat, terk edilmiş gemiler, basınçsız koridorlar) hepsinin gerçek bir karşılığı var. Aşağıda bunları gerçekle yan yana koyuyoruz.
Bulutsu gerçekte ne kadar yoğun?
Bulutsu, yıldızlararası ortamdaki gaz ve toz bulutlarına verilen addır; çoğu zaman yıldız doğurduğu için yıldız oluşum bölgesi olarak da bilinir. Gökyüzündeki en parlak bulutsu olan Orion Bulutsusu, çıplak gözle bile seçilebilir (bkz. Avcı takımyıldızı). Oyunda bulutsu, gemilerin "gömüldüğü" ve gezinirken tehlikelerle karşılaşılan kalın bir ortam gibi çizilir. Gerçekte ise durum tersidir: Bulutsular çevrelerindeki uzaydan yoğun olsa da, Dünya'da yapabildiğimiz her laboratuvar boşluğundan çok daha seyrektir. Dünya havasının her santimetreküpünde yaklaşık 10¹⁹ (on milyar milyar) molekül bulunur; en yoğun bulutsularda bile bu sayı çok daha düşüktür. Verilen bir karşılaştırmaya göre Dünya büyüklüğünde bir bulutsu bulutunun toplam kütlesi yalnızca birkaç kilogram eder. Yani gerçek bir bulutsunun içinden geçen bir gemi hiçbir direnç ya da sis görmez; bulutsuları güzel gösteren şey, çevresindeki sıcak yıldızların ışığıyla parlamalarıdır.
Bir de terim tarihi vardır: "nebula" (bulutsu) sözcüğü eskiden her bulanık görünen gök nesnesi için kullanılırdı, Andromeda Galaksisi bile bir süre "Andromeda Bulutsusu" diye anıldı. Galaksilerin Samanyolu'ndan bağımsız yıldız adaları olduğu 20. yüzyılın başında Vesto Slipher, Edwin Hubble ve başkalarının çalışmalarıyla anlaşıldı. Oyundaki "bulutsu" adlandırması bu yüzden bilimsel olarak da yerindedir; yalnız görsel olarak abartılmıştır.
Sargasso adı nereden geliyor?
Bulutsunun adı, Atlas Okyanusu'ndaki Sargasso Denizi'ni akla getiriyor (bu bağlantı bizim yorumumuzdur; geliştiriciden doğrulanmış bir açıklama bulamadık). Sargasso Denizi, karayla sınırlanmayan tek adlandırılmış denizdir; dört okyanus akıntısının oluşturduğu bir girdabın içinde yer alır. Adını, orada yoğun biçimde bulunan Sargassum yosunundan alır. Kolomb 1492'de bu yosunun gemisini tuzağa düşürmesinden endişe ettiğini yazmıştır. Hem "kapana kısılmış gemiler" hem de "rüzgârsız, durgun su" imgesi, oyunun terk edilmiş gemilerle dolu bulutsusuna benzer bir atmosfer taşır. Gerçek Sargasso Denizi ise tuzak değil; berrak suyu ve Avrupa yılan balığının üreme alanı olarak bilimsel çalışmalara konu olan canlı bir ekosistemdir.
Mahkûmları uyandırmak: insan "kış uykusu" mümkün mü?
Oyun, mahkûmların kurutulup sonra suyla canlandırılmasını bir şaka olarak sunar; gerçek dünyadaki en yakın fikir ise askıya alınmış canlılıktır. NASA'nın kendi sayfasında belirttiği gibi, tam bir dondurma ve geri döndürme henüz çok uzaktır. Buna karşın uzun yolculuklar için "torpor" (derin uyuşukluk) fikri ciddi biçimde incelendi: NASA'nın yenilikçi kavramlar programına sunulan bir 2013 önerisi (SpaceWorks Engineering), astronotları düşük metabolizma hızında tutan bir Mars transfer habitatı tasarlamayı öneriyordu. Öneriye göre mürettebat habitatının kütlesi 4-6 kişi için yalnızca 5-7 ton olabilirdi; bu, o dönem geçerli tasarımlardaki 20-50 tonla karşılaştırılıyordu. Hacim de 200 metreküp yerine yaklaşık 20 metreküp olacaktı. Bu bir öneri ve araştırma aşamasıdır; insanlarda uzun süreli kış uykusu uygulanmış değildir. Hayvanlarda ise torpor gerçektir: kuşlar, yarasalar ve kemirgenler vücut ısısını ve metabolizmayı düşürerek enerji tasarrufu yapar. Oyunun "kurutulmuş mahkûm" fikri bu nedenle gerçek biyolojiyi çok abartan bir şakadır; yalnızca "uzun yolculukta mürettebatı uyutma" hayalini andırır. Mars yolculuğunun insan bedenine yükünü Away dizisi yazımızda ayrıca ele alıyoruz.
Terk edilmiş gemiler: uzay enkazı
Oyunun merkezindeki fikir, tek başına seyreden, enerjisi kesilmiş gemilerdir. Gerçekte de "terk edilmiş uzay aracı" kavramı var: Uzay enkazı, artık işe yaramayan insan yapımı nesnelerdir; bunlara ölü uydular, bırakılmış roket kademeleri, çarpışma parçaları ve boya pulları bile dahildir. ESA'nın uzay çevresi istatistiklerine göre 2025 Nisan'ında uzay gözlem ağlarının düzenli izlediği, kataloğa girmiş 40.230 yapay nesne Dünya yörüngesinde bulunuyordu. 2019 başı itibarıyla yapılan tahminler ise 1 santimetreden küçük 128 milyondan fazla, 1-10 santimetre arası yaklaşık 900.000 ve 10 santimetreden büyük yaklaşık 34.000 parçadan söz eder. Oyundaki gemilerden farkı, bunların bir bulutsuda değil Dünya yörüngesinde olması ve kimsenin onlardan yakıt toplayamamasıdır. Çarpışma zinciri riski ise Kessler sendromu adıyla bilinir; ayrıntısı Gravity filmi yazımızda anlatılıyor.
Basınç, oksijen ve yaşam destek
Oyunun gemilerinde oksijen ciddi bir kaynaktır; karakterlerin bazı özellikleri bunu etkiler (örneğin daha az oksijen tüketmek). Gerçek yaşam destek sistemleri de havayı, basıncı ve sıcaklığı aynı anda dengede tutmak zorundadır. Gerçek örnek olarak 1971'deki Soyuz 11 verilebilir: Mürettebat Salyut 1 istasyonundan dönerken kabin basıncı kaybetti: modüllerin ayrılması sırasında patlayıcı cıvataların beklenenden farklı çalışması bir basınç eşitleme valfini gevşetmişti. Valfin 168 kilometre yükseklikte açıldığı, basınç kaybının bir dakikadan kısa sürede ölümcül olduğu ve ekibin boğularak öldüğü kayıtlıdır. Soyuz 11 mürettebatı, Kármán çizgisinin üzerinde ölen tek insanlardır. Oyunun komik tonu bu gerçekle çelişir; ancak "basınç düşerse zaman çok kısadır" ilkesi doğrudur.
"Son sıçrama"
Oyunda geminin gideceği yere ulaşması bir yakıt sıçramasına bağlıdır. Bilinen fizik kuralları içinde ışık hızından hızlı bir sıçrama yöntemi yoktur; bu yüzden oyun, bilimkurgunun "kabul edilmiş icadı" olarak sıçramayı bilerek basitleştirir. Aynı varsayımı kullanan bir başka oyun için FTL: Faster Than Light yazımıza, ışık hızının neden aşılamadığı için de ışık hızı sözlük sayfamıza bakabilirsiniz.
Kısaca: nerede doğru, nerede basitleştirilmiş?
- Doğru yön: Bulutsuların yıldız doğurması, uzay enkazının gerçek bir sorun olması, basınç kaybının dakikalar değil saniyeler içinde öldürmesi, hayvanlarda torpor.
- Bilerek basitleştirilmiş: Bulutsunun kalın bir "sis" gibi çizilmesi, mahkûmların kurutulup suyla geri döndürülmesi, ışıktan hızlı sıçrama.
- Tamamen kurgu: Uzay balinaları, aç münzeviler, robot kedi ve patlayıcı silahlar.
Geliştirme hikâyesi
Oyunu geliştiren Blue Manchu Avustralyalı bir stüdyo; Wikipedia'daki oyun kaydına göre tasarımcısı Jonathan Chey, yazarı Cara Ellison'dır. Ekibin ilham aldığı oyunlar System Shock 2 ve BioShock olarak belirtilir; Steam sayfası da oyunu bu iki yapımla anarak tanıtır. Oyunun üzerinde çalıştığı fikir, birinci şahıs nişancı türüne bir "komuta" katmanı eklemekti: oyuncu yalnızca ateş etmez, hangi gemiye gideceğine ve nasıl yaklaşacağına da karar verir. Ruhani devamı sayılan Wild Bastards, Eylül 2024'te PlayStation 5, Steam ve Xbox Series X|S için çıktı.
Etkisi ve ödülleri
Metacritic'te PC sürümü 81 puanla "genellikle olumlu" değerlendirme aldı. Eleştirmenler özellikle çizgi roman sanat tarzını, kara mizahı ve silahların keyfini övdü; hikâyeyi zayıf, oyunu uzun süre oynandığında tekrarlı buldukları da oldu. Örneğin GameSpot 10 üzerinden 8 verdi, PC Gamer ise 100 üzerinden 71 puan vererek "biraz dağınık" ama sanatı ve silahları başarılı buldu. Oyun, 2019 Golden Joystick Ödülleri'nde "Xbox Yılın Oyunu" dalında ve Bağımsız Oyunlar Festivali'nde (IGF) "Görsel Sanatta Mükemmellik" dalında aday gösterildi.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=vt2txF1DvHo
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
Void Bastards, Windows için Steam'de bulunur; Steam sayfasında macOS de desteklenen platform olarak işaretlidir. Konsollarda Xbox One, Nintendo Switch ve PlayStation 4 sürümleri vardır. Steam'in verdiği dil listesi İngilizce (seslendirmeli), Fransızca, Almanca, İspanyolca, Japonca, Korece, Brezilya Portekizcesi, Rusça ve Basitleştirilmiş Çince'dir; Türkçe arayüz ya da altyazı yoktur. Konsol sürümlerinin dil seçeneklerini ilgili mağaza sayfasından denetlemenizi öneririz. Oyun ücretli bir yapımdır, ücretsiz sürümü yoktur. Güncel Steam sayfasında geliştirici ile yayıncı adı olarak Blue Manchu görünmektedir; ilk çıkış yayıncısı ise Humble Bundle'dı.
Kimlere uygun, benzer oyunlar
Strateji ve nişan almayı bir arada seven, kısa oturumlarla ilerleyen oyunlardan hoşlananlar için uygun. Ağır bir hikâye ya da uzun seslendirmeli diyalog beklemeyin; oyunun gücü anlatısında değil, sistemlerinde. Benzer bir tema ve gerilim arayanlar şunlara bakabilir: terk edilmiş gemilerde robot gönderip keşif yapan Duskers, gemi söküp enkaz temizleyen Hardspace: Shipbreaker, kıyasıya bir yaşam mücadelesi sunan Alien: Isolation ve uzay istasyonunda geçen Prey.
Benzer oyunlarTümü →
Galaxy on Fire 2: oynanışı ve oyundaki gerçek zaman genişlemesi, süpernova bilimiFishlabs2010 · iOS, Android, PC, macOS
Starlink: Battle for Atlas: oynanışı ve oyundaki gerçek kaçış hızı, atmosfere giriş bilimiUbisoft Toronto2018 · PC, PlayStation 4, Xbox One, Nintendo Switch
Everspace: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit kuşağı, uzay enkazı, bulutsu bilimiROCKFISH Games2017 · PC (Windows, macOS, Linux), PlayStation 4, Xbox One, Nintendo Switch
SpaceBourne 2: oynanışı ve oyundaki gerçek gezegen yerçekimi, Dış Uzay AntlaşmasıBurak Dabak2025 · PC (Windows)
SpaceBourne: oynanışı ve oyundaki gerçek kara delik, yapay yerçekimi, hibernasyon bilimiBurak Dabak2018 · PC (Windows)
Helldivers 2: oynanışı ve oyundaki gerçek yörünge, atmosfere giriş, dev böcek bilimiArrowhead Game Studios2024 · PC, PlayStation 5, Xbox Series X|S


















